Қазақстан республикасының білім және ғылым



жүктеу 171.13 Kb.

Дата22.04.2017
өлшемі171.13 Kb.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ 

МИНИСТРЛІГІ 

«АЛМАТЫ ЭНЕРГЕТИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС УНИВЕРСИТЕТІ»  

КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЕМЕС АҚ 

 

АЭРОҒАРЫШТЫҚ ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР факультеті 



 

ЭЛЕКТРОНИКА кафедрасы 

 

 

«Бекітемін» 



ААТФ  деканы 

____________Табултаев С.С. 

«____»_____________2016 ж 

 

 



 

 

IEV 2218 – «Электрлік шамаларды өлшеу» пәні бойынша 



КУРС БАҒДАРЛАМАСЫ (Syllabus) 

5B071800 – Электр энергетика мамандығына арналған 

 

 

 



 

 

Курс – 2 



Семестр – 3  

ҚР барлық кредит саны – 2 

ECTS барлық кредит саны – 4 

Жалпы сағаттар саны – 90 

Дәрістер – 23 

Зертханалық сабақтар – 15 

ЕСЖ – 2 

ОӨЖ – 52 сағат 

оның ішінде ОСӨЖ – 15 сағат 

Емтихан – 3 семестр 

 

 

 



 

 

 



Алматы 2016 

Курс  бағдарламасын  (syllabus)  5B071800  –  Электр  энергетика 

мамандығының  жұмыс  оқу  жоспарының  негізінде  «Электроника» 

кафедрасының профессоры Бахтаев Ш.А. жасады. 

 

Syllabus  «Электроника»  кафедрасының  мәжілісінде  қарастырылды 



және мақұлданды. № 9 хаттама 20 сәуір 2016 ж. 

 

 



 

Кафедра меңгерушісі_____________  А.А. Копесбаева 

 

Syllabus 



«Аэроғарыштық 

және 


ақпараттық 

технологиялар» 

факультетінің  оқу-әдістемелік  комиссиясының  мәжілісінде  қаралып 

мақұлданған. ( «___» 2016 ж., № ___ хаттама). 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



1  Оқытушы  жайында:  Бахтаев  Шабден  Абуович  –  техника 

ғылымдарының докторы, профессор, 400 аса ғылыми мақалалары мен 30 аса 

әдістемелік  нұсқаулары  бар,  ғылыми  педагогикалық  тәжирибесі  15  жылдан 

асады.  Бұл  пән  бойынша  зертханалық  сабақтар  арнайы  жабдықталған 

зертханалық аудиторияларда Б 419, Б 422 жүргізіледі. 

 

Офис: «Электроника» кафедрасы 



Мекен-жайы:  050013,  Алматы  қаласы,  А.Байтұрсынұлы  көшесі,  126, 

АЭжБУ 


Байланыс телефоны: 8(727)2784683. 

 

2 Курстың аудиториялық сабақтарын өткізу уақыты мен орны оқу 

сабақтарының кестесінде көрсетілген, СОӨЖ консультациясының кестесі 

радиотехника  және  байланыс  факультетінің  деканаты  (Б209)  мен 

Электроника кафедрасының (Б424) хабарландыру тақталарына енгізілген. 

3    Курстың  пререквизиттері:  математика  1,  математика  2,  физика  1, 

физика 2, электр техниканың теориялық негіздері 1, 2 пәндері.  



4  Постреквизиттері: электр энергетикадағы электронды құрылғылар, 

автоматты басқару теориясы, сандық техника және микроконтроллерлер. 

 

5 Оқу пәнінің сипаттамалары 

5.1  Курстың  мақсаты  –

 

электрлік  шамаларды  өлшеу  пәнінің  басты 



міндеті  болып,  өлшеуді  жүргізу  және  оны  бағалау,  өлшеудің  тәсілдері  мен 

құралдарын  практикалық  қолдану  болып  саналады.  Сонымен  қатар  өлшеу 

процесіне  қатысты  барлық  теориялық  және  тәжірбелік  мәселелерді  тегіс 

қамтиды. 

Энергообъектілерді  бақылау  және  басқару  процестерін  орындау  тек 

қана ақпараттық өлшеу жүйелерінің негізгі міндеті болып саналады. 

Терминологиялар,  негізгі  анықтамалар  және  басқа  пәндермен 

байланыстары келтірілген. 

 

5.2 Курстың міндеті – «Электрлік шамаларды өлшеу» курсы 5В071800 

–  Электр  энергетика  мамандықтары  үшін,  профильді  пән  ретінде  оқу 

жоспарына енгізілген, міндетті түрде оқытылатын пән болып табылады. 

Пәнді  оқыту  мақсаты  болашақ  мамандарға  ақпаратты  өңдеуді,  алуды, 

түрлендіруді және беруді үйрету. 

5.3 Курсты суреттеу: 

Электрлік 

шамаларды 

өлшеу 


метрологиялық 

сипаттамалары 

нормаланган  техникалық  құрылғылардың  жиынтығы  болып  саналады.  Оған 

кіретін  өлшеу  құралдары  өлшемдерден,  түрлендіргіштерден,  өлшеуіш 

аспаптардан  және  өлшеуіш  жүйелерден  тұрады.  Олардың  әрқайсысы 

физикалық  шамалардың  сандық  мәндерін  өлшеу  үшін  керекті  өлшеу 

операцияларын жасайды. Олардың бір-біріне және сыртқы ортаның әсерлері 

өлшеу  нәтижелерінде қателіктер  туғызады.  Өлшеу  қателіктерін ескеру  үшін 

әтейі жорамалдау және оларды есептеу әдістері жасалған. 


Электр  энергетикада  қолданатын  өлшеу  жүйелерінің  құрылымдық 

сұлбалары  өздерінің  аумақтық  және  табиғаттық  сипаттамаларымен  өзгеше 

болады. 

Кәзіргі 


кезде 

аналогтық 

өлшеу 

жүйелерінің 



орнына 

микроконтроллерді,  микропроцессорды  және  персоналдық  компьютерлерді 

қолданатын цифрлық өлшеу жүйелері келді. Сымды желілер байланысының 

орнына  оптоволокондық  кабельдер,  радиорелейлік  және  жерсеріктік 

каналдар байланысы келеді. 

 


6 Курстың мазмұны 

6.1. Дәрістер 

Дәрістер 

Тақырып 

Әдебиет номері 

Кіріспе. 



«Электрлік 

шамаларды 

өлшеу» 

пәнінің  мақсаты  және  мазмұны.  Курстың 



негізгі есептері мен маман дайындаудағы ролі. 

Заңдық 


актілер. 

ҚР 


электр- 

және 


радиобайланыстың  техникалық  құралдарын 

сертификаттау. Түсініктер мен анықтамалар. 

Өлшеу және өлшеу технологиялары. 

Заңдық  метрология  және  стандарттау  және 

олардың қарым-қатынасы. 

Стандарттардың түрлері мен бағыттары. 

Стандарттау  және  сертификациялау  бойынша 

халықаралық орталықтар – 2 сағат.



 

Ә.1, 2, 7, 12 

Өлшейтін  сигналдар,  оларды  түрлендіру  және 



өлшеу. 

Өлшеу 


қателіктері, 

өлшеу 


құралдарының  қателіктері.  ӨҚ  метрологиялық 

сипаттамалары және олардың нормалануы. ӨҚ 

дәлділік класы. ӨҚ тексеру мен дәлме-дәлдеу. 

Эксплуатациялық  өлшеу  жабдықтары.  ӨҚ 

сертификациялау, 

дәлме-дәлдеу 

және 

тексерудің халықаралық тәжірибесі – 2 сағат.



 

Ә.1, 2, 7, 12 

3, 4 

Дыбыстық  және  жоғары  жиілікті  айналымы 



сигналдарды  өлшеу.  Айнымалы  сигналдар. 

Дыбыстық  жиілікті  сигналдарды  өлшеу. 

Жоғары және өте жоғары жиілікті сигналдарды 

өлшеу.  Өлшеу  қателіктері.  Айнымалы  ток 

сигналдарының  энергетикалық  көрсеткіштерін 

өлшеу.  Орта,  орташа  түзетілген,  әсер  етуші 

және  максималды  мәннің  түрлендіргіштері. 

Диодты 


түрлендіргіштер, 

өлшеу 


құрылғыларының қателіктері – 2 сағат.

 

Ә.1, 2, 7, 12 

5, 6 

Цифрлық 


өлшеу 

құралдары. 

Электр 

шамаларының 



аналогты 

– 

цифрлық 



түрлендірудің  негізгі  қағидалары.  Цифрлық-

аналогты  түрлендіргіштер.  Аналогты-цифрлық 

түрлендіргіштер:  интегралдаушы  типті  және 

шығыс 


сигналды 

кернеудің 

дискретті 

деңгейлерімен салыстыру. 

Микропроцессорлық  цифрлық  құралдар  –  4 

сағат. 


Ә.1, 2, 7, 12 

Сигналдың спектрлер анализін және жиіліктік-



уақыттық 

көрсеткіштерін 

өлшеу. 

Электрмагниттік 



тербелістердің 

жиілігін 

Ә.1, 2, 7, 12 


өлшеу. 

Уақыт 


интервалдарын 

өлшеу. 


Радиосигналдар  спектірінің  параметрлерін 

өлшеу – 2 сағат. 

8, 9 

Өлшеулердің 



интеграциясы 

мен 


автоматтандырылуы. 

Эксплуатациялық 

өлшеулерді  бейнелегенде  және  комплексті 

түрде 


талдағанда 

автоматтандырылған 

жүйелердің ролі мен бағыты.  Тексеруші  және 

жүйелік 


эксплуатациялық 

жабдықты 

сертификациялау, 

верификациялау 

және 

тексеруге  арналған  өлшеу  жүйелері.  Өлшеу 



жабдығының 

интеграциясы. 

Өлшеу 

технологияларына 



жақындаудың 

жүйелік 


әдістерін қамтамасыз ететін виртуалды орталар 

– 4 сағат.  

Ә.1, 2, 7, 12 

10 


Стандарттау  негіздері.  Негізгі  түсініктер, 

терминдер  және  анықтамалар.  Халықаралық 

қатынастағы стандартизация туралы заңдылық. 

Нормативті 

құжаттар 

жайлы 


ақпарат. 

Стандарттау  бойынша  нормативті  құжаттар 

және 

стандарттар 



түрлері. 

Қазақстан 

Республикасы шекарасында халықаралық және 

ұлттық стандарттарды пайдалану. Регионалды, 

халықаралық 

және 


ұлттық 

деңгейлерде 

стандарттаудың  құқықтық,  ұйымдастырулық 

және  әдістемелік  негіздері.  Басқару  жүйесін 

сапамен стандарттау– 2 сағат.  

Ә.1, 2, 7, 12 

11, 12 

Сертификаттау.  Негізгі  түсініктер,  терминдер 



және 

анықтамалар. 

Сертификациялаудың 

заңды  базасы.  Сертификацияның  мемлекеттегі 

және  шет  елдердегі  ұйымдастыру-әдістемелік 

және құқықтық қағидалары. Сертификацияның 

мемлекеттік 

қызметі. 

Сертификация 

аумағындағы басқарма және ұлттық, аймақтық, 

халықаралық стандарттары. 

Өлшеу 


жабдықтары 

мен 


өлшеу 

технологияларының 

сертификациясы. 

Сертификация 

сұлбалары. 

Сертификация 

жүргізу реті. 

Стандарттау  және  сертификациялау  -  өнім 

сапасын  басқару  негізі.  Өнім  сапасын 

басқарудың 

салалық 

және 


шекаралық 

жүйелері.  Өнім  сапасын  басқару  аумағындағы 

халықаралық стандарттар – 4 сағат.

 

Ә.1, 2, 7, 12 



Ескерту:  *  белгісімен  көрсетілген  позиция  тақырыптары  сырттай  оқу 

студенттеріне оқылады, ал қалғандары СӨЖ шеңберінде оқытылады. 



 

6.2  Зертханалық жұмыстар тізімі 

Зертханалық  жұмыстар  әдістемелік  нұсқауларға  сәйкес  орындалады 

[16]. 

Зертх. 


жұмыс 

Тақырып 


Әдебиет номері 

және бөлімі

 



Электрлік кедергіні өлшеу (жанама әдісі) – 2 сағат. 



Ә. 1, 7, 11

 



LabVIEW  ортасында  құрылған  омметр  моделінің 

көмегімен электрлік кедергіні өлшеу – 2 сағат. 

Ә. 1, 7, 11 

Тұрақты токта физикалық шамаларды өлшеу (өлшеу 



аспабымен танысу – мультиметрмен) – 2 сағат. 

Ә. 1, 7, 11 

Электрондық  осциллографтың  көмегімен  өлшеу  – 2 



сағат. 

Ә. 1, 7, 11 

Потенциометр. Кернеу көзі – 2 сағат. 



Ә. 1, 7, 11 

Кернеу мен токты бөлгіштер – 2 сағат. 



Ә. 1, 7, 11 

Лиссажу  фигуралары  көмегімен  жиілікті  өлшеу  –  2 



сағат. 

Ә. 1, 3, 11 

LabVIEW 


бағдарламасындағы 

компенсатор 

сұлбасының моделі – 2 сағат.

 

Ә. 1, 3, 11 



Ескерту:  *  белгісімен  көрсетілген  позиция  тақырыптары  сырттай  оқу 

студенттерімен орындалады. 

 

 

6.3 Есептеме сызба жұмыстар 



Әдістемелік нұсқауларға сәйкес орындалады [17]. Тапсырма семестрдің 

бірінші аптасында беріледі. 

 

6.4 СӨЖ тематикасы 

Өз  бетінше  жүргізілетін  жүмыстар  дәрістік  және  зертханалық 

сабақтарды қамтитын сұрақтарға ұсынылған әдебиеттер бойынша өз бетінше 

жауап  іздеу  үшін  арналған.  Өз  бетінше  жүргізілетін  жұмыстардың  балама 

тізімдері: 

 



физикалық шамалар. Физикалық шама бірліктері

 



өлшенілетін  физикалық  шамалардың  сандық  және  сапалық 

сипаттамалары; 

 

өлшеу нәтижелерін өңдеу: бір ретті және көп ретті өлшеулер; 



 

өлшеу қателіктері және оларды азайту әдістері



 

радиожиілікті өлшеу технологиясы. 



  

 

6.5  Оқытушының  студенттермен  өзіндік  жұмыстары  (ОСӨЖ) 

шеңберіндегі сабақтардың жоспары 

 


№ 

апта 


Тапсырма 

Өткізу түрі 

Әдістемелік 

ұсыныстар 

Ұсынылған 

әдебиеттер 







А – V әдістерінің 

артықшылығы мен 

кемшілігі. Жанама өлшеу 

қателігін . Дәлдік класы . 

Амперметр мен 

вольтметрдің өлшеу шегі 

қалай өзгереді. Өлшеуді 

неге шкаланың соңғы 

шегінен бастау керек. 

Шкаланың жұмыс 

істемейтін бөлігі қалай 

белгіленеді 

 

Презентация 



 қолданылған өлшеу 

әдістерінің 

нақтылығына және 

өлшенген кедергінің 

шамасына байланысты 

берілген әдісті 

қолданудың 

тиімділігіне талдау 

жасау. 

1 нег. 


2 нег. 

3 нег. 


4 нег. 

1 қос. 


4 қос. 

 



Өлшеудің  салыстырмалы 

және 


абсолюттік 

қателіктерін 

талдау. 

Машықтануда 

өлшеудің 

қандай 


түрлері 

қолданылады.  Аналогтық 

омметрдің өлшеу дәлдігі  

 



 

Презен


тация 

LabVIEW модельдеу 

жүйесі көмегімен 

омметр сұлбасының 

жұмысын және тікелей 

бағалау әдісін оқып 

үйрену 

1 нег. 


2 нег. 

3 нег. 


1 қос. 

4 қос. 


 

Магнитоэлектрлік  өлшеу 



аспаптары. 

Шкаланың 

теңдеуі. 

Келтірілген 

қателік деген не. 

Магнитоэлектрлік 

жүйе 

аспаптарының жетістіктері 



мен кемшіліктері. 

Өлшеу аспаптың түрлері. 

Есептер шығару 

Өлшеудің  әдістері мен 

негізгі және қосымша 

қателіктеріді 

қарастыру. 

1 нег. 


2 нег. 

3 нег. 


1 қос. 

4 қос. 


 

Электронды 



– 

сәулелі 


аспаптың 

(түтікше) 

құрлысы. 

Электронды 

сәулемен  басқару  қалай 

орындалады. 

Аттенюатордың құрылысы 

неден тұрады. 

Осциллографтың түрлері. 

Тренинг 


Осциллографтың  

түрлерін қарастыру. 

Аттенюатордың 

құрылысын қарастыру. 

1 нег. 

2 нег. 


1 қос. 

Потенциометрді 



кернеу 

бөлгіш  ретінде  қолдану. 

Компенсациялық 

әдісті 


қарастыру. 

Есептер шығару 

Өлшеу әдістеріне 

қатысты қателіктерді 

анықтау.

 

Өлшеу 



әдістерінің түрлері. 

1 нег. 


2 нег. 

3 нег. 


4 нег. 

1 қос. 


4 қос. 

Кернеу 



мен 

ток  


бөлгіштердің түрлері 

Презентация 

Кернеу  бөлгіштерді  не 

үшін 


қолданылады 

Қандай  жоғарғы  емес 

жиілікте 

резитивті 

бөлгішті 

қолдануға 

болады.

 

 



1 нег. 

2 нег. 


4 нег. 

1 қос. 


2 қос. 

3 қос. 


Лиссажу фигуралары 

көмегімен жиілікті өлшеу. 

Презентация 

Түрлі қосылу 

сұлбаларын жүзеге 

асыра отырып, есептер 

шығару. 


1 нег. 

2 нег. 


4 нег. 

1 қос. 


2 қос. 

LabVIEW 



бағдарламасындағы 

компенсатор сұлбасының 

моделі 

Тренинг 


Компенсациялық әдісі 

1 нег. 


2 нег. 

1 қос. 


2 қос. 

 

6.6 Аралық және қорытынды бақылауға арналған сұрақтар тізімі 

1

 



3 ваттметрлік әдіспен қуатты өлшеу схемасы. 

2

 



фазалық  айнымалы  токты  2  ваттметрлік  әдіспен  өлшеу  схемасы 

(Аронның схемасы). Қуаттың коэффициентін табу. 

3

 

Айнымалы  токтың  тізбегінде  активтік  қуатты  өлшеу,  ваттметрдің 



шкаласының  теңдеуі:  тұрақты  және  айнымалы  токтар  үшін.  Ваттметрдің 

тұрақты коэффициенті. 

4

 

Айнымалы  тоқтың  көпірлік  схемасы.  Оның  жұмыс  істеу  принципі 



және тепе-теңдік шарттары. 

5

 



Амперметрмен  токты  өлшеуіш  трансформаторларды  токты 

өлшегенде  қандай  қателік  болады?  Метрологиялық  сипаттамаларын 

көрсетіңіз. 

6

 



Аналогты  сигналды  дискреттеу  және  кванттау  тәсілдерімен 

түрлендіру принципі. 

7

 

Аналогтық-цифрлық  түрлендіргіш  «Кернеу-уақыт-импульс  саны» 



тәсілімен түрлендіру принципі. 

8

 



Аспаптардың 

дәлдік 


класын 

олардың 


шкалаларында 

не 


құжаттарында белгілеу тәсілдері. 

9

 



Басқы  және  қосымша  өлшеудің  бірліктері,  қандай  өлшеу  бірлікті 

табуда қателік аз? 

10

 

Берілген  аспаптың  абсолюттік  қателігінің  шегін  қалай  табуға 



болады? Өлшеген кезде бұл қателік қалай қолданылады? 

11

 



Бір фазалық айнымалы токтың торабының қуатын өлшеу. Өлшеудің 

қателіктері. 

12

 

Винаның  өлшеуіш  көпір  схемасы:  біртізбекті  және  параллельдік 



шығынды  қарымталау  схемалары.  Тепе-теңдік  теңдеу,  шығындану 

коэффициенттері. 

13

 

Дыбыстық жиіліктегі айнымалы токтың орташа, орташа түзетілген, 



әрекеттік  және  амплитудалық  мәндерін  өлшеу.  Формалық  коэффициентті 

табу. 


14

 

Дыбыстық  жиіліктегі  электр  қуатын  өлшеу  тәсілдері.  Олардың 



салыстырмалы сипаттамасы бер. 

15

 



Екі  шекті  кернеуді  бөлгіштің  схемасын  сызыңыз.  Оның  бөлу 

коэффициентін қалай табуға болады? 

16

 

Екі шекті шунттың аспапқа қосу схемасын сызыңыз. 



17

 

Екінші 



орамадағы 

жүктеме 


өзгергенде 

кернеулік 

трансформатордың өлшеу қателігі қалай өзгереді? 

18

 



Жанама  өлшеудің  қателіктері.  Абсолюттік  қателіктің  өзгеру 

аралығын табу әдісі. 

19

 

Жиілікті  электромагниттік  жүйедегі  логометрмен  өлшеу,  оның 



жұмыс істеу принципі және құрылысы. 

20

 



Индукциялық жүйедегі аспаптар. Неге арналуы, айналу және тежеу 

моменттері,  санағыштың  тасымалдау  саны  және  оның  тұрақтылық 

коэффициенті бір-бірімен байланысы. 


21

 

Индукциялық  жүйедегі  санағыштың  жүктемелік  сипаттамалары. 



Оның қолданылуы және нормалау тәсілдері. 

22

 



Кедергіні өлшегенде амперметр және вольтметр әдісі. 

23

 



Кедергіні  өлшегенде  қолданатын  даралық,  реохордтық  және 

декадалық  көпір  схемаларының  жұмыс  істеу  принциптері,  тепе-теңдік 

шарттары және өлшеу қателіктері. 

24

 



Кедергіні  өлшеуіштің  тізбектей  және  параллельдік  қосылу 

схемалары. Өлшеу принципі және қателіктері. 

25

 

Кернеуді  бөлгіш.  Метрологиялық  сипаттамалары.  Оны  қолдану 



жолдары. 

26

 



Кернеуді  және  токты  өлшегенде  қолданылатын  масштабтық 

түрлендіргіштер. Қосу схемалары және өлшеу қателіктері. 

27

 

Кернеуді  өлшегенде  электрондық  санақ  әдісі.  Санақ  уақыты 



дегеніміз не, ол өлшеудің қателігіне қалай әсер етеді? 

28

 



Кернеуді  электрондық  санақ  әдісімен  өлшеу.  Уақыттық  таңба  деп 

нені айтады? Оны аспаптың көрсеткішінен қалай табуға болады? 

29

 

Кернеулік өлшегіш трансформаторлар. Олардың параметрлері және 



қателіктері. 

30

 



Конденсатордың  эквиваленттік  орнын  басу  схемасы,  оның 

векторлық диаграммасы мен кедергілер ұшбұрышы. 

31

 

Қосымша  резисторлар.  Олардың  неге  арналуы,  өлшеуіш 



аспаптармен  олардың  қосылу  схемасы.  Аспаптың  шкаласын  баптау 

(градуировка). 

32

 

Лиссажудың  фигуралары.  Бұл  жерде  қандай  әдіс  қолданылады? 



Белгісіз жиілікті қалай табу керек? 

33

 



Магнитэлектрлік  жүйедегі  омметрлер.  Омметрлердің  екі  схемасы, 

шкаланың теңдеуі. Кедергіні өлшегенде қателіктер қалай табылады? 

34

 

Максвеллдің  өлшеуіш  көпір  схемасы.  Орауыштың  индуктивтігін 



өлшеу  схемасы.  Өзаралық  индуктивтікті  өлшеу  схемасы.  Тепе-теңдік 

теңдеулер. 

35

 

Өлшеу  құралдарының  салыстырмалы  қателігі.  Олардың  неге 



арнаулы және оларды өрнектеу тәсілдері. 

36

 



Өлшеу  шегі  және  дәлдік  класы  әртүрлі  екі  вольтметр  электр 

торабының кернеуін өлшеуге қолданылған. Солардан алынған нәтижелердің 

дәлдігін салыстыру үшін қателіктердің қандай түрін есептеу керек? 

37

 



Өлшеудің  нәтижелерін  көрсету  формасы,  егер  абсолюттік  не 

салыстырмалы қателіктері белгілі болса. 

38

 

Өлшеуіш аспаптар. Анықтамасы, олардың түрлері. Электрөлшеуіш 



аспаптардың жалпы қасиеті. 

39

 



Өлшеуіш  құралдардың  өндірісте  қолданған  кезіндегі  қателіктері. 

Негізгі әсер ететін параметрлерді көрсетіңіз. 

40

 

Өлшеуіш  құралдарының  дәлдік  класы.  Ол  қалай  табылады? 



Электрөлшеуіш аспаптардың нормаланған дәлдік клас қатары. 

41

 



Өлшеуіш трансформатордың дәлдік кластары. Олар не көрсетеді? 

42

 

Өлшеуіш  трансформаторлардың  дәлдік  кластары.  Олар  нені 



көрсетеді? 

43

 



Реактивті қуатты өлшеу принципі. Схемалар. Өлшеудің қателіктері. 

44

 



Резонанстық  частотометрдің  жұмыс  істеу  принципі  және 

құрылысы. 

45

 

Салыстыру әдісімен кернеуді және токты өлшеу. 



46

 

Термоэлектірлік  түрлендіргіштердің  жұмыс  істеу  принциптері. 



Олар не үшін қолданылады. 

47

 



Токтық  трансформатор.  Токтық  және  бұрыштық  қателіктер. 

Олардың  параметрлерінің  жүктемелік  екінші  орамға  байланыстылығы 

қандай? 

48

 



Тұрақты  токтық  потенциометрлер  схемасы,  элементтерінің 

жұмысы, өлшеу теңдеулер. 

49

 

Тұрақты  тоқтың  дара  көпір  схемасы.  Тепе-теңдік  шарттары  және 



өлшеу қателіктері. 

50

 



Тұрақты  тоқтың  қоскөпірлік  схемасы.  Оның  элементтерінің 

жұмысы. 


51

 

Түзетуші түрлендіргіші бар аспаптар. Амперметр мен вольтметрдің 



схемалары. Оларды баптау тәсілдері. 

52

 



Үлкен  токты  және  жоғары  кернеуді  өлшегенде  қолданылатын 

тәсілдер. 

53

 

Шунт  пен  қосымша  резисторлардың  электірлік  параметрін 



көрсетіңіз. 

54

 



Шунттар.  Неге  арнаулы,  өлшеуіш  аспаптармен  қосылу  схемасы. 

Аспаптың шкаласын баптау (градуировка). 

55

 

Электр  кабелінің  оқшаулатқышының  кедергісін  өлшеу  әдісі  мен 



принципі. 

56

 



Электр  энергиясының  шығынын  өлшейтін  санағыштың  жұмыс 

істеу принципі. Оны электр торабына қосу схемасы. 

57

 

Электрлік кедергіні жанама тәсілмен өлшеу. Өлшеу схемасы, оның 



өзгешеліктері. 

58

 



Электрлік  өлшеу  бірліктері:  басқы  және  туынды  бірліктер.  Электр 

тоғының өлшеу бірліктерін көрсет. 

59

 

Электродинамикалық  жүйедегі  өлшеуіш  механизм.  Шкаласының 



теңдеуі қандай параметрлерді өлшеуге арналған. 

60

 



Электродинамикалық жүйедегі өлшеуіш механизмдер. Жұмыс істеу 

принципі. Олардың басқалардан өзгешелігі. 

61

 

Электрондық  омметрлер.  Аспаптың  шкаласының  теңдеуі.  Бұл 



аспапта қандай әдістер қолданылады? 

62

 



Электрондық  осциллограф.  Блок-схемасы  жұмыс  істеу  принципі. 

Сигналдың кескінін алу. 

63

 

Электрондық  осциллографпен  импульстық  сигналдарды  өлшеу 



принципі және әдісі. 

64

 



Электрондық осциллографтың синусоидалдық жаймасы. Оның неге 

арнаулы және жасалу тәсілдері. 



65

 

Электрондық  санағыштың  жұмыс  істеу  принципі  және  блок-



схемасы. Кернеу мен токты көбейту және өлшеу тәсілдері. 

66

 



Электростатикалық  жүйедегі  өлшеуіш  аспаптар.  Жұмыс  істеу 

принципі. Шкаласының теңдеуі. Қолданатын жері. 

67

 

Электрөлшеуіш  аспаптардың  кіріс  кедергісі.  Токты  және  кернеуді 



өлшегенде оларға қойылатын мақсат. 

68

 



Электрөлшеуіш  аспаптың  шкаласы:  бөлістердің  саны,  аспаптың 

сезгіштігі және әр бөлістің бағасы. 

69

 

Электрөлшеуіш 



механизмдер. 

Олардың 


жүйеге 

бөлінуі. 

Метрологиялық сипаттамалары. 

70

 



Энергетикада  қолданылатын  түрлендіргіштерді  топтау.  Олардың 

жұмыс істеу принциптері. Электр түрлендіргіштерге не жатады? 

 

7 Студенттердің жетістіктерін бағалау бойынша ақпарат 

7.1 Бағалау жүйесі 

Курс бағдарламасы бойынша Сіздің жетістіктеріңіздің деңгейі оқудың 

кредиттік  технологиясымен  қабылданған  қорытынды  бағалау  шкаласы 

бойынша бағаланады (6.1 кесте). 

 

7.1 кесте 



Әріптік жүйе 

бойынша 


бағалау 

Балдар 


%-тік мазмұн 

Дәстүрлі жүйе бойынша 

бағалау 

А 

4,0 


95 - 100 

Өте жақсы 



А- 

3,67 


90 - 94 

Өте жақсы 



В+ 

3,33 


85 - 89 

Жақсы 


В 

3,0 


80 - 84 

Жақсы 


В- 

2,67 


75 - 79 

Жақсы 


С+ 

2,33 


70 - 74 

Қанағаттанарлық 



С 

2,0 


65 - 69 

Қанағаттанарлық 



С- 

1,67 


60 - 64 

Қанағаттанарлық 



D+ 

1,33 


55 - 59 

Қанағаттанарлық 



D- 

1,0 


50 - 54 

Қанағаттанарлық 



0 - 49 



Қанағаттанарлықсыз 

 

Жіберу  рейтингісінің  (ЖР)  бағасы  семестр  кезінде  жиналады.  Оқу 



жұмысының  әрбір  түрі  100-балдық  салмақтық  коэффициентті  есептегендегі 

жіберу рейтингісіне қосылады. 

 

7.2 кесте - Жіберу рейтінгісі. Әр жұмыс түрінің маңыздылығы 



Көрсеткіштері 

Салмақтық коэффициент 

Зертханалық жұмысты орындау 

0,4 


Курстық жұмыс 

0,4 


Шектік аттестация 

0,1 


Дәріске қатысу 

0,1 


Жіберу рейтингісінің (ЖР) қорытындысы 

1,0 


 

Қорытынды баға былай шығарылады 

 

Қ = 0,6ЖР+0,4Е, 



 

мұндағы Е – емтихандағы баға. 



 

7.2 Балды қою саясаты: 

Максималды  бағалау  балдары  жұмысты  жақсы  орындау  мен  жоғары 

сапа  көрсеткіші  кезінде  қойылады.  Тестілеуді  бағалау  мен  дәріске  қатысу 

балдары  дұрыс  жауап  саны  мен  дәрістен  қалған  сабақ  санына  байланысты 

қойылады. 

7.3  Университет  оқушыларының  академиялық  мобильдігің 

ұйымдастыру кезінде бағаларды ауыстыру 

ҚР  оқушыларының  оқу  жетістіктерін  ECTS  (Кредитті  трансферттеу 

(ауыстыру) және жинаудың европалық жүйесі) бойынша бағаларды балдық-

рейтингтік  әріптік  жүйеге  ауыстыру  6.3  және  6.4  кестелерге  сәйкес  кері 

жүзеге асырылады. 

 

7.3  кесте  -  ҚР  оқушыларының  оқу  жетістіктерін  ECTS



 

бойынша 


бағаларды балдық-рейтингтік әріптік жүйеге ауыстыру

 

ECTS 



бойынша 

бағалау 



 

Әріптік жүйе 

бойынша 

бағалау 

Балдың 

цифрлық  

эквиваленті 

 

%-тік 

мазмұн 

Дәстүрлі жүйе 

бойынша бағалау 

А 

А 

4,0 



100 

Өте жақсы 



В 

В+ 


3,33 

85 


Жақсы 

С 

В 

3,0 



80 

С 

2,0 



65 

Қанағаттанарлық 



1,0 



50 

FX, F 



Қанағаттанарлықсыз 

 

7.4 кесте - ҚР балдық-рейтингті әріптік жүйе бағаларын ECTS бойынша 



бағаға ауыстыру 

Әріптік жүйе 

бойынша 

бағалау 

Балдың 

цифрлық  

эквиваленті 

%-тік 

мазмұн 

Дәстүрлі жүйе 

бойынша бағалау 

ECTS бойынша 

бағалау  

А 

4,0 



95-100 

Өте жақсы 



А 

А- 


3,67 

90-94 


В+ 

3,33 


85-89 

Жақсы 


В 

В 

3,0 


80-84 

Жақсы 


С 

В- 


2,67 

75-79 


С+ 

2,33 


70-74 

Қанағаттанарлық 

С 

2,0 


65-69 

Қанағаттанарлық 



С- 


1,67 

60-64 


D+ 

1,33 


55-59 

1,0 



50-54 

Қанағаттанарлық 





0-49 

Қанағаттанарлықсыз 



FX, F 

 

 



8 Курстың саясаты: 

 



сабаққа кешікпеу және сабақтан қалмау; 

 



оқытушының  ұсынған  сабақ  сценариін  қарқынды  қатыса  отырып, 

мұқият тыңдау керек

 

себепті жағдайлармен қалған (деканаттың рұқсатымен) зертханалық 



жұмыстарды өтеу қажет; 

 



есептеу-сызба жұмысты қорғауды семестрдің соңғының алдындағы 

аптасына дейін орындау керек; 

 

кітапханада және үйде өзінше жұмыс істеу. 



 

9 Академиялық әдеп нормалары: 

 



тәртіптілік; 

 



тәрбиелілік; 

 



ақ пейілділік; 

 



адалдық; 

 



жауапкершіліктік; 

 



аудиторияда ұялы телефондарды өшіріп жұмыс істеу. 

Жанжалды жағдайлар оқу топтарында оқытушымен, эдвайзермен ашық 

түрде  талқылануы  керек,  ал  шешілмеген  жағдайда  деканат  қызметкерлері 

араласады. 



 

10 Ұсынылатын әдебиеттер тізімі 

Негізгі: 

1

 



Метрология  и  электрорадиоизмерения  в  телекоммуникационных 

системах:  Учебник  для  вузов  /  Нефёдов  В.И.,  Хахин  В.И.,  Федорова  Е.В.  и 

др.: Под ред. Нефёдова В.И.– М.: Высш.шк., 2005. – 383 с. 

2

 



Нефедова  В.И.  и  др.  Метрология  и  радиоизмерения.–  М.:  Высшая 

школа, 2003. 

3

 

Борисов  Ю.И. и др.  Метрология,  стандартизация  и  сертификация.  – 



М.: ФОРУМ: ИНФРА, 2005.– 152с. 

4

 



Тартаковский  Д.Ф.,  Ястребов  А.С.  Метрология,  стандартизация  и 

технические средства измерений. – М.: Высшая школа 2002. –107с. 

5

 

Әміров Ж.К., Иванов Э.А., Жанғозин Ә.Ж., Рыспаев М.Т. Метрология, 



стандарттау және сапамен меңгеру: Оқу құралы – Алматы,  2000. –186с. 

6

 

Информационно  – измерительная  техника и  электроника: Учебник 



для  студ.высш.учеб.заведений  /  [Г.Г.  Раннев  и  др.]  –  М.:  Изд.Центр 

«Академия», 2006. 

7

 

Раннев  Г.Г.,  Тарасенко  А.П.  Методы  и  средства  измерений: 



Учебник для студ.высш.учеб.заведений. – М.: АС АДЕМА, 2004. 

8

 



Харт Х. Введение в измерительную технику. – М.: Мир, 1999. 

9

 



Классен К.Б. Основы измерений. Электронные методы и приборы в 

измерительной технике. – М.: Постмаркет, 2000. 

10

 

Ш.А.  Бахтаев,  С.Б.  Абдрешова.  Ақпараттық  өлшеу  техникасы.  – 



050718 –  Электроэнергетика  мамандығының барлық оқу  түрінің  студенттері 

үшін дәрістер жинағы. – Алматы: АЭжБУ, 2012. 

11

 

Ш.А.  Бахтаев,  С.Б.  Абдрешова,  С.Қ.  Оразалиева.  Ақпараттық 



өлшеуіш  техникасы.  –  050718  –  Электроэнергетика  мамандығының  барлық 

оқу  түрінің  студенттері  үшін  зертханалық  жұмыстарды  орындауға  арналған 

әдістемелік нұсқау. – Алматы: АЭжБУ, 2013. 

12

 



Ш.А.  Бахтаев,  С.Б.  Абдрешова,  С.Қ.  Оразалиева.  Ақпараттық 

өлшеуіш  техникасы.  –  050718  –  Электроэнергетика  мамандығының  барлық 

оқу түрінің студенттері үшін есептеме сызба орындауға арналған әдістемелік 

нұсқау. – Алматы: АЭжБУ, 2013. 

 

Қосымша: 

1

 



Иванов  Э.А.,  Рыспаев  М.Т.  Квалиметрия  систем  связи:  Учебное 

пособие, Алматы АИЭС, 2003. 

2

 

В.К.  Батворин.  LabView    практикум  по  основам  измерительных 



технологии. – М.: ДМК Пресс 2005. – 208с.  

3

 



Л. И. Пейч, Д.А. Точилин.  LabView для новичков и специалистов.  – 

М.: Горячая линия – Телеком 2004. – 384с. 

4

 

Аманқулова 



М.У., 

Иванов 


Э.А. 

Электроэнергетикадағы 

ақпараттық өлшеу техникасы. – Алматы, АЭЖБИ, 1998 ж. – 70 бет. 

5

 



Ратхор Т.С. Цифровые измерения. Методы и схемотехника. – М.: 

Техносфера, 2004. 



 




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал