Қазақстанда су ресурстарын бірлесіп басқару




бет1/51
Дата13.09.2017
өлшемі4 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   51
<4D6963726F736F667420576F7264202D20CDF3F0E4E8EBEBE0E5E2E020312D3320F2E0F0E0F35F757064617465>

Қазақстанда су ресурстарын
бірлесіп басқару
Tempus

 
 

 
Қазақстанда су ресурстарын  
бірлесіп басқару 
 
Бас редакторлары:  
Ағылшын тіліндегі басылымы:  
Бургхард C. Mейер 
Лейпциг университеті, Германия 
Лиан Ланди,  
Мидлсекс университеті, Лондон, Ұлыбритания 
 
Қазақ тіліндегі басылымы:  
Нұрділлаева Раушан Нұрділлақызы, 
Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті,  
Түркістан, Қазақстан 
 
Ұжымдық монография TEMПУС IV 5-ші конкурсы бірлескен жобалары ұсынымдарының 
шеңберіндегі I-WEB 530718-TEMPUS-1-2012-1-UK-TEMPUS-JPCR  
«Су ресурстарын 
бірлесіп
 
басқару: білім жəне бизнес саласында қабілетті, біліктілікті жəне 
əсерді жоғарылату» жобасы аясында жоба серіктестіктері ұжымымен дайындалды 
 
 
 
 
Алматы  
«Қазақ университеті» 
2016 

 
 
ii 
ƏОЖ 556(035.3) 
КБЖ 26.22 
 
Қ 18 
 
Баспаға  Қожа  Ахмет  Ясауи  атындағы  Халықаралық  қазақ-түрік  университетінің  Сенаты,  
əл-Фараби  атындағы  Қазақ  ұлттық  университеті  жəне  Ш.Уалиханов  атындағы  Көкшетау 
мемлекеттік университетінің Ғылыми кеңестері ұсынған. 
 
Ішкі рецензенттер: 
Даулеткалиев С.К., г.ғ.д., профессор, əл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Алматы 
Тасболат Б., г.ғ.д, профессор м.а., Ахмет Ясауи университеті, Түркістан 
Мухамедин С.М., техн.ғ.д., профессор, Ш.Уалиханов атындағы КМУ, Көкшетау 
 
Сыртқы рецензенттер: 
Жараспаев М.Т, т.ғ.д, профессор, Қ.И.Сəтбаев атындағы ҚазҰТЗУ, Алматы 
Мазбаев О.Б., ХАА академигі, г.ғ.д., профессор, Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, Астана 
 
Мейер Б.С., Ланди Л., Нұрділлаева Р.Н. 
Қазақстанда  су  ресурстарын  бірлесіп  басқару:  ұжымдық  монография – TEMPUS IV 
бағдарламасының бірлескен жобалары бойынша ұсынымдардың 5-ші конкурсы шеңберінде 
дайындалды / бас редакторлары: Б.С. Мейер, Л. Ланди, Р.Н. Нұрділлаева. – Алматы: Қазақ 
университеті, 2016. – 33
6 бет.  
ISBN 978-601-04-1667-3 
Ұжымдық  монография I-WEB TEMPUS IV жобасы  аясында  жоба  серіктестіктері  ұжымымен  
дайындалды: 
 
Мидлсекс университеті, Лондон, Ұлыбритания 
 
Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Түркістан, Қазақстан 
 
Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан 
 
Ш.Уалиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті, Көкшетау, Қазақстан 
 
Лейпциг университеті, Германия 
 
Валенсия техникалық университеті, Испания 
 
Кипр университеті, Никосия, Кипр 
 
Орталық Азия Аймақтық экологиялық орталығы, Алматы, Қазақстан 
 
ҚР География институты, Алматы, Қазақстан 
 
Қазақстан Балық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты, Алматы, Қазақстан 
 
Қазақстан Су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты, Алматы, Қазақстан 
 
ҚР БҒМ Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитеті, Астана, Қазақстан 
 
Болон процесі жəне академиялық ұтқырлық орталығы, Астана, Қазақстан 
 
Кəсіби даму жəне қайта даярлау институты, Көкшетау, Қазақстан 
 
Ақмола облыстық «Жас Отан Қоры» Корпоративтік қоры, Қазақстан 
 
Баспагер, редакторлар мен авторлар осы ұжымдық монографияда ұсынылған əдістерді, өнімдер-
ді, техникалық ұсынымдар мен идеяларды кез келген түрде пайдалану мен қолдану кезіндегі адамдар-
ға  немесе  мүлікке  келтірілген  кез  келген  жарақат  немесе  зақымдар  үшін,  сондай-ақ  шығарылатын 
өнімнің сапасы жəне абайсыздық үшін ешбір жауапкершілік алмайды. Авторлар өздері жазған тарау-
лардың мазмұнына ғана жауапты.  
Осы жарияланым редакторлар мен баспагерлердің алдын ала жазбаша келісімінсіз деректер база-
сында жəне іздестіру жүйелерінде сақталмайды немесе кез келген түрде жəне кез келген құралмен жа-
рияланбайды немесе жартылай, сондай-ақ толық түрде жаңғыртылмайды. 
 
ƏОЖ 556(035.3) 
КБЖ 26.22 
 
Сілтеме жасау үшін ағылшын тіліндегі басылымының түпнұсқасына сүйену керек: 
Meyer B. C. & L. Lundy (Eds). 2014. Integrated Water Cycle Management in Kazakhstan. Al-Farabi 
Kazakh National University, Publishing House, Almaty, 320 pages  
 
© Мейер Б.С., Ланди Л., Нұрділлаева Р.Н., 2016 
ISBN 978-601-04-1667-3                                                                    © Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, 2016 
Қ 18    

 
 
iii 
Авторлар сілтеуіші 
 
Берілген бөлімде авторлардың байланыс дерек 
мəліметтері, сонымен қатар ұжымдық моногра-
фия  мазмұнының  аясындағы  жұмыстарының 
тізімі келтірілген. 
 
Абдибеков Уалихан, Қожа Ахмет Ясауи атын-
дағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің 
президенті.  Б.  Саттарханов  даңғылы, 29, Түр-
кістан,  Қазақстан, 161200, 
rector@auy.edu.kz

алғы сөз. 
Абдуллаев  Искандар,  Орталық  Азия  Аймақ-
тық экологиялық орталығы (ОААЭО), Орбита-
1, 40, Алматы,  Қазақстан  Республикасы, 
050043, 
IAbdullaev@carececo.org
; 3.2, 7.1, 7.3. 
Абжаппаров  Абдумуталип,  Ш.Уəлиханов 
атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті, 
Абай  к-сі, 76, 020000, Көкшетау,  Қазақстан, 
abzhapparovkguti@mail.ru;
 алғы сөз. 
Aқбасова  Аманкүл,  Қожа  Ахмет  Ясауи  атын-
дағы  Халықаралық  қазақ-түрік  университеті, 
Экология  жəне  химия  кафедрасы, «Экология» 
ғылыми-зерттеу  институты,  Б.Саттарханов 
даңғылы, 29, Түркістан,  Қазақстан, 161200, 
ecolog_kz@mail.ru

Арстанов  Рустам,  Орталық  Азия  Аймақтық 
экологиялық  орталығы  (ОААЭО),  Орбита-1, 
40,  Алматы,  Қазақстан  Республикасы, 050043, 
rarstanov@gmail.com
; 7.1. 
Асылбекова Сауле, Қазақстан Балық шар- 
уашылығы ғылыми-зерттеу институты,  
12-аудан, 1/1, Алматы,  Қазақстан, 050036, 
assylbekova@mail.rug
; 5.9, 7.2. 
Базарбаева  Тұрсұнкүл,  əл-Фараби  атындағы 
Қазақ  ұлттық  университеті,  Тұрақты  даму  бо-
йынша  ЮНЕСКО  кафедрасы,  əл-Фараби  даң-
ғылы, 71, Алматы,  Қазақстан, 050040, 
nur_tyr2301@mail.ru

6.3. 
Баешов  Əбдуəлі,  Д.В.Соколський  атындағы 
органикалық  катализ  жəне  электрохимия  инс-
титуты,  Д.  Қонаев  к-сі, 142, Алматы,  Қа-
зақстан, 050010, 
bayeshov@mail.ru
;
 4.8.  
Бекбаев  Рахым,  Қазақстан  су  шаруашылығы 
ғылыми-зерттеу  институты,  Қойкелді  к-сі, 12, 
Тараз, 
Қазақстан, 080003, 
bekbayev_55@mail.ru
; 5.11.  
Бүркітбаев 
Мухамбетқали, 
əл-Фараби  
атындағы  Қазақ  Ұлттық  университетінің  
бірінші  проректоры,  əл-Фараби  даңғылы,  
71, 
Алматы, 
Қазақстан, 050040, 
mukhambetkali.burkitbayev@kaznu.kz
; алғы сөз.
  
Васкес  Марлен  Инес, 
Nireas  Халықаралық  су 
зерттеулері  орталығы,  Кипр  университеті,  Ин-
женерия  мектебі,  а/ж 20537, 1678, никосия, 
Кипр, 
vasquez.marlen@ucy.ac.cy
; 4.1, 4.2, 4.3, 
4.4, 4.5.  
Вильдебоер  Дирк, 
Мидлсекс  университеті, 
Жаратылыстану  ғылымдары  факультеті,  Хен-
дон,  Лондон,  Ұлыбритания, NW4 4BT, 
D.Wildeboer@mdx.ac.uk
; 2.7, 2.8.  
Гарелик  Хемда,  Мидлсекс  университеті,  Жа-
ратылыстану  ғылымдары  факультеті,  Хендон, 
Лондон, 
Ұлыбритания, NW4 4BT, 
H.Garelick@mdx.ac.uk
; 1.2, 2.7, 2.8, 3.7.
 
 
Джонс Хью, Мидлсекс университеті, Жараты-
лыстану ғылымдары факультеті, Хендон, Лон-
дон, 
Ұлыбритания, NW4 4BT, 
H.Jones@mdx.ac.uk
; 2.7, 2.8, 3.4.
  
Достай Жақыпбай, Холдинг «Парасат» Ұлттық 
ғылыми-технологиялық институты АҚ, Геогра-
фия  институты,  су ресурстары  кафедрасы,  Қа-
банбай батыр/Пушкина көшелерінің қиылысы, 
67/99, 
Алматы, 
Қазақстан, 050010, 
zh.dostai@mail.ru
; 5.4. 
Дугалл  Энн,  Мидлсекс  университеті,  жараты-
лыстану ғылымдары факультеті, Хендон, Лон-
дон, 
Ұлыбритания, NW4 4BT, 
A.Dougall@mdx.ac.uk
; 3.7.  
Дускаев  Қасым,  əл-Фараби  атындағы  Қазақ 
ұлттық  университеті,  Метеорология  жəне  гид-
рология  кафедрасы,  əл-Фараби  даңғылы, 71, 
Алматы, 
Қазақстан, 050040, 
kduskaev@gmail.com
; 5.1, 5.3, 6.2, 6.3, 6.4.  
Жанабаева  Жанара,  əл-Фараби  атындағы  Қа-
зақ  ұлттық  университеті,  Метеорология  жəне 
гидрология кафедрасы, əл-Фараби даңғылы, 71, 
Алматы, Қазақстан, 050040, 
zhanusik9@mail.ru

6.2. 
Жапаркулова Ермеккүл, Қазақстан Су шар- 
уашылығы  ғылыми-зерттеу  институты, 
Қой-
келді  к-сі, 12, Тараз,  Қазақстан, 080003, 
ermekull@mail.ru
; 5.11. 
 
Жарқынбеков  Темірхан,  Ш.Уəлиханов  атын-
дағы  Көкшетау  мемлекеттік  университетінің 
бірінші  проректоры,  Абай  к-сі, 76, Көкшетау, 
Қазақстан, 020000, 
zharkinbekov_t@mail.ru
; 5.8. 
 
Жылысбаева  Аққоңыр,  Қожа  Ахмет  Ясауи 
атындағы  Халықаралық  қазақ-түрік  универси-
теті,  Экология  жəне  химия  кафедрасы,  Б.Сат-
тарханов  даңғылы, 29, Түркістан,  Казақстан, 
161200, 
akkonyr@mail.ru;
 4.7, 4.8.
 
Завьялов  Петр,  П.П.Ширшова  атындағы 
океанология  институты,  Құрлық  суларының 
өзара  əрекеттесуі  жəне  антропогендік  үдеріс-
тер,  Нахимов  даңғылы, 36, Мəскеу,  Ресей, 
117997, 
peter@ocean.ru
; 5.6. 
Иноземцева  Анна,  Орталық  Азия  Аймақтық 
экологиялық  орталығы, (ОААЭО),  Орбита-1, 
40,  Алматы,  Қазақстан  Республикасы, 050043, 
AInozemtseva@carececo.org
; 3.5.  

 
 
iv 
Исбеков Қуаныш, Қазақстан Балық шаруашы-
лығы  ғылыми-зерттеу  институты,  Мамура-3, 
21/42, 
Алматы, 
Қазақстан, 050036, 
isbekov@mail.ru

5.9; 7.2 
Қазанғапова  Нұргүл,  Ш.Уəлиханов  атындағы 
мемлекеттік университет, Химия жəне биотех-
нология  кафедрасы,  Абай  к-сі, 76, Көкшетау, 
Қазақстан, 020000, 
kazangapova@bk.ru
; 5.5, 5.7. 
Қақабаев  Əнуарбек,  Ш.Уəлиханов  атындағы 
мемлекеттік университет, География жəне эко-
логия кафедрасы, Абай к-сі, 76, Көкшетау, Қа-
зақстан, 020000, 
anuarka@mail.ru
; 5.10.  
Құрбаниязов  Əбілғазы,  Қожа  Ахмет  Ясауи 
атындағы  Халықаралық  қазақ-түрік  универси-
теті, Экология жəне химия кафедрасы, Б. Сат-
тарханов  даңғылы, 29, Түркістан,  Қазақстан, 
161200, 
abylgazy.kurbanyazov@ayu.edu.kz
; 5.6. 
Ланди Лиан, Мидлсекс университеті, Жараты-
лыстану ғылымдары факультеті, Хендон, Лон-
дон, 
Ұлыбритания, NW4 4BT, 
L.Lundy@mdx.ac.uk
; редактор 
(ағылшын тілін-
дегі  баспасының),1.1, 1.5, 3.6, 6.1, 7.4, глосса-
рий. 
Лапуэнте Энрике, Су жəне экологиялық инже-
нерия ғылыми-зерттеу институты (IIAMA), Ва-
ленсия  техникалық  университеті,  Валенсия, 
Испания, 46022, 
enlaoj@hma.upv.es
; 1.3, 1.4. 
Лерма  Нестор,  Су  жəне  экологиялық  инжене-
рия  ғылыми-зерттеу  институты (IIAMA), Ва-
ленсия  техникалық  университеті,  Валенсия, 
Испания, 46022, 
nestorlerma@upv.es
; 2.3.  
Мартин  Мигель,  Су  жəне  экологиялық  инже-
нерия ғылыми-зерттеу институты (IIAMA), Ва-
ленсия  техникалық  университеті,  Валенсия, 
Испания, 46022, 
mmartin@hma.upv.es
; 1.3, 1.4. 
Мейер  Бургхард,  Лейпциг  университеті,  Геог-
рафия  институты,  Йоханнисаллее  к-сі, 19а, 
Лейпциг, 
Германия, 04103, 
Burghard.meyer@olanis.de
;  редактор  (ағылшын 
тіліндегі  баспасының),  кіріспе, 1.6, 2.2, 3.3, 5.2, 
5.3, 6.1, 7.4, түсіндірме сөздік, əліпбилік сілтеме.  
Минжанова Гүлдана, əл-Фараби атындағы Қа-
зақ ұлттық университеті, Тұрақты даму бойын-
ша ЮНЕСКО кафедрасы, əл-Фараби даңғылы, 
71, 
Алматы, 
Қазақстан, 050040, 
guldana.m@mail.ru
; 5.1, 6.2, 6.3, 6.4. 
Михаэль  Ирина, Nireas Халықаралық  су 
зерттеулер орталығы, Кипр университеті, Инже-
нерия  мектебі,  а/ж 20537, 1678 никосия,  Кипр, 
michael.irene@ucy.ac.cy
; 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5. 
Молина  Хосе  Луис  Алонсо,  Су  жəне  эколо-
гиялық  инженерия  ғылыми-зерттеу  институ-
ты (IIAMA), Валенсия техникалық универси-
теті, 
Валенсия, 
Испания, 46022, 
jalonso@ihdr.upv.es
; 1.2. 
Момбланч  Андреа,  Су  жəне  экологиялық  ин-
женерия  ғылыми-зерттеу  институты (IIAMA), 
Валенсия  техникалық  университеті,  Валенсия, 
Испания, 46022, 
anmombe@upv.es
; 2.5.  
Нұрділлаева  Раушан,  Қожа  Ахмет  Ясауи 
атындағы  Халықаралық  қазақ-түрік  универси-
теті,  Экология  жəне  химия  кафедрасы,  Б.Сат-
тарханов  даңғылы, 29, Түркістан,  Казақстан, 
161200, 
raushan.nurdillayeva@ayu.edu.kz
; редак-
тор (қазақ тіліндегі баспасының), 4.7, 4.8. 
Нұрмұхамбетова Нұргүл, Ш.Уəлиханов атын-
дағы  Көкшетау  мемлекеттік  университеті,  хи-
мия  жəне  биотехнология  кафедрасы,  Абай  кө-
шесі, 76, Көкшетау,  Қазақстан, 020000, 
nn_nurgul@mail.ru
; 5.5.  
Паредес-Арквиола Хавьер, Су жəне экология-
лық  инженерия  ғылыми-зерттеу  институты 
(IIAMA),  Валенсия  техникалық  университеті, 
Валенсия, 
Испания, 46022, 
jparedea@hma.upv.es
; 2.3, 2.4, 2.5, 2.6. 
Педро-Монзонис  Мария,  Су  жəне  экология-
лық  инженерия  ғылыми-зерттеу  институты 
(IIAMA),  Валенсия  техникалық  университеті, 
Валенсия, 
Испания, 46022, 
mapedmon@hotmail.com
; 2.3; 2.6. 
Пёрчез  Диана,  Мидлсекс  университеті,  Жара-
тылыстану  ғылымдары  факультеті,  Хендон, 
Лондон, 
Ұлыбритания, NW4 4BT, 
D.Purchase@mdx.ac.uk
; 1.2.  
Пятов  Евгений, «Кокшетауминводы»  АҚ  ғы-
лым  бойынша  вице-президенті,  Солтүстік 
өнеркəсіп  аймағы,  а/ж 926, Көкшетау,  Қа-
зақстан, 02000, 
pyatov@yandex.ru
; 4.6.  
Рахматуллаев  Шавкат,  Орталық  Азиядағы  су 
ресурстарын  жəне  трансшекаралас  суларды 
басқару бойынша сарапшы /Германия халық- 
аралық кооперациясы (GIZ), Өзбекстан Респуб-
ликасы, 
shavkat.rakhmatullaev@giz.de
; 3.2.  
Романова  Софья,  əл-Фараби  атындағы  Қазақ 
Ұлттық университеті, Жалпы жəне бейоргани-
калық  химия  кафедрасы,  əл-Фараби  даңғылы, 
71, 
Алматы, 
Қазақстан, 050040, 
vivarom@mail.ru
; 5.5, 5.7. 
Сальников Виталий, əл-Фараби атындағы Қа-
зақ  Ұлттық  университеті,  Метеорология  жəне 
гидрология кафедрасы, əл-Фараби даңғылы, 71, 
Алматы, 
Қазақстан, 050040, 
vitali.salnikov@kaznu.kz
; 5.3. 
Солера  Абель,  Су  жəне  экологиялық  инжене-
рия  ғылыми-зерттеу  институты (IIAMA), Ва-
ленсия  техникалық  университеті,  Валенсия, 
Испания, 46022, 
asolera1@gmail.com
; 2.3, 2.4, 
2.5, 2.6. 
Стрикелева Екатерина, Орталық Азия Аймақ-
тық  экологиялық  орталығы,  Орбита-1, 40, Ал-
маты, 
Казақстан, 050043, 
estrikeleva@carececo.org
; 3.5. 
Төрегожина  Жанна,  əл-Фараби  атындағы  Қа-
зақ  Ұлттық  университеті,  Тұрақты  даму  бо-

 
 

йынша  ЮНЕСКО  кафедрасы,  əл-Фараби  даң-
ғылы, 71, Алматы,  Қазақстан, 050040, 
zhan_tore@mail.ru
; 6.4. 
Тумази  Тумазис, NIREAS Халықаралық  Су 
зерттеулері  орталығы,  Кипр  университеті,  Ин-
женерия  мектебі,  а/ж 20537, 1678 никосия, 
Кипр, 
toumazi.toumazis@ucy.ac.cy
; 4.1, 4.2, 4.3, 
4.4, 4.5. 
Уотт  Джон,  Мидлсекс  университеті,  Жараты-
лыстану ғылымдары факультеті, Хендон, Лон-
дон, 
Ұлыбритания, NW4 4BT, 
J.Watt@mdx.ac.uk
; 2.1, 3.1, кіріспе. 
Фатта-Kaссинос  Деспо, NIREAS Халықара-
лық  Су  зерттеулері  орталығы,  Кипр  универ-
ситеті,  Инженерия  мектебі,  а/ж 20537, 1678 
никосия, Кипр, 
dfatta@ucy.ac.cy
; 4.1, 4.2, 4.3, 
4.4, 4.5.  
Хапеши  Эвроула, Nireas Халықаралық  су 
зерттеулері  орталығы,  Кипр  университеті,  Ин-
женерия  мектебі,  а/ж 20537, 1678 никосия, 
Кипр, 
hapeshi.evroula@ucy.ac.cy
; 4.1, 4.2, 4.3, 
4.4, 4.5.  
Харо Давид, Су жəне экологиялық инженерия 
ғылыми-зерттеу институты (IIAMA), Валенсия 
техникалық  университеті,  Валенсия,  Испания, 
46022, 
dahamon@upv.es
; 2.4. 
Хофнер  Симоне,  БҰҰ  Еуропалық  экономика-
лық  комиссия,  Ұлттар  Сарайы, 1211, Женева 
Швейцария, 
simone.hofner@unece.org
; 3.8.  
Чаррэ Симон, Орталық Азия Аймақтық эколо-
гиялық орталығының Қырғызстан Республика-
сындағы филиалы, Еркіндік даңғылы, 10, Біш-
кек, 
Қырғыз 
Республикасы, 720040, 
scharre@carececo.org
; 7.1.  
Шакирова  Татьяна,  Орталық  Азия  Аймақтық 
экологиялық орталығы, Орбита-1, 40, Алматы, 
Казақстан, 050043, 
tshakirova@carececo.org
; 3.8.  
Шалғымбаева  Гульмира,  Қазақстан  Балық 
шаруашылығы  ғылыми-зерттеу  институты, 
Жароков 269/52, Алматы,  Қазақстан, 050056, 
Shalgimbayeva@mail.ru
; 5.9, 7.2.  
Шмидт Ронни, Лейпциг университеті, Геогра-
фия институты, Йоханнисаллее к-сі, 19а, Лейп-
циг,  Германия, 04103, 
ronny.schmidt@uni-
leipzig.de
; 1.7. 
Шнайдер  Кристиан,  Лейпциг  университеті, 
География институты, Йоханнисаллее к-сі, 19а, 
Лейпциг, 
Германия, 04103, 
christian.schneider@uni-leipzig.de
; 1.7, əліпбилік 
сілтеуіш. 
Шрайнер Вера, Лейпциг университеті, Геогра-
фия  институты,  Йоханнисаллее  көшесі, 19а, 
Лейпциг, 
Германия, 04103, 
Vera_schreiner@yahoo.de
; 5.2. 
Эндрю  Хоакин,  Су  жəне  экологиялық  инже-
нерия  ғылыми-зерттеу  институты (IIAMA), 
Валенсия  техникалық  университеті,  Вален-
сия,  Испания, 46022, 
ximoand@upv.es
; 2.3, 
2.4, 2.5, 2.6. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
vi 
I-WEB  жобасына  кіріспе:  негізгі 
мəні мен міндеттері 
 
Лиан Ланди  
E-mail

L.Lundy@mdx.ac.uk
 
 
Қазіргі  таңда  Қазақстан  ауқымды  əлеуметтік 
жəне  экономикалық  өзгерістерді  бастан  кешіп 
келеді.  БҰҰ 2005 жылы  жасаған  есебіне  сəй-
кес, республикада жаңартылатын су көздерінің 
жетіспеушілігі байқалады, мұның өзі болашақ-
та экономиканың тұрақты дамуын елеулі шек-
теуі  мүмкін.  Осы  көзқарасты  растайтын  басқа 
зерттеулер  де  бар.  Қазақстанның  білім  саласы 
да тұрғындардың бойында əлем нарығында бə-
секеге  қабілетті  аса  тиімді  экономика  құруға 
қажетті  дағдыларды  дамыту  мақсатында  ре-
формаларға  ұшырады.  Білім  мен  бизнес  ара-
сындағы байланысты нығайту осындай мақсат-
тарға қол жеткізу жолындағы негізгі талап бо-
лып табылады. Бизнес пен кəсіби бірлестіктер-
ді оқу бағдарламаларын əзірлеуге тарту оқыту 
тиімділігін  арттыруға  мүмкіндік  береді,  сон-
дай-ақ  ғылым  саласын  дамытуға  əкеледі. I-
WEB серіктестер ұжымы осы жағдайда кəсіби 
жəне өнеркəсіптік ұйымдармен тығыз өзара қа-
рым-қатынас  жасай  отырып,  су  ресурстарын 
бірлесіп басқаруға бағытталған магистрлік жə-
не докторлық бағдарламаларды əзірлеу ерекше 
зор маңызға ие деп санайды. 
 
I-WEB жобасының алдында тұрған негізгі мін-
дет Қазақстандық студенттерге су ресурстарын 
бірлесіп  басқару  механизмдерін  институцио-
налдыруды іске асыруға қажетті дағдылар мен 
құзіреттерді дамытудан көрінеді. Осы бағыт I-
WEB жобасының қазақстандық қатысушылары 
тарапынан Қазақстанда су ресурстарымен бай-
ланысты  мəселелердің  ауқымы  мен  маңызды-
лығына  мəн  беру  ретінде  анықталады.  Осын-
дай мəселелердің бірі ауыл шаруашылық жəне 
өнеркəсіптік (əсіресе, мұнай мен газ өндірісі са-
ласында)  жəне  қалалық  аумақтардың  суды  тұ-
тыну  көлемін  тұрақты  ұлғайтудан  туындаған. 
Ауыл  шаруашылығын  дамытуға  бағытталған 
қолданыстағы  бағдарламалар  су  ресурстары-
ның ахуалына теріс əсер етуде, себебі модерни-
зация суды тұтынуды ұлғайтумен тікелей бай-
ланысты. Осы үдерістер жер үсті жəне асты су-
қоймаларындағы су қорларының азаюына əке-
леді, бұған Арал теңізі айқын мысал бола ала-
ды.  Сонымен  қатар,  қазақстандық  пайдалану-
шылардың  суды  тұтыну  көлемдерін  ұлғайту 
республикадағы  сегіз  өзен  алабының  жетеуі 
трансшекаралық  болуымен  қиындатылған.  
Сонымен, СРББ жекелеген экономикалық сек-
торлардың арасында ғана емес, сондай-ақ мем-
лекеттердің арасында да су ресурстары бөліні-
сінің  оңтайлы  сұлбасын  дайындауға  арналған. 
Климаттың өзгеруінің мүмкін болатын салдар-
ларын азайту маңызды рөл атқарады (атап айт-
қанда,  жауын-шашын  мен  мұздықтар  ағысы-
ның  болжамды  көлемдерінің  сценарийін  əзір-
леу қажет). Сондай-ақ, судың ластануы да өзек-
ті мəселе. Қазақстанның көптеген жер үсті жə-
не асты суқоймаларындағы су сапасы қанағат-
танарлықсыз  деп  анықталуы  мүмкін.  Судың 
негізгі  ластау  көздері – қоршаған  ортаға  теріс 
əсер ететін химиялық жəне мұнай кəсіпорында-
рынан тазартылмай тасталатын ақаба сулар.  
 
I-WEB жобасы СРББ шеңберінде жұмыс істеу-
ге бағытталған магистрлік жəне докторлық бағ-
дарламаларды  əзірлеу,  су  ресурстарын  өңірлік 
басқарудан  алаптық  басқаруға  көшуді  қолдау 
жəне  қызығушылық  білдірген  тараптарды  жұ-
мысқа тарту рəсімдерін оңайлату арқылы өнер-
кəсіп  сұраныстарын  қанағаттандыруға  ықпал 
етуге  арналған.  Атап  айтсақ, I-WEB бағдарла-
малары  студенттерге  су  ресурстарын  басқару 
саласындағы маңызды міндеттерді айқындауға 
жəне  қабылданған  шешімдердің  əлеуметтік, 
экономикалық  жəне  экологиялық  салдарын 
талдау  үшін  пайдаланылатын  жүйелі  əдісті 
қолдана отырып, оларды шешу жолдарын табу-
ға қажетті дағдыларды дамытуға бағытталады. 
I-WEB  білім  бағдарламаларын  ендіруден  мол 
пайда табатын мақсатты топтар көптеп санала-
ды.  Олардың  қатарына:  академиялық  қызмет-
керлер  (оқытушылар  мен  өндіріс  мамандары), 
кəсіби  бөлімдер  (экология  жəне  ғылыми-
зерттеу  ұйымдары  саласындағы  кеңесшілер), 
бизнес (су, балық шаруашылығы, диқаншылық 
жəне мал шаруашылығы, мұнай жəне газ өнер-
кəсіптері,  тасымалдаушылар,  энергетикалық 
өндіріс  орындары  жəне  т.б.),  сондай-ақ  рет-
теуші  ұйымдар  (жоспарлау  бөлімі,  басқарушы 
қызметкерлер мен реттеуші мекемелер) кіреді.  
 
I-WEB – бұл халықаралық жəне пəнаралық жо-
ба, оның шеңберінде Қазақстан мен Еуропалық 
Одақ  (Ұлыбритания,  Германия,  Испания  жəне 
Кипр) ғалымдары мен академиялық емес серік-
тестері  бизнес  кооперациялары,  кəсіби  ұйым-
дарды, реттеуші мекемелерді ынталандыру бо-
йынша  біріккен  жұмыстарды  атқарады  жəне 
əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университе-
ті, Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық 
қазақ-түрік  университеті  жəне  Ш.Уəлиханов 
атындағы  Көкшетау  мемлекеттік  университет-
тері  сияқты  оқу  орындарын  СРББ  саласында 
жұмыс  істеуге  дайындайтын  магистрлік  жəне 
докторлық  бағдарламаларды  əзірлеу  мен  енді-
ру  арқылы  ұлттық  жəне  халықаралық  дең- 
гейде  үйлестіру  бойынша  біріккен  жұмыстар 
атқарады. 

 
 
vii 
 I-WEB жобасының маңызды міндеттері: 
 
 
Қазақстан  мен  Еуропалық  одақтың  ака-
демиялық  серіктестері,  сондай-ақ,  білім 
саласындағы сарапшылар, ғалымдар мен 
реттеуші  ұйымдардың  өкілдері  кіретін 
Халықаралық  сараптау  комиссиясын 
(ХСК)  құру.  ХСК  əзірленетін  бағдарла-
малардың ұсынылған талаптарға сəйкес-
тілігін тексеруге тиіс; 
 
СРББ  шеңберінде  мамандар  дайындау 
сапасына, білім жəне мамандандырылған 
бағдарламалардың, сондай-ақ оларды ба-
ғалау механизмдерінің тиімділігіне сыни 
баға беру; 
 
СРББ  шеңберінде  жəне  білім  беру  бағ-
дарламаларының  реформасы  бағытында 
қазақстандық кадрларды қайта дайындау 
жəне біліктілігін арттыру; 
 
Болон  үдерісінің  талаптарына  жауап  бе-
ретін  магистратура  мен  докторантура 
бағдарламаларын жасау; 
 
Ішкі жəне сыртқы жобаларды, сондай-ақ, 
білім бағдарламаларының тиімділігін ба-
ғалау механизмін жасау; 
 
СРББ  шеңберінде  кадрлар  дайындау 
үшін  оқу  жəне  ғылыми  зертханаларды 
жабдықтау;  
 
Одан  əрі  кəсіби  даярлау  бағдарламала-
рын жасау. 
 
Аталған тармақтар бойынша едəуір толық ақ-
паратты I-WEB жобасының веб-сайтынан та-
буға болады: 
http://iwebtempus.kz
  
 
Өз атымнан қосқым келетіні, осы жобаны үй-
лестіруді  шын  көңіліммен  жүргіздім.  Мен 
Қазақстанның  түрлі  өңірлерінде  болып,  Қа-
зақстанның  экологиялық  дамуына  өзіндік 
үлес қосуға шын ықылас білдірген, оның қы-
зығына түскен адамдармен кездесу бақытына 
ие болдым. Осындай ауқымдағы жобаны бас-
қару  қиын  болғанына  қарамай  (жоба  шеңбе-
рінде 5 елден 15 серіктес жұмыс істеді), өзара 
тығыз  ынтымақтастық  бізге  берік  өзара  қа-
рым-қатынас  жасауға  мүмкіндік  берді,  бұл 
ынтымақтастық 
болашақ 
халықаралық 
зерттеулер  мен  білім  жобалары  үшін  негіз 
болатындығына сенемін. 


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   51


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал