Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі дүниежүзілік банк



жүктеу 4.88 Kb.

бет1/17
Дата22.04.2017
өлшемі4.88 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ 
ДҮНИЕЖҮЗІЛІК БАНК 
  «ТЕХНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІМ БЕРУДІ ЖАҢҒЫРТУ» ЖОБАСЫ   
 
 
 
 
БАҒДАРЛАМАЛАР ЖИНАҒЫНЫҢ ЖОБАСЫ
  
 
Пайдалы қазбалардың кен орындарын ашық қазу   
 
 (типтік оқу жоспары, оқу білім бағдарламасы  
және арнайы пәндер бойынша типтік оқу жоспарлары) 
 
 
«СОЦИЕТА ИТАЛИАНА ДИ МОНИТОРАДЖИО 
 СОЦИЕТА ПЕР АЗИОНИ» Акционерлік қоғамы 
 
 
 
Астана 2014 
 

АЛҒЫ СӨЗ 
   
1.
 
Қазақстан  Республикасының  Индустрия  және  жаңа  технологиялар  министрлігінің  премьер-министрдің 
орынбасарының 2013 жылғы 9 желтоқсандағы  №404 бұйрығымен бекітілген «Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық қазу» 
кәсіби стандартының негізінде енгізілген.   
2.
 
Алғаш рет енгізілген  
3.
 
Келісілген  
4.
 
Білім бейіні бойынша оқу-әдістемелік бірлестігімен  
 «19» желтоқсан №1 хаттама 2014 жыл 
ОӘБ төрағасы
   
Рахимов З.Р. 
 
«Техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың және біліктілік тағайындаудың республикалық ғылыми-әдістемелік 
орталығы» АҚ-мен 
«30» желтоқсан № 1413 хаттамасы/хаты 2014 жыл 
 
Бағдарламалар  сапасын  жақсарту  бойынша  Сіздің  барлық  ескертулеріңіз  бен  ұсыныстарыңызды  келесі  мекен-жай 
бойынша жіберулеріңізді  сұраймыз:  Харьковская  Надежда Павловна,  «Лисаковск  техникалық  колледжінің»  МӨКК  арнайы 
пән оқытушысы, Лисаковск қаласы,  6-шы ш/а. 56 үй, электрондық почтасы - ltk_college@mail.ru 
 

МАЗМҰНЫ 
1. Оқу білім бағдарламасының қолдану аясы 
2. Терминдер, анықтамалар және қысқартулар 
3.Кәсіптік стандарт негізіндегі оқу білім бағдарламасы 
3.1 Оқу білім бағдарламысының функционалдық картасы. 
        3.2.  Кәсіби стандарт негізіндегі типтік оқу бағдарламасы 
 «Тау-кен ісі және бұрғылап-жару жұмыстары» пәні бойынша типтік оқу бағдарламасы 
 «Карьерлік көлік » пәні бойынша типтік оқу бағдарламасы 
 «Тау-кен кәсіпорындарының электр жабдықтары және электр жарақтары» пәні бойынша типтік оқу бағдарламасы 
 
 
 
ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ 
Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық қазу   
 
2014 жыл 
1. Оқу білім бағдарламасының қолдану аясы 
Жалпы кәсіптік, арнайы циклдер пәндері бойынша Үлгілік оқу бағдарламасы кәсіптік қызмет саласы (КҚС) мен қызмет түрлеріне (ҚТ)  сай 
ҚР ТжКО кәсіптік стандарттарына сәйкес әзірленген. Оқу бағдарламасын әзірлеу кезінде кәсіптік стандарттардың кейбірі оқыту модуліне 
негізделеді. Осыған орай әр модуль нақты еңбек функцияларын орындауға байланысты құзыреттіліктің барлық үш тобын қалыптастыруға 
бағытталған. Кәсіптік құзыреттілік оның негізгісі болып табылады.  
Оқу бағдарламасы: 

 
Еңбек саласы мен кәсіптік білім беру саласының өзара әрекеттестігін реттеуге;  

 
Материалды меңгерудің дәрісханалық, әрі жеке бөлігін реттеуге, яғни оқытушыны ақпараттық қызметтен арылтуға

 
Оқу мақсаттары мен міндеттерінің толық тізбесін анықтауға; 

 
пәнді  игерудің  басында  және  соңында  студенттердің  дайындық  деңгейлеріне  (құзыреттіліктеріне)  қойылатын 
талаптарды әзірлеуге; 


 
пәннің әрбір модуліне сипаттамаларды (қысқа мазмұнды модульдік бірліктер тізбесі, дәрістер тезисі, семинар және 
зертханалық-тәжірибелік  сабақ  жоспарлары,  бақылау  өзіндік  жұмыс,  шығармашылық  тапсырмалар  тақырыптары, 
тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі ) әзірлеуге; 

 
ұйымдастырушылық-әдістемелік сипаттамаларды (оқу жетістіктерін оқыту мен бақылаудың негізгі нысандары мен 
әдістері, оқыту саясаты) құрастыруға; 

 
 оқыту нәтижесін (с.қ. баға қоры) бағалауға. 

 
кадрларды даярлау, біліктілікті көтеру және кәсіптік қайта даярлау бағдарламаларын әзірлеуге арналған талаптарды 
реттеуге арналған.  
Оқу бағдарламасының негізінде оқу пәндерінің модульдік оқу жоспары мен модульдік бағдарламалардың жиынтығы әзірленеді. 
МОБ негізгі қолданушыларына: 

 
білім беру ұйымдары, қызметкерлер; 

 
ұйым басшылары, ұйым қызметкерлерін басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары; 

 
модульдік оқу жоспарлары мен оқу бағдарламаларын әзірлейтін мамандар; 

 
мамандардың кәсіби дайындығын бағалау мен біліктіліктерінің сәйкестігін растау  саласының мамандары жатады. 
 
2.Терминдер, анықтамалар мен қысқартулар  
 
Біліктілік  –  қызметкердің  белгілі  бір  қызмет  түрі  шеңберінде  еңбек  міндеттерін  сапалы  орындауға  дайын  болу 
дәрежесі; 
Біліктілік  деңгейі  –  орындалатын  жұмыстардың  күрделілігін,  дербестігі  мен  жауапкершілігін  сипаттайтын  қызметкердің 
біліктілігіне (құзыреттеріне) қойылатын талаптар деңгейі; 
Еңбек мәні – белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын 
зат; 
         Еңбек  құралдары  –  қызметкердің  еңбек  мәнін  бастапқы  күйден  өнімге  айналдыру  үшін  пайдаланатын  құралдары; 
         Еңбек  қызметінің  түрі  –  кәсіби  қызмет  саласының  еңбек  функцияларының  тұтастай  жиынтығынан  және  оларды 
орындауға 
қажетті 
құзыреттерден 
қалыптасқан 
құрамдас 
бөлігі; 
         Еңбек  функциясы  –  бизнес-үдеріс  арқылы  анықталатын  және  оларды  еңбек  қызметінің  белгілі  бір  түрі  шеңберінде 

орындау  үшін  қажетті  құзыреттердің  болуын  көздейтін  еңбек  іс-қимылдарының  біріктірілген  және  салыстырмалы  түрде 
дербес 
жиынтығы;                                                  
          Кәсіби қызмет саласы – жалпы ықпалдасқан негізі (ұқсас және мақсаттылығы жақын объектілер, технологиялар, оның 
ішінде еңбек құралдары) бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер мен еңбек функцияларының жинағын көздейтін 
саланың 
еңбек 
қызметі 
түрлерінің 
жиынтығы; 
         КС  –  кәсіби  қызметтің  нақты  саласындағы  қызметкердің  еңбек  мазмұнына,  сапасына,  жағдайына  және  біліктілік 
деңгейіне, 
құзыреттеріне 
қойылатын 
талаптарды 
айқындайтын 
стандарт; 
          КС бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, салыстырмалы түрде дербес және маңызды болып табылатын нақты 
еңбек 
функциясының 
ашық 
сипаттамасынан 
тұратын 
КС 
құрылымдық 
элементі; 
         Кәсіп  –  арнайы  дайындықтың,  жұмыс  тәжірибесінің  нәтижесінде  пайда  болған  арнайы  теориялық  білім  мен 
практикалық 
дағдылар 
кешенін 
білуді 
талап 
ететін 
еңбек 
қызметінің 
түрі; 
         Құзырет 
 
қызметкердің 
еңбек 
қызметінде 
білімін, 
білігі 
мен 
тәжірибесін 
қолдану 
қабілеті; 
          Лауазым  –  жұмыс  берушінің  лауазымдық  өкілеттіліктер  мен  лауазымдық  міндеттер  шеңбері  жүктелген  құрылымдық 
бірлігі; 
           Міндет - нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып, еңбек функциясын іске асырумен және нәтижеге 
қол 
жеткізумен 
байланысты 
іс-қимылдар 
жиынтығы; 
            Сала - өнім шығаруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ 
мақсаты 
бар 
кәсіпорындар 
мен 
ұйымдар 
жиынтығы; 
           Салалық  біліктілік  шеңбері  (бұдан  әрі  -  БСШ)  –  салада  танылатын  біліктілік  деңгейлерінің  құрылымдалған 
сипаттамасы; 
           Ұлттық біліктілік шеңбері (бұдан әрі - ҰБШ) – еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған 
сипаттамасы; 
          Функционалдық  карта  –  еңбек  қызметінің  белгілі  түрі  қызметкерінің  кәсіби  қызметтің  сол  немесе  өзге  саласы 
шеңберінде орындайтын еңбек функциялары мен кәсіби міндеттерінің құрылымдалған сипаттамасы. 
Қолданылатын қысқартулар мен белгілер: 
ҚТ – қызмет түрі; 
СМК – ҚР МК 05-2008 ҚР Сабақтардың мемлекеттік классификаторы; 

ҚМ - қосымша модуль; 
БҰП – жұмыс берушілер талаптарын ескерумен білім беру ұйымымен анықталатын пәндер; 
БТБА – ҚР жұмысшы кәсіптер мен жұмыстардың Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы; 
ҚА -    қорытынды аттестация; 
К – кеңес; 
БҰШ – біліктіліктің Ұлттық шеңбері; 
БСШ – біліктіліктің Салалық шеңбері; 
КҚ – кәсіби қызмет; 
КС – кәсіптік стандарт; 
ЖММ – жалпыға міндетті модуль; 
ЖКМ – жалпы кәсіптік модуль; 
КДБТДБ –кәсіби даярлық және біліктілікті тағайындау деңгейін бағалау; 
КТМ – кәсіптік-тәжірибелік модульдер; 
АА -   аралық аттестация; 
ӨО – өндірістік оқыту; 
КТ – кәсіптік тәжірибе; 
АКМ – арнайы кәсіби модуль; 
Ф – факультатив сабақтары. 
 
 
 
 
 

     3. Кәсіптік стандарт негізіндегі оқу білім бағдарламасы 
Экономикалық қызметтің түрі: Кен өңдеу өнеркәсібі мен карьерлерді өңдеу 
 
Еңбек нарығы ескерілген кәсіп атауы: 

 
Тау-кен машиналары мен қондырғылар машинисі (БСШ біліктілік денгейі: 3-4) 

 
Машинист көмекшісі (экскаватор, электровоз, пойыз дизелінің) (БСШ біліктілік денгейі: 3) 

 
Жол жұмысшысы (БСШ біліктілік денгейі: 3) 

 
Электр слесарі (слесарь) жабдықтар жөндеу кезекшісі (БСШ біліктілік денгейі: 3-4) 

 
Электрслесарь-түйістіруші (БСШ біліктілік денгейі: 3-4) 

 
Слесарь–жөндеуші (БСШ біліктілік денгейі: 4) 

 
Экскаватор мен бульдозер машинисі (БСШ біліктілік денгейі: 3-4) 

 
Электровоз бен тепловоз машинисі (БСШ біліктілік денгейі: 3-4) 

 
Техник-механик (БСШ біліктілік денгейі: 4) 
 
Мемлекеттік сыныптауыш бойынша кәсіп атаулары: 

 
Бұрғылау  қондырғылар  машинисі,  компрессорлық  қондырғылар  машинисі,  дірілді  тиеу  қондырғылар  машинисі, 
конвейер  машинисі,  ұсатқы  қондырғылар  машинисі,  штабель  құрау  машинасының  машинисі,  шахтыларды  толық 
профильмен бұрғылау бойынша қондырғысының машинисі;  

 
Экскаватор машинисінің көмекшісі, электровоз машинисінің көмекшісі, дизель пойыз машинисінің көмекшісі;  

 
Жол жұмысшысы; 

 
Электрослесарь (слесарь) жабдықтар жөндеу кезекшісі; 

 
Электрслесарь-түйстіруші; 

 
Слесарь–жөндеуші; 

 
Экскаватор машинисі, бульдозер машинисі, роторлық экскаватор машинисі

 
Электровоз машинисі, тепловоз машинисі, электровоз машинисінің көмекшісі тепловоз машинисінің көмекшісі;  

 
Техник-механик, техник-технолог. 

 
3.1. 
Оқу білім бағдарламасының функционалдық картасы 
 
Қызмет 
түрінің атауы 
    Кәсіп 
 Еңбек функциясы 
Модульдер 
 
 
 
 
Тау-кен  
машиналары мен 
қондырғыларды 
басқару 
 
 
Тау-кен  
машиналары мен 
қондырғыларын
ың машинисі 
 
А. Жұмыс ауысымына 
тапсырма алу. Жұмыс орнын, 
тау-кен  машиналарын мен 
жабдықтарды дайындау, 
материалдық-техникалық 
элементтерін жеткізуді 
қамтамасыз ету элементтерін 
жеткізу 
 
А.1 Қабылдау кезіндегі тапсырмаларды 
орындау үшін жұмыс орнын, тау-кен  
машиналары мен жабдықтарды 
дайындау 
 
 
 
А.2 Материалдық-техникалық 
құралдарымен қамтамасыз ету 
 
 
 
А.3 Тау-кен жабдықтарының 
техникалық негіздері 
 
 
В. Тау-кен өндірісінің 
материалдық-техникалық 
қамтамасыз ету 
 
В.1 Өндірістік процесін орындау 
барысындағы материалдық-техникалық 
қамтамасыз ету элементтерін жеткізу 
 
 
С. Тау-кен жұмыстарының 
процесін орындау үшін тау-кен 
машиналары мен жабдықтарды 
басқару  
 
C.1 Тау-кен жұмыстарын жүргізу  
тапсырмасы бойынша тау-кен 
жабдықтарын ұйымдастыру мен 
басқару 
 
 
D. Келесі тау-кен 
жұмыстарының циклі үшін 
жұмыс орны жинау және 
жабдықтарды тәртіпке келтіру, 
тау-кен машиналары мен 
жабдықтарды тоқтату 
 
D.1 Тау-кен машиналары мен 
жабдықтарды тоқтату, келесі ауысымға 
жабдықтарды тапсыру 

Қызмет 
түрінің атауы 
    Кәсіп 
 Еңбек функциясы 
Модульдер 
Технологиялық 
машиналарға 
техникалық 
қызмет ету және 
күту(экскаваторла
рға, электровоздар 
мен дизель 
пойыздарға) 
отын мөлшерін, 
электрэнергия, 
рекуперация 
санауыштарының 
көрсеткіштерін 
бақылау.  
Машинистің 
тапсырмаларын 
орындайды 
 
Машинист 
көмекшісі 
(экскаватордың, 
электровоздың, 
дизель 
пойызының) 
 
E. Карьерлік машиналарды 
(экскаваторларды, 
электровоздар мен дизель 
пойыздарды)  жүк пен 
адамдарды тасымалдауға 
дайындау 
 
E.1 Қабылдау кезіндегі технологиялық 
жабдықтарды бақылау байқауы 
 
 
 
E.2 Отын мөлшерін, электрэнергия 
санауыштарының көрсеткіштерін бақылау.  
 
 
 
E.3 Технологиялық машиналардың негізгі 
бөлшектерін қосу 
 
 
F. Карьерлік машиналарға 
(экскаваторларға, 
электровоздар мен дизель 
пойыздарға) техникалық 
қызмет ету және күту,  
отын мөлшерін, 
электрэнергия, 
рекуперация 
санауыштарының 
көрсеткіштерін бақылау. 
Машинистің 
тапсырмаларын 
орындайды 
 
F.1 Жолдар, сигналдар, құрам мен тығынның 
жағдайын бақылау 
 
 
 
F.2  Машинистқа бағдаршамдардың 
сигналдары, кезекшілердің сигналдары, 
айдаулар мен стационарлық жолдардың 
қозғалу жылдамдығы туралы, жылдамдығы 
шектелген жерлерге кіріс жолдар және 
олардың жүріс жолы туралы  баяндау 
 
 
 
F. 3 Жабдықтардың жұмысын бақылау 
 
 
G. Карьерлік машиналарды 
(экскаваторларды, 
локомотивтерді, 
электровоздар мен дизель 
пойыздарды) тұраққа 
тапсыру және орындалған 
жұмыстардың техникалық 
құжаттамсын ресімдеу 
 
G.1Локомотивті құрамнан ағыту 
 
 
 
G.2 Технологиялық жабдықтарға қызмет ету 
 
 
 
G. 3 Машиналарды тапсыру және орындалған 
жұмыстардың техникалық құжаттамсын 
рәсімдеу 
 
 
 
 
 
 
 

Қызмет 
түрінің атауы 
    Кәсіп 
 Еңбек функциясы 
Модульдер 
 
 
 
 
Кеніште (карьерде) 
рельс жолдарының 
құрылыстағы, 
жөндеудегі және 
күнделікті 
тұтынудағы  күрделі 
жұмыстарының 
орындалуы. 
Айыру, бұру тілдерін 
жинақтау, оларды 
шпалдар мен 
білеулерге қолмен 
және балдақ 
балғамен бекіту 
 
Жол 
жұмысшысы 
 
 
Н. Құралды жұмысқа дайындау 
 
H.1 Материалдар мен жабдықтарды 
орналастыру үшін орын дайындау 
 
 
 
H.2 Тау-кен казбаларды қабылдау-жіберу 
алаңдарында материалдар мен 
жабдықтарды қабылдау, оларды 
белгіленген жерлерде механизм арқылы 
және қолмен тиеу, жеткізу және түсіру 
 
 
І. Рельс жолдарынының 
элементтері мен бұру тілдерін 
жинақтау және бөлектеу, 
оларды шпалдар мен білеулерге 
бекіту  
 
II.1 Карьерлік жолдар жабдықтарын 
жинақтағанда қолданылатын рельс 
жолдары мен бұру тілдерін , қосалқы 
жабдықтар, құрылғылар мен құрал-
жабдықтарды жинақтау және бөлектеу   
 
 
J. Рельс жолдары мен бұру 
тілдерін күту сапасы 
нормаларының сәйкестігі 
 
J.1 Ауысымның қабылдау және тапсыру 
жұмыстары,  
жұмыс орнын, құрал-жабдықтар, 
құралдарды  жинау, сондай-ақ оларды 
тиісті қалпында ұстау, жабдықтарды 
тазалау 
 
 
 
 
 
 
 

Қызмет 
түрінің атауы
 
    Кәсіп 
 Еңбек функциясы 
Модульдер 
Әр түрлі 
тағайында-
малы және 
күрделілік 
дәрежесі әр 
түрлі тау-
кен жаб-
дықтарын 
жинақтау, 
бөлшектеу, 
жөндеу, 
қызмет ету, 
реттеу,  
сыннан 
өткізу, пай-
далануға 
тапсыру 
 
Жаб-
дықтар
ды 
жөңдеу 
бойын
ша 
кезекші 
электр-
слесарь 
(сле-
сарь)  
 
K.Тау-кен 
жабдықтарын 
техникалық қызмет ету 
мен жөндеуге дайындау 
 
K.1 Тау-кен жабдықтарын тоқтату ережелері  
 
 
 
K.2 Тау-кен жабдықтарын техникалық қызмет ету мен жөндеуге дайындау 
(жабдықтарды шаң мен кірден тазарту, жабдықтарға қолжетімділікті қамтамасыз ету 
және т.б.)   
 
 
 
K.3 Тау-кен жабдықтарына техникалық қызмет ету мен жөндеу үшін электрслесарьдің 
жұмыс орнын дайындау 
 
 
L. Мақсаты әр түрлі 
және күрделілік 
дәрежесі әр түрлі тау-
кен жабдықтарын 
жинақтау, бөлектеу, 
жөндеу, реттеу  
 
 
L.1 Тау-кен жабдықтарын бөлектеу 
 
 
 
L.2 Тау-кен жабдықтарын жөндеу және реттеу - бақылау-өлшеуіш аспаптарын 
ауыстыру және қосу: манометрлерді, вольтметрлерді, амперметрлерді 
 
 
 
L.3 Түрлендіргіш қондырғыларға, қосалқы станцияларға, СОБ (сигнал беру, 
орталықтандыру мен блокадалау) құралдары мен рельс көліктерінің (АББ) автоматты 
бағдаршамдық блокадалауына техникалық қызмет ету 
 
 
 
L.4 Күрделі машиналар, тораптар мен механизмдер, аппаратуралар, бақылау-өлшеуіш 
аспаптар, автоматты әрекеттегі қондырғылар, телемеханика құралдарының 
механикалық және электрлік бөліктеріне техникалық қызмет ету 
 
 
 
L.5 Күрделі машиналар, тораптар мен механизмдерге, аппаратураларға, бақылау-
өлшеуіш аспаптарға  техникалық қызмет ету. Электрондық, телемеханикалық, 
радиорелелік аппаратураларының автоматты жүйелерін, изотоптық реле 
көрсеткіштерін,   асинхронды-синхронды реттелетін электржетекшілерін реттеу және 
сынау   
 
 
 
L.6 Ерекше күрделі аппараттар, машиналар, механизмдер, электрондық басқару 
жүйелері және сұлбаларымен электр өткізгіштерге техникалық қызмет ету. 
Тиристорлық қоздыру электрондық блоктарын, бағдарламаланатын 
микропроцессорлық бақылаушы базасындағы электржетекшінің автоматты 
жүйелерін(асинхронды-синхронды) реттеу және сынау   
 
 
M. Тау-кен 
жабдықтарын 
 
M.1 Тау-кен жабдықтарын пайдалануға сыннан өткізу және тапсыру 

 
 
пайдалануға сыннан 
өткізу мен тапсыру 
және Ілеспе 
құжаттаманы рәсімдеу 
 
M.2 Ілеспе құжаттаманы рәсімдеу 
 
Қызмет 
түрінің атауы  
 
 
Кәсіп 
 
Еңбек міндеттері 
 
Модульдер 
Қорғауды
ң 
қарапайы
м 
және 
күрделі 
түрлеріме
н  кернеуі 
1000В-қа 
дейін және 
одан 
жоғары 
электрмен 
жабдықта
у 
нысандар
ын реттеу 
 
 
Элект
р 
слесар
ь-
түйсті
руші 
 
 
N.Тау-кен 
кәсіпорынның 
электрмен  жабдықтау 
нысандарын 
реттеуге 
дайнындау 
  N.1 Электрмен жабдықтау нысанын электрқоректендіруден ажырату  
Электрмен жабдықтау нысанын электрлік қоректендіруден ажырату  
 
 
 
N.2 Электрмен жабдықтау нысанын реттеуге дайнындау (шаң мен кірден тазалау, 
жабдықтарға жол ашықтықты қамтамасыз ету және т.б.)   
 
 
 
N.3 Электрмен жабдықтау нысандарын реттеу үшін электрмонтажшы-реттеушінің жұмыс 
орнын дайындау 
 
 
 
O. Қорғаудың 
қарапайым және 
күрделі түрлерімен 
кернеуі 1000В-қа дейін 
және одан жоғары 
электрмен жабдықтау 
нысандарын реттеу 
 
 
  O.1 Тау-кен кәсіпорынның кернеуі 1000В-қа дейін және одан жоғары электрмен 
жабдықтау нысандарын, сондай-ақ басқарудың қарапайым сұлбаларымен кернеуі 1000В-
қа дейін және одан жоғары айнымалы токты электр өткізгіштерді реттеу 
 
 
 
O. 2 Амперметрлер, вольтметрлер, санауыштар, оқшалауды бақылау аспаптардың 
қосылуын тексеру. Автоматты ажыратқыштар мен магниттік іскеқосқыштардың 
максималды және жылу қорғаныштарын тексеру. Қысқатұйықталған ротормен айналмалы 
токты электржетекшілерімен басқару сұлбаларын тексеру. Ток пен кернеудің 
электрмагнитті релесін күйіне келтіру. 
 
 
 
O.3 Өнеркәсіптік және азаматтық құрылыстағы қорғаудың қарапайым түрлерімен кернеуі 
1000В-қа дейін және одан жоғары электрмен жабдықтау нысандарын реттеу. 
Кернеуі1000В-қа дейін және одан жоғары, тура қосылатын айналмалы токты 
электржетекшілерін реттеу 
 
 
 
O. 4  Тау-кен кәсіпорындарындағы релелік қорғаудың күрделі түрлерімен кернеуі 1000В-
қа дейін және одан жоғары электрмен жабдықтау нысандарын реттеу. 
Автоматика элементтерімен,  айналмалы токты электржетекшілердің реттеу және 
басқарудың релелік-түйістіргіш сұлбасымен кернеуі 1000В-қа дейін және одан жоғары  
айналмалы токты электржетекшілерін реттеу. 

Күш беретін трансформаторлар мен қозғалтқыштардың дифференциалды қорғауымен, 
бағытталған қорғаумен кернеуі 1000В-қа дейін және одан жоғары фидерлерді реттеу 
 
 
 
O. 5 Жинақтық трансформаторлық қосалқы станциялардың (ЖТҚС) релелік қорғау мен 
басқару сұлбаларын тексеру. Электрмен жабдықтау нысандарымен тасқынды-көліктік 
жүйелерінің диспетчерлік басқаруы мен белгі беру жабдығын реттеу. Тым төменгі 
разрядты электрмонтажшы-реттеушілердің нұсқаулары.  
 
 
 
O. 6 Реттелмейтін тұрақты ток көздерінің: қорек блоктары (ВПТ, БПН), аккумуляторлық 
батареяларын реттеу. Күш беретін трансформаторлар мен қозғалтқыштардың күрделі 
дифференциалды, бағытталған қорғауларын реттеу. Тұрақты токтың жедел басқару 
күрделі сұлбаларын, қуаты 500 кВт дейін реттелмейтін машина және жартылай 
өткізгіштердің түрлендіру агрегаттарын, қуаты 500 кВт жоғары түрлендіру агрегаттарын 
реттеу. Тым төменгі разрядты электрмонтажшы-реттеушілердің нұсқаулары. 
 
 
P. Электрмен 
жабдықтау нысандарын 
пайдалануға тапсыру 
және тиісті ілеспе 
құжаттаманың 
ресімделуі 
 
  P.1 Ауысымның қабылдау және тапсыру жұмыстары, жұмыс орнын, айлабұйымдарды, 
құрал-саймандарды жинау, сондай-ақ оларды тиісті күйінде күту, жабдықтарды тазалау   
 
 
 
 
   P.2 Электрмен жабдықтау нысандарын сынамалау және пайдалануға тапсыру 
 
 
  P. 3 Белгіленген техникалық құжаттаманы жүргізу 
 
 
Қызмет 
түрінің атауы 
    
Кәсіп 
 Еңбек функциясы 
Модульдер 
Тау-кен 
машиналар
ының 
қырғыш 
конвейерле
р, бекітпе 
 
Сле-
сарь-
жөнд
еуші 
  Q. Подготовка горного 
оборудования к техниче-
скому обслуживанию, 
 ремонту и модерниза-
ции 
Q. Тау-кен жабдықтарын 
  Q.1 Тау-кен жабдықтары мен құрылғылардың жұмыс жағдайларын 
зерттейді, тез тозу себептерін  табады, олардың алдын-алу мен жою 
шараларын қолданады 
 
 
 
Q.2 Осы жабдықтар мен құрылғылармен пайдаланатын жұмыскерлерге 
пайдалану ережелері мен өндірістік жарақаттардың алдын-алу шаралары 
туралы нұсқау береді 
 

және т.б. 
механикалы
қ бөлігін 
жинақтау 
және 
бөлектеу 
Тау-кен 
жабдықтар
ы мен 
механизмде
рдің 
 
 
техникалық қызмет 
етуіне, жөндеуге және 
модернизацияға 
дайындау  
 
Q.3 Жабдықтардың істен шығу себептерін тексеруде және апаттар мен 
өндірістік жарақаттанудың  алдын-алу шараларын әзірлеуде қатысады 
 
 
 
R. Жарамды күйін 
қамтамасыз ететін 
құрылғылар мен 
жабдықтардың апатсыз 
және берікті жұмысын, 
оның дұрыс 
пайдалануын, өз 
уақытында жасалатын 
жөндеу мен 
модернизациясын 
қамтамасыз ету
 
  R.1 Құрылғылар мен жабдықтардың өз уақытында жасалатын сапалы 
жөндеуі мен модернизациясын, түзу күйін қамтамасыз ететін апатсыз және 
берік жұмысын, оның дұрыс пайдалануын қамтамасыз етеді
 
 
 
 
R. 2 Электромонтерлардың жұмысын басқарады, олардың жасаған 
жұмыстарының сапасын, технологияның, қауіпсіздік техникасының 
ережелерін, еңбек қорғау, өндірістік санитариясы мен өрт қауіпсіздігінің  
сақталуын бақылайды
 
 
 
 
R. 3 Құрылғылардың жұмысында ақаулықтарды жоюда, олардың 
жөндеуінде, монтажында және реттеуінде, электротехникалық өлшеулер 
мен сынамаларда қатысады. Құрылғылардың бекітілген типтері бойынша 
техникалық қызмет етудің, жөндеудің, монтаждың және басқа 
жұмыстардың прогрессивтік әдістерін меңгереді және еңгізеді.
 
 
 
S. Әрекеттегі 
құрылғыларды меңгеру 
мен 
модернизацияландырылу
ында, бекітілген 
техникалық құралдар 
жұмысының беріктігі, 
сапасын көтеру бойынша 
іс-шаралар әзірлеу.  
 
  S.1 Жұмыс орындарын материалдармен, шикізатпен, қор бөлшектерімен, 
өлшеуіш аспаптармен, қорғау құралдармен, құралдар мен 
айлабұйымдармен, техникалық құжаттамамен қамтамасыз ету бойынша 
шаралар қабылдайды.
 
 
 
 
S. 2 Жабдықтардың зақымдау себептерін тексеруде және апаттар мен 
өндірістік жарақаттанудың алдын-алу үшін шараларды әзірлеуде қатысады
 
 
 
 
S. 3 Әрекеттегі құрылғыларды меңгеру мен модернизацияландыруда, 
бекітілген техникалық құралдар жұмысының беріктігі, сапасын көтеру 
бойынша іс-шаралар әзірлеуде қатысады.  
 
 
 
     
 
  
 
 
 

Қызмет 
түрінің атауы 
Кәсіп 
Еңбек функциясы 
Модульдер 
 
 
 
 
 
Әр түрлі 
экскаваторлар 
және 
бульдозерлармен, 
соның ішінде 
роторлық түрімен 
басқару 
 
Экскаватор 
мен 
бульдозер 
машинисі 
 
T. Жұмыс ауысымына тапсырма 
алу. Жұмыс орнын және 
құрылғылар мен машиналарды, 
жабдықтарды дайындау, 
материалды-техникалық 
қамтамасыз ету элементтерін 
жеткізу  
 
T.1 Тапсырмаларды орындау үшін жұмыс 
орнын және тау-кен машиналары мен 
жабдықтарды дайындау.  
 
 
 
T.2 Материалды-техникалық 
құралдарымен қамтамасыз ету 
 
 
 
T.3 Жұмыстар нысаны бойынша 
материалдарды зерттеу 
 
 
U. Ашық кен жұмыстарының 
өндірісін  материалды-
техникалық қамтамасыз ету 
 
U.1 Өндірістік процесі орындалу 
барысындағы материалды-техникалық 
қамтамасыз ету элементтерін жеткізу 
 
 
V.Ашық кен жұмыстарының 
үдерісін орындау үшін тау-кен 
машиналары мен жабдықтарды 
басқару 
 
V.1 Ашық кен жұмыстарын жүргізу 
тапсырмасы бойынша тау-кен 
жабдықтарын басқару және ұйымдастыру 
 
 
W. Кен жұмыстарының келесі 
циклі үшін жұмыс орнын мен 
жабдықтарды жинау, тау-кен 
машиналары мен жабдықтарды 
сөндіру 
 
W.1 Тау-кен машиналары мен 
жабдықтарды сөндіру, келесі ауысымға 
жабдықтарды тапсыру 
 
 
 
 
    
  
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 

Қызмет 
түрінің атауы 
 
Кәсіп 
Еңбек функциясы 
Модульдер 
 
 
 
 
Электровоздар 
және 
тепловоздарды 
басқару 
 
Электровоз 
және теп-
ловоз 
машинисі 
 
X. Жұмыс ауысымына тапсырма 
алу. Жұмыс орнын және 
құрылғылар мен машиналарды, 
жабдықтарды дайындау, 
материалды-техникалық 
қамтамасыз ету элементтерін 
жеткізу 
 
X.1 Тапсырманы орындау үшін тау-кен 
машиналары мен жабдықтарды дайындау 
 
 
 
X.2 Материалды-техникалық құралдармен 
қамтамасыз ету 
 
 
 
X.3 Нысан бойынша материалдарды 
зерттеу 
 
 
Y. Ашық кен жұмыстарының 
өндірісін материалды-
техникалық қамтамасыз ету 
 
 
Y.1 Өндірістік үдерісін орындау 
барысындағы материалды-техникалық 
қамтамасыз ету элементтерін жеткізу 
 
 
Z. Ашық кен жұмыстарының 
үдерісін орындау үшін тау-кен 
машиналары мен жабдықтарды 
басқару 
 
Z.1 Кен жұмыстарын жүргізу тапсырмасы 
бойынша тау-кен жабдықтарын басқару 
және ұйымдастыру 
 
 
 
AA. Кен жұмыстарының келесі 
циклі үшін, жұмыс орнын мен 
жабдықтарды жинау, тау-кен 
машиналары мен жабдықтарды 
сөндіру 
 
AA.1 Тау-кен машиналары мен 
жабдықтарды сөндіру, келесі ауысымға 
жабдықтарды тапсыру 
 
 
 
    
 
  
 
 
 

Қызмет 
түрінің атауы 
Кәсіп 
Еңбек функциясы 
Модульдер 
 
 
 
 
Пайдалы кендерді 
өндіру бойынша 
технологиялық 
үдерісін басқару 
және бақылау 
 
Техник – 
механик 
 
АB. Жұмыс ауысымына 
тапсырма алу және келісу. 
Ауысымға қол астындағы 
жұмысшыларға тапсырма –  
нарядтар беру  
 
АB.1 Тапсырмаларды орындау үшін 
жұмыс орындарын, тау-кен машиналары 
мен жабдықтарды дайындауды 
ұйымдастыру 
 
 
AC. Тапсырма бойынша кен 
жұмыстарын жүргізу үдерістерін 
басқару және ұйымдастыру 
 
AC.1 Өндірістік үдерісін орындау 
барысындағы материалды-техникалық 
қамтамасыз ету элементтерін бақылау 
жеткізу және ұйымдастыру 
 
 
AD. Тапсырманы орындау 
бойынша қорытындылар өткізу 
 
AD.1 Келесі жұмыстар үшін кен 
жабдықтарын орнату мен аяқтау 
жұмыстарының үдерістерін басқару және 
ұйымдастыру   
 
 
AE. Жұмыс кәсібі бойынша 
міндеттерді орындау 
 
AE.1 Жұмыс кәсібі бойынша міндеттерді 
орындау 
 
 

1 кәсіп. 
Еңбек нарығының бағыттары ескерілген кәсіп атауы: Тау-кен  машиналары мен қондырғыларының машинисі 
БСШ бойынша біліктілік деңгейі: 3-4 
 
А.1 Модулінің технологиялық картасы  «Тапсырмаларды орындауға жұмыс орнын мен тау машиналары мен 
жабдықтарын дайындау» 
   Оқу мерзімінің ұсынылатын көлемі:  78 сағ. 
№ 
р/б 
Тақырыпты
қ блок 
Кәсіби 
құзырлықта
р 
Оқу модулі 
Оқу құралдары 
Теориялық оқытудың мазмұны 
Тәжірибелік оқыту-
дың мазмұны 

Технологи-
ялық  бөлшек-
терді 
жинақтау 
және жөңдеу 
Жинақтау 
жұмыстарын
ың түрлері 
Қарапайым типтік міндеттерді орындау 
кезінде  еңбек  заттары,  нәтижеге  жету 
құралдары  мен  тәсілдері  туралы 
базалық білім 
Нұсқаулар 
негізінде 
жұмыс тәсілдерін таңдау 
және 
тәжірибелік 
тапсырмаларды орындау  
Жабдық: 
- үстелдер мен 
орындықтар 
- интерактивті тақта. 
- видеопроектор. 
- педагогтың компью-
терлік автоматтанды-
рылған жұмыс орны. 
Оқу материалдары: 
Поиски и разведка ме-
сторождений полезных 
ископаемых. М., Недра. 
1987. Бирюков В.И. и 
др. 
Горно-геологический 
справочник по разра-
ботке рудных место-

Материалдар-
ды,  механизм-
дерді 
және 
құрал-
саймандарды 
жұмысқа 
дайындау 
Жұмыс 
жа-
сауға 
ар-
налған  мате-
риалдар,  ме-
ханизмдер 
және  құрал-
саймандар 
түрлерін білу  
Материалдарды,  механизмдерді  және 
құрал-саймандарды жұмысқа дайындау 
ережелері 
Материалдарды, 
меха-
низмдерді  және  құрал-
саймандарды  жұмысқа 
дайындау 
бойынша 
дағдыларды дамыту 

Жобалық 
құжаттамалар  
Жобалық 
құжаттамала-
рдың түрлерін 
білу 
Жобалық құжаттамаларды толтыру 
Жобалық  құжаттамала-
рды игеру 


Еңбек 
қауіпсіздігі 
Еңбек 
қауіпсіздігі 
ережелерін 
білу 
Жұмыс жасау кезінде негізгі қатерлер  ҚТ ережелерін сақтау 
рождений. Алматы, 
Информационно-
презентационный центр 
МСК РК. 1997. В двух 
томах. Под ред. Бей-
себаева А.М. и др. 
Горное дело. 1987. М. 
Недра, Шехурдин В.К. 
и др. 
Основы горного дела. 
Открытые горные рабо-
ты. 2011. М. МГОУ. 
Деревяшкин И.В. 
Горные машины для 
открытых работ. Карь-
ерные экскаваторы. 
1999. СПб, 
К.П.Хмызников,  
Ю.В.Лыков. 
Горные машины и ком-
плексы для открытых 
горных работ. 2001. М. 
МГГУ. Подэрин Р.Ю. 
 
А.1   Модулі шеңберіндегі негізгі  құзыреттер тізбесі  (3-4 деңгей) 
Жеке және кәсіби құзыреттер 
Дағдылар мен икемділіктер 
Білім  

Технологиялық 
жабдықтарды 
бөлектеу 
және/немесе  жөңдеу  процесстеріне  қатысу. 
Жұмыс жасауға қажетті материалдарды, ме-
ханизмдерді 
және 
құрал-саймандарды 
дайындау 
Нұсқаулар  негізінде  жұмыс  тәсілдерін 
таңдау  және  тәжірибелік  тапсырмаларды, 
материалдарды, 
механизмдерді 
және 
құрал-саймандарды  жұмысқа  дайындау 
бойынша дағдыларды орындау  
Типтік тапсырмаларды орындау 
кезінде еңбек заты, нәтижеге жету 
құралдары мен тәсілдері, материал-
дарды, механизмдерді және құрал-
саймандарды жұмысқа дайындау 
ережелері туралы базалық білім 
 
А.1 Модулінің негізгі элементтері мен бағалау өлшемдері (3-4 деңгей) 
 Элементтер 
Өлшемдері 
Нұсқаулар негізіндегі жұмыс тәсілдерін таңдау мен 
тәжірибелік тапсырмаларды орындау 
Нұсқаулар  негізінде  жұмыс  тәсілдерін  таңдау  мен  тәжірибелік  тапсырмала-
рын орындау  
Материалдарды,  механизмдерді  және  құрал-
саймандарды  жұмысқа  дайындау  бойынша  дағды-
ларды дамыту 
Материалдарды, механизмдерді және құрал-саймандарды дайындау бойынша 
дағдыларды дамыту және жұмысты орындауға құрал-саймандарды қолдану 
 
А.2 Модулінің технологиялық картасы    «Материалды-техникалық құралдарымен қамтамасыз ету» 
Оқу мерзімінің ұсынылатын көлемі:    56 сағ. 
№ 
р/б 
Тақырыпт
ық блок 
Кәсіби 
құзырлықтар 
Оқу модулі 
Оқу құралдары 
Теориялық оқытудың 
мазмұны 
Тәжірибелік оқытудың 
мазмұны 

Өнім  сапа-
сы 
Технологиялық 
жабдықтарды 
бөлектеу 
және/немесе 
жөңдеу үшін 
қолданылатын 
бұйымдар мен 
Технологиялық  жабдықтарды 
бөлектеу  және/немесе  жөңдеу 
үшін  қолданылатын  бұйым-
дар  мен  шығыс  материалдар-
ды бағалау 
Технологиялық  жабдықтар-
ды  бөлектеу  және/немесе 
жөңдеу  үшін  қолданылатын 
бұйымдар  мен  шығыс  мате-
риалдардың сапасын  бағалау 
Жабдық: 
- үстелдер мен 
орындықтар 
- интерактивті тақта. 
 - видеопроектор. 
- педагогтың компью-
терлік автоматтанды-

шығыс матери-
алдарды 
бағалау тәсіл-
дерін білу 
рылған жұмыс орны. 
Оқу материалдары: 
Ақпараттық стендтер 
және көрнекі құралдар 
(плакаттар). 
Петрография және ашық 
кен қазу жұмыстары 
бойынша оқу-көрнекі 
құралдар. 
Оқу құралдары: 
Поиски и разведка ме-
сторождений полезных 
ископаемых. М., Недра. 
1987. Бирюков В.И. и др. 
Горно-геологический 
справочник по разработ-
ке рудных месторожде-
ний. Алматы, Информа-
ционно-
презентационный центр 
МСК РК. 1997. В двух 
томах. Под ред. Бейсеба-
ева А.М. и др. 
Горное дело. 1987. М. 
Недра, Шехурдин В.К. и 
др. 
Основы горного дела. 
Открытые горные рабо-

Жөңдеу 
жұмыста-
рын 
жүргізуге 
арналған 
құрал-
саймандар 
мен  мате-
риалдар 
Жөңдеу  жұмы-
старын  жүргізу-
ге 
арналған 
құрал-
саймандар  мен 
материалдар-
дың 
түрлерін 
білу 
Жөңдеу жұмыстарын жүргізу-
ге  арналған  құрал-саймандар 
мен  материалдардың  сынып-
тамасы  және  қолдану  тәсіл-
дері 
Жөңдеу 
жұмыстарын 
жүргізуге  арналған  қажетті 
құрал-саймандар  мен  мате-
риалдарды анықтау 

Құрал-
саймандар 
мен меха-
низмдер 
жұмысында
ғы ақау-
лықтар 
Құрал-
саймандар  мен 
механизмдер 
жұмысындағы 
ақаулық 
түр-
лерін білу  
Механизм  жұмысындағы  ақа-
улық  түрлері  және  оларды 
жою тәсілдері 
Механизм жұмысындағы 
ақаулықтарды жою 

Қауіпсіздік 
техникасы  
ҚТ  ережелерін 
білу 
Құрал-саймандармен 
және 
механизмдермен 
қауіпсіз 
жұмыс жасау ережелері 
ҚТ ережелерін орындау  

ты. 2011. М. МГОУ. Де-
ревяшкин И.В. 
Горные машины для от-
крытых работ. Карьер-
ные экскаваторы. 1999. 
СПб, К.П.Хмызников,  
Ю.В.Лыков. 
Горные машины и ком-
плексы для открытых 
горных работ. 2001. М. 
МГГУ. Подэрин 
Р.Ю.Подэрин Р.Ю. 
 
А.2  Модулі шеңберіндегі негізгі  құзыреттер тізбесі  (3-4 деңгей) 
Жеке және кәсіби құзыреттер 
Дағдылар мен икемділік-
тер 
Білім  
Механизмдермен,  құрал-саймандармен  және  өндіру, 
ұңғылау,  бұрғылау  бойынша  тау-кен  машиналарымен 
жұмыс  нәтижелеріне  жауапты,  міндеттерді  дербес 
анықтайтын,  басшылықпен  нормаларды  іске  асыру 
бойынша атқарушылық-басқарушылық қызмет 
Тапсырма  шеңберін  дербес 
анықтау. 
Тапсырмаларды 
шешудің  соңғы  нәтижесіне 
жауапкершілік. 
Ашық  кен  қазу  кезінде  өндіруді, 
ұңғылауды,  бұрғылау  ды  реттеме-
леуші нормативті құжаттар. 
ҚТ  бойынша  ережелерін,  сала 
нұсқаулықтарын сақтау. 
 
А.2 Модулінің негізгі элементтері мен бағалау өлшемдері (3-4 деңгей) 
 Элементтер 
Өлшемдері 
Карьерлік  жабдықтар  мен  механизмерді  жөңдеу 
жұмыстарын  жүргізу  кезінде  жауапкершілік 
және дербес жоспарлау 
Техникалық сызбалар мен схемаларды оқу. Механизмдер мен жабдықтың 
негізгі тораптарының жұмыс жасауын тексеру. Карьерлік жабдықтардың 
тұйіндерін құрасытруды және бөлшектеуді орындау. ЕҚ және ҚТ талапта-

рын қолдану. 
 
А.3 Модулінің технологиялық картасы    «Тау-кен жабдықтарының техникалық негіздері» 
Оқу мерзімінің ұсынылатын көлемі:   126    сағ.  
№ 
р/б 
Тақырып
тық блок 
Кәсіби 
құзырлықт
ар 
Оқу модулі 
Оқу құралдары 
Теориялық оқытудың мазмұны 
Тәжірибелік оқытудың 
мазмұны 

Техника-
лық  меха-
ника 
негіздері 
Бөлшектер 
мен 
құрастыру 
бірліктерін 
байланы-
стыру сипа-
тына сәйкес 
құрастыру-
бөлшектеу 
жұмыста-
рын жүргізе 
алу 
1. Инженерлік графика және сызу геомет-
риясы негіздері. 
2. Материал кедергісі негіздері. Қатты 
дененің деформациясы түрлері 
3. Теориялық механика негіздері. Қатты 
дененің статикасы, кинематикасы және 
динамикасы. 
4. Механизм, торап және бөлшек сынып-
тамасы. Машиналарды әзірлеу негізгі 
қағидалары мен кезеңдері 
5. Машиналар және механизмдер теори-
ясының негіздері. Механизмнің негізгі 
түрлері. Механизмдерде қозғалыс түр-
лері және қозғалысты түрлендіретін ме-
ханизмдер. Діріл, тербелісті динамика-
лық тоқтату. 
6. Үйкеліс, оның түрлері, техникадағы 
үйкелістің түрлері. 
 
1. Бөлшектердің жұмыс жа-
сау сызбалары, сызбаларды 
түрлендіру тәсілдері, аксоно-
метриялық проекциялар, 
сызбалар мен құрылымдық 
құжаттамаларды рәсімдеу. 
Құрастыру сызбалары және 
торап мен механизм схемала-
рын оқу. 
2. Тозу түрлері және бөлшек-
тер  мен  тораптардың  дефор-
мациясы. 
Қысу, 
кесінді, 
майыстыру  және  бұралудың 
есептер әдістемесі. 
3.  Механизмдер  кинематика-
сы,  машиналардың  бөлшек-
терін  біріктіру,  механикалық 
берілістер,  берілістердің  түр-
лері мен құрылысы. 
4. Берілістердің түрлері, 
Жабдық: 
- үстелдер мен 
орындықтар 
- интерактивті 
тақта. 
видеопроектор. 
- педагогтың 
компьютерлік ав-
томаттанды-
рылған жұмыс 
орны. 
Оқу материал-
дары: 
Зерттеудің геофи-
зикалық әдістері 
бойынша оқыту-
көрнекі құралдар 
жиынтығы. 
Оқу-әдістемелік 
әдебиеттердің 

олардың құрылысы, мақсаты, 
артықшылығы мен  
кемшіліктері, сұлбалардағы 
шартты белгілер. 
5. Бөлшектерге қойылатын 
талаптар. Механикалық 
берілістер, біліктер және ось-
тер. Тербелу және жылжу 
мойынтіректері. Тығыздауыш 
құрылғылар. Мойынтіректік 
тораптардың құрылымдары. 
Бөлшектерді, серпілмелі эле-
менттерді, муфталарды және 
механикалық жетектерді 
жалғау. 
6.  Сызбалар  мен  сұлбалар 
бойынша 
бөлшектердің 
құрылымын құрастыру. 
7.  Құрылым  элементтерінің 
әр 
түрлі 
деформациясы 
кезінде 
беріктілігін, 
қаттылығын 
және 
тұрақтылығын 
есептеу 
әдістемесі. 
8.  Жабдықтарды  техникалық 
қызмет  көрсету  және  жөңдеу 
кезінде 
пайдаланылатын 
құрал-саймандардың 
және 
жиынтығы. 
Оқу құралдары: 
Физические ве-
личины. Спра-
вочник. 1991. М. 
Энергоатомиздат. 
Григорьев И.С., 
Мейлихов 
Е.З.(ред.) 
Сопротивление 
материалов. 1988. 
М. ВШ, Стёпин 
П.А. 
Основы техниче-
ской механики. 
1990. Л. Машино-
строение. Мов-
нин М.С. и др. 
Метрология, 
стандартизация, 
сертификация: 
учебное пособие 
2003.  СПб.:РИЦ 
СПГГИ. А.П. Ба-
та-лов, Ю.П. 
Бойцов, С.Л. 
Иванов.  
Метрология, 

бақылаушы-өлшегіш 
аспаптардың 
құрылғысы 
және тағайындамасы 
стандартизация и 
Сертификаттау. 
2003. М.: МГГУ, 
Радкевич Я.М. и 
др.  
Метрология, 
стандартизация и 
сертифика-
ция:2007. М.: 
Инфра-М; Форум. 
Сигов А.С. 
Измерения в 
промышленности. 
Справ. изд. в 3-х 
кн. Теоретиче-
ские основы. 
1990. М.: Метал-
лургия. Под ред. 
Профоса П. 
Основы теории 
обработки ре-
зультатов изме-
рения. 1991. М.: 
Изд-во стандар-
тов, Маркин Н.С. 
Допуски и по-
садки: Справоч-
ник в 2-х частях. 

Метроло-
гия, стан-
дарттау 
және сер-
тификат-
тау 
негіздері 
Тау-кен 
машинала-
ры 
мен 
жабдықтар-
ды метроло-
гиялық  қам-
тамасыз  ете 
білу 
Метрология. Кіріспе. Сапа түсінігі, 
олардың құрамдастары. Өнім мен 
қызмет сапасын қамтамасыз етуде мет-
рологияның, стандарттау мен сертифи-
каттаудың рөлі. Метрологиялық қызмет-
тің құқықтық негіздері. 
Өлшем бірлігін қамтудың(ӨБҚ) ұйымда-
стырушылық негіздері. ӨБҚ техникалық 
негіздері. Мемлекеттік метрологиялық 
бақылау. 
Физикалық өлшемдер, оларды өлшеу 
құралдары, бір ретті, көп ретті өлшеу 
нәтижелерін өңдеу. Өлшеу құралдарын 
таңдау . 
Стандарттау. Қазақстан Республика-
сындағы стандарттау. 
Стандарттау бойынша нормативті 
құжаттар, стандарттардың санаттары 
мен түрлері. Стандарттардың міндетті 
талаптарының бұзылуына жауап-
кершілік. 
Стандарттау бойынша жұмыстарды 
ұйымдастыру. Кәсіпорында, ұйымдар-
дарда стандарттау қызметтерін ұйымда-
стыру және қызмет ету. 
Әрекеттегі стандарттар мен 
халықаралық бірліктер жүй-
есіне (БЖ) сәйкес шаманы 
өлшеу бірліктері мен терми-
нологиясы. 
Физикалық шамалар, әрекет-
тегі стандарттар мен ха-
лықаралық бірліктер жүй-
есіне (БЖ) сәйкес жүйелік 
емес өлшеу шамаларын 
келтіру .  
Жалпы техникалық және 
ұйымдастырушылық-
әдістемелік стандарттар жүй-
есінің негізгі ережелері. 
Математикалық статисти-
ка әдісімен эксперименттік 
мәліметтерді өңдеу. 
Эксперименттік зерттеулер 
нәтижесінің сапасын бағалау. 
  

Сертификаттау (ҚР). Стандарттаудың 
құқықтық негіздері. Стандарттаудың 
негізгі қағидалары және теориялық база-
сы. Өнімдерді, қызметтерді сертификат-
тау. Сертификаттау сұлбасы. Өлшем-
дерді таңдау. Сертификаттауды жүргізу 
реті мен ережелері. Сертификаттау 
бойынша мекемелер, сынау зертханала-
ры. Сертификаттау бойынша мекеме-
лерді аккредациялау. Сапа жүйесін сер-
тификаттау. 
Өзара ауыспалық. Машина бөлшектерін 
бақылауға арналған өлшеу құралдарын 
және әдістерін таңдау. Рұксат етулердің 
және кондырулардың бірыңғай жүй-
есі(РЕҚБЖ). Бет формаларының және 
орналасуларының рұқсат етулері. Беттің 
ойлы-қырлығы, кедір-бұдырлығы. Пара-
метрлер. Бақылау.  
Өзара ауыспалық, машина бөлшек-
терінің типтік байланыстарын бақылау 
әдістері мен құралдары: бұрандалы, кіл-
тектік, оймакілтектік, тісті; олардың 
дәлділігін бақылау әдістері мен құралда-
ры. 
Өлшемді тізбектер, өлшемді тізбектерді 
есептеу. 
1983. Л.: Маши-
ностроение. В.Л. 
Мягков, М.А. Па-
лей, А.Б. Романов 
и др. 
 

А.3 Модулі шеңберіндегі негізгі  құзыреттер тізбесі  (3-4 деңгей) 
Жеке және кәсіби құзыреттер 
Дағдылар мен икемділіктер 
Білім  
Өндіру,  ұңғылау  және  бұрғылау  бойынша  тау-кен 
машиналармен, 
механизмдермен 
және 
құрал-
саймандармен жұмыс жасау нәтижелеріне жауапты, қол 
астындағы  жұмысшылармен  нормаларды  іске  асыруды 
ұйымдастыру  және  бақылау,  міндеттерді  дербес 
анықтауды  көздейтін,  басшылықпен  нормаларды  іске 
асыру бойынша атқарушылық-басқарушылық қызмет  
Әр  түрлі  жұмыстарды  жүргізуге 
арналған 
жабдықтармен 
және 
механизмдермен 
тәжірибелік 
жұмыс жасау дағдылары. Тапсырма 
шеңберін  дербес  анықтау.  Қол 
астындағы 
жұмысшылардың 
жұмысын 
ұйымдастыру 
және 
бақылау.  Тапсырмаларды  шешудің 
соңғы нәтижесіне жауапкершілік. 
Жабдықтар  мен  аспаптардың 
әрекет  ету  қағидалары  және 
құрылғылары,  сонымен  қатар 
оларды 
пайдалану 
және 
қауіпсіздік  техника  ережелері. 
Өндіруді, 
ұңғылауды 
және 
бұрғылауды  реттемелейтін  нор-
мативті құжаттар. 
ҚТ  бойынша  ережелерін,  сала 
нұсқаулықтарын сақтау. 
 
А.3 Модулінің негізгі элементтері мен бағалау өлшемдері (3-4 деңгей) 
 Элементтер 
Өлшемдері 
Тораптар мен механизмдердің сызбалары мен 
сұлбаларын оқу 
Сызбалар мен құрылымдық құжаттар бойынша бөлшектерді, тораптар мен ме-
ханизмдерді бөлектеу. 
Технологиялық  және  техникалық  құжаттама-
ларды рәсімдеу 
Карьерлік жабдықтарды техникалық қызмет көрсетуді және жөңдеуді жүргізу 
кезінде технологиялық және техникалық құжаттамаларды білу 
Бөлшектер мен тораптардың тозу және де-
формация дәрежесін анықтау 
Жабдықтарды техникалық қызмет көрсету және жөңдеу кезінде пайдаланыла-
тын құрал-саймандар мен бақылаушы-өлшегіш аспаптардың құрылғыларын 
және тағайындамасын түсіндре алу. 
Құрастыру-бөлшектеу жұмыстарын жүргізу  
Сызбалар  мен  сұлбалар  бойынша  бөлшек  құрылымдарын  құрастыруды  және 
бөлшектеуді меңгеру  
 
В.1  Модулінің технологиялық картасы    «Өндірістік процесін орындау барысындағы материалдық-техникалық қам-
тамасыз ету элементтерін жеткізу» 

Оқу мерзімінің ұсынылатын көлемі:   78    сағ.  
№ 
р/б 
Тақырыптық 
блок 
Кәсіби 
құзырлықтар 
Оқу модулі 
Оқу құралдары 
Теориялық оқытудың мазмұны 
Тәжірибелік 
оқытудың 
мазмұны 

Тау-кен ма-
шиналары мен 
жабдықтардың 
техникалық 
диагностикасы 
Тау-кен маши-
налары, жаб-
дықтар мен аг-
регаттарды ди-
агностикалау 
тәсілдері мен 
әдістерін білу. 
Тау-кен  машиналарының  негізгі  тех-
ника-экономикалық  қасиеттері:  жыл-
дам-сүйреу  қасиеттері,  жанармай 
үнемділігі,  сенімділік,  ұзақ  қызмет 
етуі, жөңдеуге жарамдылығы. 
Тау-кен  машиналары  мен  жабдықта-
рын  пайдалану  процесінде  техника-
лық  күйінің  өзгеруі.  Түрлері  мен 
тағайындамасы. Тау-кен машиналары 
мен  жабдықтардың  диагностикалау 
периодтылығына  әсер  ететін  фактор-
лар.  Диагностика  жүргізуді  ұйымда-
стыру.  Диагностиканың  алдын  ала 
жоспарлы жөңдеу жүйелерімен өзара 
байланысы.  
Тау-кен маши-
налары мен 
жабдықтардың 
диагностикалау 
құрал-
саймандары мен 
бақылаушы-
өлшегіш аспап-
тары 
 
Жабдық: 
- үстелдер мен орындықтар 
- интерактивті тақта. 
- видеопроектор. 
- педагогтың компьютерлік 
автоматтандырылған жұмыс 
орны. 
Оқу материалдары: 
Зерттеудің геофизикалық 
әдістері бойынша оқу-
көрнекі құралдар 
жиынтығы. 
Оқу-әдістемелік әдебиет-
тердің жиынтығы. 
Оқу құралдары: 
Единая алдын-ала жоспарлы 
жөңдеу жүйесі и рациональ-
ной эксплуатации оборудо-
вания машиностроительных 
предприятий. 1967. М. Ма-
шиностроение. М.О. 
Якобсон. 
Положение о планово-

Тау-кен ма-
шиналары мен 
жабдықтарын 
пайдалану 
Тау-кен маши-
налары мен 
қондырғыла-
рын пайдалану 
және басқару.  
Тау-кен машиналары мен жаб-
дықтардың қауіпсіз, тиімді жұмыс 
жасауын және жұмысқа жарамды-
лығын қамту бойынша негізгі талап-
тар және пайдалану шарттары.  
Тау-кен, көлік және стационарлық 
машиналардың бас тарту себептері 
мен негізгі түрлері және бас тартқан 
Машиналарды 
жөңдеуге тап-
сыру  және 
жөңдеуден алу 
реті. 
Тау-кен маши-
налары мен 
жабдықтарының 

элементтерді ауыстыру стратегияла-
ры.  
Техникалық қызмет көрсету, жөңдеу 
және баптау түрлері, алдын-ала жо-
спарлы жөңдеу жұмыстарын есептеу 
және графигін тұрғызу; машиналар-
ды майлау, қажетті майлау материал-
дары мен қосымша бөлшектердің са-
нын есептеу; әр түрлі типті тау-кен 
жабдықтардың техникалық күйін ди-
агномтикалау. 
Бұрғылау машиналарын пайдалану. 
Циклдік және үзіліссіз әрекет ететін 
экскаваторларды пайдалану. 
Тасымалдаушы-аудару көпірлері мен 
аудару реттегіштерін пайдалану. 
Гидромеханизациялау құралдарын 
пайдалану. 
Су ағызу қондырғыларын пайдалану. 
пайдаланушы-
лық қасиеттері 
мен сапасын 
бағалау. 
Сәйкес машина-
ларды (бұрғы-
лау машинала-
ры, экскаватор-
лар, және басқа-
лары) басқару 
құқығын арнайы 
оқыту 
 
предупредительных ремон-
тах оборудования и транс-
портных средств на пред-
приятиях Минцветмета 
СССР. 1984. М.: Недра 
Основы эксплуатации гор-
ных машин и оборудования. 
2011. Красноярск. Сиб. фед. 
ун-т. Гилев А.В. и др. 
Монтаж, эксплуатация и ре-
монт подъемно-
транспортных машин: Уч. 
для техн. 1991. М Машино-
строение, Галай Э.И. и др. 
Эксплуатация карьерного 
оборудования2007. М. «Мир 
горной книги». Квагинидзе 
В.С. и др. 
 
B.1 Модулі шеңберіндегі негізгі  құзыреттер тізбесі  (3-4 деңгей) 
Жеке және кәсіби құзыреттер 
Дағдылар мен икемділіктер 
Білім  
Бұрғылау 
бойынша 
тау-кен 
машиналарының, 
механизмдердің 
және 
құрал-саймандардың 
жұмыс 
нәтижелеріне  жауапты,    ,  міндеттерді  дербес  анықтау 
көзделетін, басшылықпен нормаларды іске асыру бойынша 
атқарушылық-басқарушылық қызмет 
 
Тапсырма  шеңберін  дербес 
анықтау.  Жұмыстарды  бақы-
лау  және  ұйымдастыру.  Тап-
сырмаларды  шешудің  соңғы 
нәтижесіне жауапкершілік. 
Ашық  кен  қазу  кезінде  өндіруді, 
ұңғылауды, бұрғылау ды реттеме-
леуші нормативті құжаттар. 
ҚТ  бойынша  ережелерін,  сала 
нұсқаулықтарын сақтау. 

B.1 Модулінің негізгі элементтері мен бағалау өлшемдері (3-4 деңгей) 
Элементтер 
Өлшемдері 
Тау-кен машиналары мен жабдықтардың ди-
гностикасын жүргізу 
Тау-кен  машиналарын,жабдықтарын  және  агрегаттарды  диагностикалау 
техникасы мен әдістемесін түсіндіру 
Тау-кен машиналары мен жабдықтарын пай-
далану 
Тау-кен машиналары мен қондырғылардың ерекшеліктерін білу. 
Тау-кен машиналары мен жабдықтардың тех-
никалық құжаттамалармен жұмыс жасау 
Сәйкес машиналарды басқаруға құқық беретін құжатты (анықтама) толтыра 
білу 
 
С.1  Модулінің технологиялық картасы    «Тау-кен жұмыстарын жүргізу  тапсырмасы бойынша тау-кен жабдықтарын 
ұйымдастыру мен басқару» 
Оқу мерзімінің ұсынылатын көлемі:  106 сағ.  
№ 
р/б 
Тақырып
тық блок 
Кәсіби 
құзырлықта
р 
Оқу модулі 
Оқу құралдары 
Теориялық оқытудың 
мазмұны 
Тәжірибелік оқытудың мазмұны 

Тау жы-
ныстарын 
бұзу 
тәсілдері 
Тау жыны-
старын бұзу 
тәсілдері мен 
физикасын 
білу. 
Бұзу нысаны ретіндегі тау 
жыныстарының физика-
химиялық қасиеттері. 
Өңдеу және бұрғылау 
қиындықтары бойынша тау 
жыныстарының сыныптама-
сы. 
Тау жыныстарын қазу және 
кесу. 
Дірілдік бұзулар (динамика-
лық қопсытқыштар). 
Механикалық тәсілмен соқпа-
Тау жыныстарының қаттылығын, 
беріктілігін, ұнтақталуын, морт-
тылығын, көлемдік салмағы мен 
жылу өткізгіштігін анықтау 
әдістері. 
 
Жабдық: 
- үстелдер мен 
орындықтар 
- интерактивті тақта. 
- видеопроектор. 
- педагогтың компь-
ютерлік автоматтан-
дырылған жұмыс ор-
ны. 
Оқу материалдары: 
Ашық кен қазу 
жұмыстарының тау-

лы бұзулар (бұрғылау). 
Жоғары жылдамдықты бұзу-
лар (кесу). 
Импульстік бұзулар (жарғыш-
импульстік жүйелер). 
кен жабдықтары 
бойынша плакаттар 
мен оқыту-көрнекі 
құралдар жиынтығы. 
Оқу-әдістемелік 
әдебиеттердің 
жиынтығы. 
Оқу құралдары: 
Краткий справочник 
по открытым горным 
работам. 1968. М. 
Недра. Мельников Н. 
В.  
Открытые горные 
работы. В 2-х частях. 


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал