Қазақстан республикасының білім жəНЕ



жүктеу 5.01 Kb.

бет8/10
Дата22.04.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Студенттердің
 өзіндік жұмыстары 
ЕПА  жəне  Эндо  қоректік  ортасы  бар  Петри  аяқшаларына 
жұмыртқадан  себінді  жасап,  термостатқа  қояды.  Сонымен  қатар  
жұмыртқадан тікелей препарат жасап, микроскоппен қарайды. 
 
Қажетті
 материалдар мен құрал-жабдықтар 
Залалсыздандырылған  Петри  аяқшасы,  қиғаштала  қатырылған 
ЕПА,  тік  қатырылған  балқытылған  агар,  ішінде  Эндо  ортасы  бар 
Петри  аяқшасы,  ішінде  кесслер  ортасы  бар  пробиркалар,  сабро 
ортасы  немесе  сусло  агары,  залалсыздандырылған  металл  құрал  – 
саймандар, 
мақта 
тампоны, 
спирт 

мл 
жəне 

мл 
залалсыздандырылған градуирленген түтікшелер, пастер түтікшесі, 
жұмыртқа, маленж, жұмыртқа ұнтағы. 
 
 
 

 
 
76
Тақырып
. Бал микрофлорасы 
 
Сабақтың
 мақсаты: Балда адам мен араның инфекциялық ауру   
                                      қоздырғыштарының бар – жоғын анықтау.  
 
Бақылау
 сұрақтар 
1.
 
Балда қалай микроорганизмдер кездесуі мүмкін? 
2.
 
Бал микрофлорасының көзі.  
3.
 
Микроорганизмдер балда қанша уақытқа дейін сақталады? 
4.
 
Балдың санитарлық бағасын қалай анықтайды? 
5.
 
Бос балауыздың санитарлық бағасын қалай анықтайды? 
6.
 
Гүл тозаңын қалай тексереді? 
 
Сабақтың
 мазмұны 
Бал  микроорганизмдермен  араның  оны  өндіру  кезінде,  сортын 
бөлген  кезде  жəне  өткірз  барысында  ластануы  мүмкін.  Балға 
сальмонеллалар,  энтеротоксинкалық,  стафилококк,  туберкулез 
таяқшасы, 
балдың 
бұзылуын 
тудыратын 
микробтар 
мен 
саңырауқұлақтардың түсуі мүмкін.  
Аралар 
азықты 
табу 
кезінде, 
ауру 
адам 
жəне 
мал 
бөлінділерімен  зақымдалған  құрамында  қанты  бар  барлық 
қалдықтар  жеуі  мүмкін.  Туберкулез  қоздырғышымен  зақымдалған, 
бал өзінің жұғымталдық  əсерін 6  – 60 күнге дейін  сақтайды.   Ішек 
жəне  дизентерия  бактериялары  балда  2  тəулікке  дейін  сақталады. 
Балда  бактериялардың  концентрациясы  аз  болғандықтан  алдымен 
құбыр  суына  ерітілген  15  –  20  грамм  балды  алып,  минутна  2000 
айналыс  жасайтын  центрифугамен  15  минут  айналдырады.  Балға 
санитарлық  баға  беру  шірне  жəне  шіре  балының  сапалығының 
физико  –  химиялық  көрсеткіштері  көрсетілген  кесте  бойынша 
жүргізіледі.  
 
Шірне жəне шіре балының физико – химиялық көрсеткіштері 
 
Көрсеткіштер
  
Шірне
 
балы
 
Шіре
 балы 
Су % көп емес 
21 
21 
Инвертирлі қант % аз емес 
75 
70 
Сахароза % көп емес 

10 
Диастазды саны Готе бірлігі 
Қосымшаға сəйкес 

 
 
77
Жалпы қышқылдығы, қалыпты градус 
1 - 4 
1 - 4 
Минералды заттар % 
0,1 – 0,5 
0,3 - 1 
Оксиметилфурфурол  
Жіберілмейді  
Тығыздығы, г/см
3
 аз емес 
1,409 
1,409 
Оптикалық белсенділігі 
1,4840 
1,4840 
Механикалық қосындылар 
Жіберілмейді
 
Антибиотиктер, пестицидтер 
Жіберілмейді
 
Ауру қоздырғыштары 
Жіберілмейді
 
 
Бос
 балауызды тексеру.  
Сынама  алу:  қоймада  бос  балауыз  партиясының  əр  түрлі 
жерінен  1  %  сынама  алып,  таңбалайды.  Балауыз  зауытында 
залалсыздандыру  ережесін  сақтай  отырып  тауар  орамасын  ашады 
жəне əр жерінен 5 дана бос балауыздан алады. Əр бос балауыз бетін 
50 
мл 
стерильді 
физиологиялық 
ерітіндіге 
малынған 
залалсыздандырылған  мақта  дəке  тампонымен  сүртіп,  жуынды 
алады.  Залалсыздандырылған  шыны  ыдыстағы  жуындыларды 
тексеру  үшін  ветеринарлық  зертханаға  жібереді.  Зертханада 
жуындыларды  стерильді  центрафигуралық  пробиркаларға  пұйып, 
минутына 2000 айналым жасайтын центрафигурамен айналдырады. 
Алынған тұнбаның бір  бөлігін – ішінде ет – пептонды қан сарысуы 
агары  бар  петри  аяқшасына  себеді,  ал  қалған  бөлігін  ішінде  ет  – 
пептонды  қан  сарысуы  сарпасы  бар  екі  Флоринский  шыны 
ыдыстарына  себеді.  Себінділердегі  америкалық  жəне  европалық 
шірімелер қоздырушыларын анықтайды.  
 
Гүл
 тозаңдарының – санитарлық сараптау 
Сынама  алу:  оралған  материалдың  əрбір  үшінші  бірлігінен 
өлшеуіш  арқылы  25  грамнан  ыдыстың  жоғарғы,  ортаңғы  жəне 
төменгі  жағынан  сынама  алады.  Алынған  сынаманы  араластырып, 
соңғы  үлгісін  тексеру  үшін  25  грамын  алады.  Соңғы  үлгінің 
залалсыздандырылған  шыны  ыдысқа  салып,  бетін  герметикалық 
қақпақпен  жауып,  жолдама  хатпен  бірге  ветеринарлық  зертханаға 
тексеруге жібереді.  
Зертханада гүл тозаңының үлгісін 3 бөлікке бөледі, əрқайсысын 
жеке  заалсыздандырылған  табақшаға  салып,  гомогенді  массасын 
алу  үшін  түйгішпен  ысқылайды.  Əр  табақшаға  100  мл 
залалсыздандырылған  физиологиялық  ерітіндініқосып,  тағы  да 
ұқыптап ысқылайды. Содан соң тұнбаны алдымен стерилбді мақта 

 
 
78
фильтрімен,  одан  соң  стерильді  қағаз  сүзгішпен  сүзеді.  Алынған 
фильтратты  стерильді  центрафигуралық  пробиркаларға  құйып, 
3000  айналым  жасайтын  центрафигурада  20  минут  аралығында 
айналдырады. 
Тұнба 
бетіндегі 
сұйықтықты 
төгіп, 
қалған 
шөгіндіден  жағынды  даярлайды,  эфир  спиртімен  бекітеді.  Бір 
жағындыны  грам  ідісі  бойынша  ал  келесісін  Пфейфер  фуксинімен 
бояйды. 
Екіншіпробиркадағы 
шөгіндіден 
арнайы 
қоректік 
орталарға  себінді  жасайды.  Үшінші  пробиркадағы  шөгіндіні 
агарларды  немесе  зертханалық  жануарларды  зақымдау  үшін 
қолданады.  
Гүл  тозаңында  ауру  қоздырушылары  табылған  жағдайда,  оны 
термикалық  өңдеуден  өткізгеннен  соң,  малды  азықтандыруға 
жібереді.  
Сабаққа  қажет  материалдар  мен  құрал  –  жабдықтар:  бал,  бос 
балауыз, 
гүл 
тозаңы, 
залалсыздандырылған 
пробиркалар, 
залалсыздандырылған  Петри  аяқшалары,  ет  –  пептонды  агар,  ет  – 
пептонды 
сорпа, 
арнайы 
қоректік 
орталар, 
центрафуга, 
залалсыздандырылған 
центрафугалық 
пробиркалар,  
залалсыздандырылған 
түтікшелер, 
фарфор 
табақшалары, 
түйгіштер, 
залалсыздандырылған 
физиологиялық 
ерітінділер, 
стерильді  мақта  фильтрі  мен  стерильді  мақта  тампоны,  сүзгіш 
қағаз, шыны ыдыстар, колбалар, бояулар, микроскоп, эфир спирті.  
 
 
Тақырып
Зертханалық жануарлар, оларды зақымдау əдістері 
 
Сабақтың
 мақсаты: Студенттерді зертханалық жануарлармен  
                                      жəне оларға ауру жұқтыру тəсілдерімен  
                                       таныстыру.  
 
Бақылау
 сұрақтар 
1.
 
Қандай жануарларды «тəжірбиелік» деп атайды? 
2.
 
Қандай жануарларды «зертханалық» деп атайды? 
3.
 
Зертханалық жануарларды қандай мақсатта қолданады? 
4.
 
Зертханалық жануарларды тəжірбеге қалай даярлайды? 
5.
 
Зертханалық жануарларға ауру жұқтыру əдістері? 
 
 
 

 
 
79
Сабақтың
 мазмұны 
Инфекция  (лат.  Infectio  -  жұқтырамын)  –  организм  мен 
зардапты  микробтың  бір  –  біріне  əсерінен  туындайтын  ерекше 
жағдай.  
Жалпы 
биологиялық 
тұрғыдан 
қарарстыратын 
болсақ, 
инфекция 
дегеніміз 
– 
макро 
жəне 
микроорганизмдердің 
арасындағы  тіршілік  үшін  күрестің  көрінісі.  Инфекцияның  негізгі 
заңы  микробсыз  инфекция  жоқ,  микроб  инфекцияның  негізгі 
себебі.  Инфекцияның  дамуы  мен  соңы  макроорганизмдердің 
қорғаныс 
күштеріне 
байланысты. 
Микро 
жəне 
макроорганизмдердің 
өзара 
əрекеттесуі 
қоршаған 
ортаның 
жағдайларына  бағынышты.  Осы  тұрғыдан  алғанда,  инфекция  үш 
фактордың  микроорганизмнің  макроорганизмнің  жəне  қоршаған 
ортаның бір – бірімен өзара əрекеттесуі нəтижесінде пайда болатын 
күрделі биологиялық процесс.  
Инфекция  кезінде  макро  жəне  микроорганизмдердің  өзара 
қарым – қатынастарының өзгеріске ұшырауы инфекциялық процесс 
деп аталады.  
Инфекциялық  ауру  –  инфекцияның  ең  айқын  көрінісі.  Алайда 
кейбір  инфекциялық  аурулар  атиптік  түрде,  ал  кейде  клиникалық 
белгілері білінбей жасырын түрде өтеді.  
Көптеген  жұқпалы  аурулардың  өздеріне  тəн  өрбуімен 
клиникалық  белгілері  болады.  ол  ішкі  мүшелермен  ұлпалардың 
өзгеріске ұшырауымен сипатталады.  
Клиникалық  біліну  мен  өзгешеліктеріне  қарай  жұқпалы 
аурулардың өршуі аса жіті, жіті, жітіден төмен, созылмалы болады. 
кейбір  жағдайда  аурудың  клиникалық  белгілері  білінбейді. 
Сондықтан аурудың мұндай түрін симптомсыз деп атайды.  
Ауру  қоздырғышының  өзіне  тəн  қасиетін  дəлелдеу  үшін,  оны 
ауру оргаизмнен  бөліп алады, зертханалық жануарларды зақымдау 
арқылы  аурудың  клиникалық  белгілерін  айқындап,  тəжірбиелік 
жануар өлгеннен соң микробтың таза өсіндісін бөліп алады.  
Зертхана  жануарлары  дегеніміз  –  тəжірбиежасауға  арнайы 
питомниктерде  немесе  зертханаларда  өсірілетін  əр  түрлі  ұсақ 
малдар.  Олар  жұқпалы  ауруларға  диогноз  қою,  неше  түрлі 
патологиялық  жағдайларды,  оған  қарсы  қолданатын  дəрілерді, 
диагностикалық 
сарысуларды, 
вакциналарды 
тексеру 
үшін 
қолданылады.   

 
 
80
Микробиология 
тəжірбиесінде 
көбірек 
пайдаланылатын 
жануарлар: ақ тышқандар, теңіз шошқалары, қояндар.  
 
Зертханалық__жануарларды_бекіту.'>Зертханалық
 жануарларды бекіту. 
Ақ  тышқанды  қолмен  немесе  пинцетпен  құйрығынан  ұстап 
бекітеді.  Бас  бармақ  жəне  сұқ  саусақпен  құлағынан  жəне  желке 
терісінен  ұстайды.  Сонда  жануарлардың  тыпыршуына  жол 
бермейтін тері бүрмесі пайда болады.  
Теңіз  шошқасын  арқасынан  сипап,  қолды  кеудесіне  қарай 
ығыстырып,  басымен  жоғары  ұстап,  екінші  қолмен  денесінің 
артынан көтермелеп тұрады.  
Үй  қлянын  құлағынан  ұстап  басып  тұрып  бекітеді.  Үй 
қояндарын  кейбір  жағдайда  бет  орамалмен  немесе  арнаулы 
станоктабекітуге болады.  
 
Зертханалық
 жануарларды зақымдау əдістері 
Тері  астына  ауру  жұқтыру  үшін  жотаны  бүйір,  құрсақ,  тізе 
қатпарын  белгілеп  алады.  Инъекция  жасайтын  жерді  спиртпен 
өңдейді.  Жұқпалы  материалды  денесіне  параллель  етіп  терінің 
қатпары  астына  жібереді.  Содан  аоң  денеге  жіберген  материал 
кейін шығып кетпес үшін инені 45°С бұрыш жасай шығарып алады.  
Ет ішіне ендіру – инені сан етіне сұғады.  
Тері ішіне ендіру – теріні аздап тартып, оның қатпарына сүйір 
бұрыш  жасап  инені  сұғады.  Сонда  иненің  тесігі  терінің  беткі 
қабатында  болуы  тиіс.  Инъекция  жерінен  тері  кішкентай  көпіршік 
сияқты ісініп шығуы керек.  
Вена  ішіне  ендіру  –  тышқандардың  құйрықта,  ал  үй 
қояндарының  құлақта  орналасқан  веналарына  жіберу  арқылы 
жүзеге  асырылады.  Материал  ендіретін  жердің  жүнін  қырқып, 
тазартып,  спиртпен  өңдейді.  Қан  толық  толуы  үшін  қан 
тамырларын  қолмен  қысады  да,  спиртпен  өңдейді.  Тышқан 
құйрығын  жылы  суға  малып  қояды.  Жіңішке  инемен  қанның 
ағысына  қарай  инені  ендіреді  де,  ол  жерге  материалды  жібереді. 
Содан  соң  инені  шығарып  алып,  ол  жерді  спиртке  малынған 
мақтамен өңдейді.  
Құрсақ  ішіне  енгізгенде  жануарларды  басын  төмен  қаратып 
артқы  аяғынан  ұстап  көтереді.  Сонда  ішек  қарын  кеуде  қуысының 
диафрагмасына  қарай  ауысады.  Осылай  жасағанда  іш  қуысы 
босайды, ішек қарынды зақымдамай инені оңай енгізуге мүмкіндік 

 
 
81
туады. Ине сұққан жер кіндік пен шаптың арасындағы ақ сызықтан 
шеттеу болып көрініп тұрады.  
Ми  ішіне  ендіру  –  тышқандарды  желке  аймағына  басты  қыса 
батырып бекітеді. Инъекция жасайтын жерді спиртпен өңдеп, инені 
шаншиды.  Инені  2  мм  тереңге  сұғып,  материалдысол  жерге 
жібереді.  Инені  енгізгеннен  кейін  инъекция  орнын  спиртке 
малынған мақтамен өңдейді.  
Сабаққа  қажет  материалдар  мен  құрал  –  жабдықтар: 
зертханалық 
жануарлар, 
залалсыздандырылған 
шприцтер, 
жұқтыруға  арналған  микробтар  культурасы,  залалсыздандырылған 
мақта, иодталған спирт, қайшы, пинцет.  
 
Зертханалық
 жануарлардың өлексесін сою 
Өлексені  тақта  бетіне  немесе  жайпақ  аяқшаға  құйып, 
қатырылған  парафин  бетіне,  болмаса  арнаулы  терең  кюветтерде 
керіп  бекітеді.  Соятын  жерді  спиртпен  немесе  3  -  5%  -  ті  карбол 
ерітіндісімен 
дезинфекциялайды. 
Союды 
құрсақұқолтығынан 
бастап,  кеудеге,  ақ  сызықпен  апарыпалдыңғы  аяқтың  қолтығына, 
артқы аяқтың тізе бүрмесіне созады.  
Құрсақ қуысын ашу. Семсер тəрізді шеміршіктен бастап төмен 
қарата тіледі. Құрсақ қабырғаларын қабырға доғасының екі жағына 
қарай қайырып бөлектейді жəне терінің шеттерін бір жағына қарай 
тартып қояды. Бүйрек, бауыр жалаңаштанғанша  ішекті солға қарай 
пинцетпен тартып қояды.  
Кеуде  қуысын  ашу.  Кеуде  қуысын  қабырғамен  қоса  кесіп, 
жоғары қарай ығыстырып қояды.  
 
Студенттердің
 өзіндік жұмыстары 
Мүшелерден  пастер  түтікшесімен  материал  алады  да, 
спиртовка 
жалынында 
қоректік 
ортаға 
себеді. 
Себлген 
пробиркаларға белгі салады. Мүшелерден заттық əйнекке жағынды 
жасайды, бояйды, микроскоппен қарайды, суретін дəптерге салады.  
Союға  пайдаланағн  құралды  дезинфекциялаушы  ерітіндіге 
салады.  
Бактериологиялық  тексеру  үшін  қолданылатын  жануарлар:  ақ 
тышқандар, теңіз шошқалары, ұй қояндары, көр тышқандар, күшік, 
мысық  балалары,  көгершіндер.  Көбінесе  қолданатын  –  ақ 
тышқандар, 
теңіз 
шошқалары, 
үй 
қояндары. 
Зертханалық 
жануарларды  зақымдау  тəсілдері  жорамалдаған  аурулардың  түріне 

 
 
82
байланысты жүргізіледі. Жұқтырудың мынадай тəсілдері бар: ауыз 
арқылы, интранозолды, тері асты, тері іші, ет ішінде, венаға, құрсақ 
ішіне, интрацеребральды.  
 
Қажетті
  материалдар мен құрал – жабдықтар 
Зертханалық 
жануарардың 
өлекселері, 
дезинфекциялық 
ерітінділер, қайшы, пинцет, скальпель, спиртовка, йодталған спирт, 
мақта  тампоны,  Петри  аяқшалары,  Пастер  түтікшелері,  ішінде 
қиғаш  қатырылған  ЕПА  –  ы  бар  пробиркалар,  заттық  əйнектер, 
бояулар, 
микроскоптар, 
зертханалық 
жануарлар, 
залалсыздандырылған шприцтер.  
 
 
 
Тақырып
 Агглютинация реакциясы (АР) 
 
Сабақтың
 мақсаты: Агглютинация реакциясын қою   
                                    техникасын игеру. 
 
Бақылау
 сұрақтар 
 
1.
 
Иммунитет дегеніміз не? 
2.
 
Иммунитеттің түрлерін атаңыз? 
3.
 
Серологиялық реакциялар дегеніміз не? 
4.
 
Антиген жəне антидене дегеніміз не? 
5.
 
Агглютинация реакциясының мəні неде? 
6.
 
Агглютинация реакциясын қою технологиясы.  
 
Сабақтың
 мазмұны 
Иммунитет  -  латынның  Immunitas    -  міндеттен  босану, 
əлденеден  тазарту  –  деген  сөзінен  шыққан,  ол  организмнің 
генетикалық  тұрғыдан  алғанда,  бөгде  заттардан,  оның  ішінде 
зардапты  микроскоптардан  қорғану  қабілеті.  Осы  қорғау  қызметі 
организмнің  иммунологиялық  жүйесінің  жəне  иммунитетке 
жауапты  клеткаларының  арқысында  іске  асады.  Иммунитет 
оргаизмнің  ішкі  ортасының  тұрақтылығын  жəне  оның  қызметнің 
біртұтастығын  қамтамасыз  тетін  микробтан  бастап  адамға  дейінгі 
бүкіл  тіршілік  инлеріне  тəн  қасиет.  Иммунитеттің  қалыптасуына 
бүкіл организм біртұтас жұйе ретінде қатысады.  

 
 
83
Жұқпалы  ауруға  қарсы  иммунитеттің  туа  біткен  жəне  жүре 
пайда болған негізгі екі түрі болады.  
Жұқпалы  ауруға  қарсы  пайда  болған  иммунитет  негізінен  екі 
түрлі табиғи жəне жасанды жолмен қалыптасады.  
Серологиялық 
рекциялар 
антиген 
мен 
антидененің 
организмнен  тыс  өзара  əрексеттесуінің  нəтижесінде  туындайды. 
Антигенмен 
антидененің  қатысуынсыз  ешбір  серологиялық 
реакция  жүрмейді,  сондқтан  оларды  серологиялық  реакциялардың  
неігі  факторлары  –  деп  атайды.  Көптеген  реакциялардың 
серологиялық  реакцияларда  антиген  мен  антиденеден  басқа 
қосымша  факторлар  –  деп  аталған  комплемент,  конглютинин, 
антиглобулин т. б. пайдаланылады.  
Иммунобиологиялық  реакцияны  қою  барысында  ауру  жəне 
ауырып  –  тұрған  жануарлардың  қан  сарысуында  осы  инфекцияға 
тəн  арнаулы  антиденелердің  табылуы  арқылы  организмде 
қоздырғыштың  культурасы  бөлінсе,  оны  сипаттап  жазып,  анықтау 
керек.  
Ауру  организмнің  қан  сарысуында  инфекцияның  əсерінен 
немесе  тірі  жəне  өлі  бактерия  антигенін  қолдан  енгізгенде, 
микробтар  клеткасынбір  жерге  шоғырландырып,  қозғалу  қабілетін 
жоятын заттар табылатынын Губер мен Видаль дəлелдеді. Олар бұл 
антиденелерді агглютиндер деп атаған.  
Агглютиндеуш  сарысцларды  бактерия  эмульсиясына  қосқанда 
бірнеше  сағат  өткеннен  соң  эмульсия  мөлдірленеді  де,  пробирка 
түбіне  микробтар  денесінен  тұратын  үлпілдек  шөгінділер  пайда 
болады.  
Агглютинация реакциясын қою техникасы.  
Ірі  қара  мал  бруцеллезіне  агглютинация  реакциясын  əдеттегі 
бактериологиялық  пробиркаға  құйылған  физиологиялық  ерітіндіге 
қояды. Əрбір қан сарысуына 4 пробиркадан алады.  
1.
 
Физиологиялық  ерітінді  бірінші  пробиркаға  1,96  см
3

екіншіге, үшіншіге, төртіншіге – 1см

– тан құяды.  
2.
 
Бірінші  пробиркаға  зерттелетін  қан  сарысуының  0,04см

құйып,  ұқыпты  түрде  араластырады,  сонда  1:50  сұйылтынды 
алынады.  
3.
 
Осы  пробиркадан  1  см

–  ін  алып  екіншіге  құяды  да 
жақсылап араластырады, сонда 1:100 сұйылтынды алынады.  
4.
 
Екінші  пробиркадан  1  см

–  ін  алып  екіншіге  құяды  да 
жақсылап араластырады, сонда 1:200 сұйылтынды алынады.  

 
 
84
5.
 
Үшінші  пробиркадан  1  см

–  ін  алып  екіншіге  құяды  да 
жақсылап араластырады, сонда 1:400 сұйылтынды алынады.  
6.
 
Төртінші пробиркадан алынған 1 см

– ін төгіп тастайды.  
7.
 
Барлық пробиркаларға 0,05 см

 антиген құяды.  
8.
 
Осындай сұйылту дəрежесінде алдын ала белгілі оң жəне 
теріс 
қан 
сарысуларымен 
бақылау 
қойылады, 
антигенді 
физиологиялық  ерітіндіге  құйып  жəне  физиологиялық  ерітіндімен 
қояды.  
9.
 
Пробиркалар  орналастырылған  штативтерді  16  –  20 
сағатқа  37  -  38°С  температурадағы  термостатқа  қояды.  Одан  соң 
бөлме температурасында 1 сағат ұстайды.  
 
Студенттердің
 өзіндік жұмыстары  
АР анықтау жəне оның нəтижесін жазып қою. 
Анықтау  алдында  бақылауды  тексереді.  Реакцияны  қараңғы 
фонда  немесе  сəулені  қайта  шағылыстыру  үшін  пробирка  түбін 
айнаға  таяп  қояды.  Пробирка  түбінде  түйме  сияқты  антиген 
түнбасы  түзілсе,  онда  қан  сарысуының  оң  болғаны.  Сілкілегенде 
бірқалыпты эмульсия түзіледі.  
Өте оң реакцияны - + + + +  
Оң реакцияны - + + +  
Күдікті реакцияны - + +  
Өте күдікті реакцияны – «+» 
Теріс реакцияны – «+» деп белгілейді.  
 
Қажет
 материалдар мен құрал – жабдықтар 
 АР  қоюға  арналған  компаненттер  0,5  –  ті  карболды 
физиологиялық  ерітінді,  тексерілетін  жануарлар  қан  сарысуы, 
антиген,  бақылау  қоюға  арналған  оң  жəне  теріс  қан  сарысулары, 
пробиркалар, түтікшелер, штативтер.  
 
 
Тақырып
 Преципитация реакциясы (ПР) 
 
Сабақтың
 мақсаты: Преципитация реакциясын қою  
                                      техникасын игеру 
 
84Бақылау сұрақтар 
1.
 
Преципитация реакциясынның мəні неде? 

 
 
85
2.
 
Преципитация реакциясын қою техникасы. 
 
Сабақтың
 мазмұны 
Преципиндер  немесе  белокты  тұндыратын  заттар  агглютиндер 
сияқты 
организмге 
белок 
ерітінділерін 
немесе 
бактерия 
культураларын 
қайталап 
енгізгеннен 
соң 
пайда 
болады. 
преципининдер  өзінше  ерекше  болады.  егер  де  иммунизация 
жасалған  жануарлардың  қан  сарысуын  белок  ерітіндісімен  немесе 
белок  ерітіндісіндегі  сорпа  культурасының  сүзіндісін  болмаса 
бактерия сүзіндісіне араластырса, белок тұнбасы пайда болады.  
Преципитация  реакциясы  əр  түрлі  белоктардың  шығу  тегін 
анықтау үшін өте бір сезімтал жəне дəл əдіс болып саналады.  
Сондықтан  ол  сот  медицинасында  жəне  тағамдық  өнімдер 
гигиенасында  кеңінен  қолданады.  Сот  медицинасында  ол  белгілі 
бір қан адамдікі ме, əлде жануарлардікі ме, сол мəселені шешу үшін 
қан  дақтарының  табиғатын  айқындауға  қолданады.  Соттық 
медицина  практикасында  преципитация  реакциясын  осы  мақсатта 
қолданғанда, оны Уленгут реакциясы деп атайды.  
 
Студенттердің
  өзіндік жұмыстары 
Преципитация  реакциясын  қою  үшін  антиген  дайындайды. 
Терінің  бір  үзімін  майдалап  кеседі,  карболды  физиологиялық 
ерітіндіге  салып  жібітеді,  қоспаны  Уленгут  пробиркасына  əкті 
сүзгіш 
арқылы 
сүзеді. 
Пробиркаға 
алдымен 
белсенді 
преципитациялаушы 
қан 
сарысуы 
құйылады, 
содан 
соң 
экстрактыны  капилляр  түтікшені  пробирка  түбіне  дейін  жеткізіп 
қан  сарысуын  қабаттастырады.  Сонда  салмағы  ауырлау  қан 
сарысуы  экстрактыны  жоғары  қарай  ығыстырады.  Реакция  оң 
болған  жағдайда  преципитация  сақинасы  бірден  немесе  антиген 
мен  қан  сарысуы  қосылғаннан  соң  алғашқы  минутта  пайда  болуы 
тиіс.  
Реакцияға бақылау қою керек.  
1.
 
Зерттелінетін экстракты мен физиологиялық ерітінді 
2.
 
Зерттелінетін экстракты мен қалыпты қан сарысуы.  
3.
 
Қалыпты экстракты мен преципитациялаушы қан сарысу 
бар топалаңнан өлген жануарлардың мүшелері.  
4.
 
Осы экстракты мен қалыпты қан сарысуы.  
 

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал