Қаупінің жоғары болатындығын ескертеді. Ал бірқатар аудандарда жел күшейіп, дауыл тұруы



жүктеу 0.71 Mb.

бет1/7
Дата15.09.2017
өлшемі0.71 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

Ауа температурасы 

+36-ға көтеріледі

Бүгін еліміздің шығысында ерекше ыстық 

ауа райы болады деп болжануда. Мамандар өрт 

қаупінің жоғары болатындығын ескертеді. Ал 

бірқатар аудандарда жел күшейіп, дауыл тұруы 

ықтимал. 

ОЙ-КӨКПАР



Қауіпті гигиеналық заттарды саудадан шығару керек пе? 

Көптеген мемлекеттік телеарна-

лар мен радиоларда ұлттық аза тұту 

күніне орай, ойын-сауық бағдарла-

ма лары ның орнына деректі фильм-

дер, ма ғы налы көрсетілімдер, радио-

лардан ойнақының орнына мұңлы 

әуендер бе рілгенін құптадық. Мәсе-

лен, «Қа зақ стан» ұлттық арнасының 

эфирінің өн бойында «Бүгін –Ұлттық 

аза тұту күні» деген титр жазылып 

тұрды. «Қа зақ радиосында» зиялы 

қауым өкіл дері «Арқанкерген» шека-

ра бекетінде сар баздардың қаза бо-

луына байла нысты көңіл айтты. Қай-

ғылы әуендер адам жанына әсер етіп, 

өткен мен бүгіннің таразысы туралы 

ой салады екен. Алайда кейбір 

радиолар азалы күнді елеп-ескермей, 

бәз-баяғы қал пын ша көңілді хабар-

лар мен ойнақы әуен дерді түйдек-

түйдегімен беріп отыр 

ды. Сонда 

қалай? Қазақстан же рін де отырып, 

елдің заңы мен ішкі тәр  тібін неге құр-

меттемейді? Көрші Ре сей де қаралы 

күні осын дай тәртіпті орындамаған 

те ле ра  диоларға  әкімшілік  жаза  қол-

да ныл ған екен. Бізде қаралы күнді 

сезініп, тағ зым ету жағы жетіспейтініне 

куә болдық. 

ТҮЙТКІЛ


Жалғасы 3-бетте 

Алматы


+28.. +30

о

+14.. +16



о

+20..+22


о

+12..+14


о

Астана


АҢДАТПА

ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

дедім-ай, ау!

ИƏ

ЖОҚ

– Мұндай адам факторы 

тұрған түйінді түйткілді шешуді 

кейінге қалдыруға бола ма 

екен? Әсіресе ол ұрпақ бола-

шағына, ұлт тағдырына қатысты 

болса ше? Үшкіл жаялықтың 

саудасын бүгін тоқтатпасақ, 

оның зардабы өте ауыр болады. 

Біз қазір тәуекелге бел буып 

отырмыз. 

Бұл – аса өзекті мәселе. Бе-

сік пен үшкіл жаялық жайлы 

мен ондаған жылдар бойы ай-

тып келемін. Бірінің пайдасын, 

екіншісінің зардабын. КСРО 

кезінде бесікке қарсы ғылыми 

еңбек жазған ғалымдар болған. 

Оны білесіздер. Бұл жасыраты-

ны жоқ, империялық саясаттың 

ық палы.   

– Негізі, үшкіл жаялық әйел-

дер 

дің жұмысын жеңілдету 



мақ 

сатында шығарылған зат 

қой. Жұмысбасты әйелдер сағат 

сайын жөргек жуып, оны үтіктеу 

сияқ ты тынымсыз тірлікке «уа-

қы тымыз жоқ» деп жатады жә-

не де баласының нәжісіне жиір-

кеніш пен қарайтындары тағы 

бар. Мен мұндай аналарды  қо-

зы сы нан безіп кететін тұсақтарға 

те 

ңей 


мін. Әрине, ондай бір 

 рет тік жаялықты аса бір қысыл-

таяң сәтте пайдалануға болады. 

Қо лайлы  екендігі  рас-ақ.

Алайда соңғы кездері олар-

дың қауіпсіздігі турасында көп 

ай тылып жатыр. Тіпті зерттеу 

жұ мыстары да жүргізіле баста-

ды. 

Рубльдің 



құнсыздануы 

теңгеге қауіп 

төндірмей ме?

Ақиқат адал 

айтыстан туады

«Қолжетімді баспана» 

қабылданды

-бетте

-бетте

-бетте

2

3



4

ДАТ!

Экономикадағы ең басты 

капитал –  шикізат емес, 

адам капиталы



148,83

184,79

23,38

12101,46

991,53

1612,20

4,46

1,24

1241,74

98,26

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

А с т а н а   у а қ ы т ы м е н   1 8 . 0 0   б о й ы н ш а



Совет-Хан ҒАББАСОВ,  

медицина және педагогика 

ғылымының докторы, профессор:

Тұрарбек ТӨЛЕНДИЕВ, 

«Еңбек 

Қызыл Ту» және «Құрмет» орденінің 

иегері, «Қазақстан Денсаулық сақтау 

ісінің үздігі»:

-бетте

3

Бұрындары денсаулыққа еш зияны жоқ деп саналып келген бір 



реттік пайдаланылуға арналған кейбір гигиеналық заттар 

арасында алаңдатпай қоймайтын күмәнділері шыға бастады. 

Мәселен, үштік жаялықты алайық. Оның да «бір саусағын ішіне 

бүгіп» алғандығы қазір жиі айтылып кетті.  Бұл проблема қазір 

әлемдік деңгейде көтеріле бастады. Көпшілік елдер оған 

тыйым салуды ойлап отыр. Мысал үшін, Ресейді алайық, өз 

өнімдерін арттыру мәселесін көтерген экономикалық 

дамыту министрінің орынбасары  Алексей Лихачёв: «ДДҰ 

үшкіл жаялықтың қауіпті екендігін айтып, қашаннан 

дабыл қағуда. Сондықтан да, ол тауардың қолданыстан 

алынып тасталатын күні алыс емес» деген еді. Біздің 

елде де үшкіл жаялықтың қаншалықты зиян 

екендігін айтып жүрген мамандар аз емес. Бірақ 

тыйым салу уақытына қатысты пікірталас бар. 

бетте

6

№97 (779) 



6 маусым, сәрсенбі

2012 жыл


Марат НҰРИЕВ:

Бірақ жергілікті жерлерде 

облыс орталықтары мен шалғай 

аудандарда бұл мәселенің орын-

далу деңгейі көңіл көншітерліктей 

емес. Жоспарға енгізіліп, осы 

жылы пайдалануға берілуге тиісті 

деген жүздеген балабақшалар 

мен шағын орталықтар есігін ай-

қара ашудың орнына іргетасының 

да қаланбай қалуы көкшеліктердің 

де көкейіндегі ойларын сан-саққа 

жүгіртті. 

Халықтың жағдайын жасау 

мақсатында іске қосып, ай мақ-

тағы әкімқараларға зор жауап-

кер 

шілік жүктеген мол қара-



жаттың қайтарымсыз кетуі 

мем  ле кетке  де  оңай  тимейді.  

Яғни игілігі мол бағдарламаның 

жергілікті жерде талан-таражға 

түсіп, «ұстағанның қолында, тіс-

тегеннің аузында» кетіп қалмады 

ма екен деген бей маза ой маза-

лайды. Олай дейті німіз, жел соқ-

па са шөптің басы қимылда май-

тыны тағы анық. 

Сонда орындалуға тиіс болған 

бағдарламаның орта жолда үзіліп 

қалуына не себеп? Тиісті жерге 

жетіп, кірпіш болып қаланғанша 

бөлінген қаражаттың алақан 

арасынан сыздықтап аққан судай  

құрдымға сіңіп жоғалып кетуі, 

 

тиісті органдардың ай қарап 



отырғандығын  көрсете ме?!.

Бүгінгі балдырған – ертеңгі елі міз-

дің болашағы. Ал келешек ұр пақтың 

білімді әрі саналы болуы мемле ке-

тіміздің алға қарыштап қадам басуына 

ықпал етпек. Елбасының Жолдауымен 

бастау алған «Балапан» бағдарламасы 

жылдар бойы кезек күткен мыңдаған 

ата-ананың үмітін оятып, ақыры 

балақайларымызды балабақшаға 

берерміз-ау деп қуаныштары 

қойындарына сыймаған... 

Кеше Тәуелсіз Қазақстанда ұлттық аза тұту күні 

өткізілді.  Бүкіл мемлекет аумағы бойынша, сондай-ақ 

шетелдегі елшіліктердегі  мемлекеттік ту төмен түсіріліп, 

телеарналар мен радиоларда ойын-сауық бағдарламалар 

мен жарнама беру тоқтатылды. «Қазақстан 

Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» заңы 

бойынша «ұлттық аза тұтуға байланысты мемлекеттiк 

Ту ұлттық аза тұту мерзiмi iшiнде тутұғыр биiктiгiнiң 

жартысына дейiн төмен түсiрiледi» деп жазылған. 

Дегенмен ұлттық қаралы күнді жан-дүниемізбен сезініп, 

ел шетін қызғыштай қорып, шейіт болған шекарашы 

сарбаздардың рухына тағзым ету қай деңгейде өтті, аза 

тұту күні елдің жоғары оқу орындары, басқа толып жатқан 

мекемелер азалы күнді қалай өткізді, жалпы қазақы 

ұғымда қаралы күнді қалай өткеру керек деген мәселе 

үлкен сауалдар туғызып отыр.

Тәңірберген БЕРДІОҢҒАРОВ, 

ҚР Спорт және дене шынықтыру 

агенттігінің кеңесшісі:

– Бүгінгі күннің «Жаңалықтарын» 

көріп жүрген баланы «Вий» секілді 

фильмдермен қорқыта алмайсың. 



(Twitter-дегі жеке 

парақшасынан)

Ұлттық аза тұтудың қазақы 

атрибуттары қандай болуы керек?

       БІЗДІҢ ОЛИМПИАДАШЫЛАР

Жалғасы 7-бетте 

Шымыр 

Шынкеев

Ержан 

Шынкеев 

Лондон Олим-

пиа дасының 

лицензиясына 

соңғы сәтте 

ғана қол 

жет кізе  алды. 

Сөйтіп, алып 

балуаны мыз 

Тұманды 

Альбионда 

өнер көрсе-

тетін 22 дзю-

до шының 

қата рына  енді.

«Балапан» бағдарламасының 

бағы жанар күн бар ма?

Жалғасы 4-бетте 

«Маусымның 6-сы күні еліміздің бірқатар ауданда-

рында жаңбыр жауып, арты бұршаққа ұласуы ықтимал» 

деп хабарлайды «Қазгидромет» кәсіпорнына сілтеме 

жа саған ҚР Төтенше жағдайлар министрлігі. Ал респуб-

ли каның батыс аймақтарында антициклон әсерінен 

температура көтеріліп, күн ашық және ыстық болады. 

Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Павлодар облыстарында 

17-22 м/с жылдамдықта жел соғады. Желдің күші түнгі 

уақытта күшейіп, секундына 25 метр жылдамдыққа 

дейін артады. Маңғыстау, Қостанай, Қарағанды, Ал-

маты, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан және күндіз Атырау 

об лыстарында 15-20 м/с жылдамдықпен күшті жел 

соға ды. Шығыс Қазақстан облысында да қатты жел со-

ғып, шаңды дауыл араласады. Ал Атырау, Батыс Қазақ-

стан, Қызылорда және Маңғыстау облыстарында өрт 

қау пі жоғары болатындығы ескертіледі. Айта кетер 

жайт, «Қазгидромет» кәсіпорны мамандары Шығыс Қа-

зақ стан облысында бүгін күндіз ауа температурасы +31 

+ 36°С-қа дейін ыстық болатынын қатаң ескертеді.



Сандуғаш ӘЛІМЖАНОВА

А

УА Р



АЙЫ

А

б



ай ОМАРОВ (к

о

лла



ж)

Құбаш САҒИДОЛЛАҰЛЫ

№97 (779) 

6.06.2012 жыл, 

сәрсенбі


www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

НАРЫҚ


 

Уақыт валютаға айналды

Отандық компания акциялары қор 

нарығына күзде шығарылады



Тайм-доллар деген ақшаның шыққаны рас па?

Жібек, 

студент

Мұндай ақша түрі 

Ресейдің, АҚШ-тың, 

Шве  царияның,  Украи-

наның элек трондық қар-

жы ай налымында бар. 

Сон дықтан  тайм-доллар 

таяу болашақта Қазақ-

стан да да пайда болуы 

ық тимал.

Бұл ақша бірлігін ин-

тер  нетті  пай да ла ну шы-

лар ой лап тапқан, оны 

кез келген адам шы ға ра 

алады. 

Уақыт банкінің қа зақ-



стандық жобасын жа сау-

шы Асылхан Ерденнің 

ай  туынша,  тайм-дол лар-

ды ха лық арасында ба-

сы 

на бас деп атайды. 



Мә селен, сіз көршіңізге 

кар топ  қа зуға  көмек тес-

тіңіз, ол сізге интернет 

ар қылы 10 тайм-доллар 

ау дарады, ол ақ шаны сіз 

уа қыт банкі ар қылы жұм-

сай аласыз. 

Бұл жүйені бастапқыда 

кеңес академигі Лившиц 

ойлап тапқан, бірақ ол 

Ба тыста жүзеге асы рыл-

ған. Қа зір Ресейде бір не-

ше уа қыт банкі бар. Он-

дағы ақ ша айналым www.

bank vre meni.org  сай ты-

ның қо рына негізделген, 

51 мың жұмыс сағаты 

бар.


Мұндай жүйенің басты 

ар тықшылығы ақша құн-

сыз данбайды, курсы өз-

гермейді.



Естуімше, Халықтық ІРО бағдарламасының алғашқы қатысушысының бірі – 

ҚазТрансОйл болатын көрінеді. Бұл компания қор нарығына қанша акциясын, 

қаншадан шығарады?

Еркеш, 

Астана қаласы

Қуандық БІШЕМБАЕВ,

  «Самұрық-Қа-



зына» АҚ басқармасы төрағасының орын-

басары:

– Расында, «ҚазТрансОйл» АҚ аталған 

бағ  дарламаға  қатысады.  Компания  ак ция сы 

күзде, шамамен қыркүйек-қазан ай ларында 

отандық қор нарығына шы ға ры лады. Қазір 

осы бойынша дайындық жұ  мыс тары жүр гі-

зіліп жатыр. Қаржылық есе бі түзіліп, аудит 

жүр гізіліп, заңнамалық құ жаттар әзірленуде. 

Ал құн мәселесі әлі ше шілген жоқ. Оны «Са-

мұ рық-Қазына» қо ры, «ҚазТрансОйл» АҚ, 

«ҚазМұнайгаз» ұлт тық компаниясы және 

Үкімет бірлесіп тал қы лайтын болады. Ал қор 

нарығына шы 

ғарылатын бағалы қа 

ғаз-

дардың кө ле мі не келсек, шамамен 5-тен 15 



пайыз ара лы ғында болуы керек. Бірақ бұл 

нақ тыланған  мәлімет  емес.

ӨНДІРІСТІК ЭКОЛОГИЯ

Инвесторлардың экологиялық 

мәселеде күмілжіп қалатыны қалай?

Сыр өңірі де қазба байлықтан кенде 

емес. Кезінде бұл аймақ тек аграрлық са-

ла ға иек артты. Ал 80-жылдардың орта 

ше нінен өңірдің өмір ауаны өндіріс са-

ласына да бет бұрды. Оңтүстік Торғай иі-

ні нен мұнай табылды. Соған түрен тигелі 

Қы зылорда облысының жағдайы біршама 

тү зелді. Ажарына әр кірді. Тамыр бүлкілі 

жақ сарды. Дегенмен жаңа ғасырдың ба-

сына дейін мұнаймен бірге шығатын ілеспе 

газ ауаға босқа жағылып келгенін ел біледі. 

Оның қоршаған ортаға тигізетін залалын 

айт пай-ақ қойыңыз. 20 жылдан астам уа-

қытта ілеспе газдың тектен-текке жағылып, 

та биғатқа орасан залал алып келгені айт-

паса да, түсінікті. 

Тек 2004 жыл шамасында мемлекет та-

ра пынан қабылданған арнайы бағдарлама 

ар қасында Қызылорда қаласына «көгілдір 

отын» жеткізілді. Осының нәтижесінде об-

лыс орталығы тұрғындарының көзі ашыл-

ды деуге толық негіз бар. Қалаға жылу 

бе ретін ірі орталық газ жүйесіне көшірілді. 

Газ дың бағасы еліміздің өзге өңірлерімен 

са лыстырғанда біршама төмен. Алайда 

мұ най мен бірге ілеспе газ әлі де толық 

қуатында пайдаланыла қойған жоқ. Өткен 

жылы Қоршаған ортаны қорғау министр-

лі гінің мәжілісінде айтылғандай, Қы зыл-

орда облысындағы ірі мұнай кеніштерінде 

Қазақ жерінің қойнауы қазбаға бай екенін бәріміз білеміз. Кең 

байтақ даламыздың кез келген нүктесінде қыруар қазына жатқандай. 

Бұған талайлар бас шайқайды. Қызыға қарайтын ел-жұрт та бар. 

Қазба дегеніңіз қазына қазанына қыруар қаржы құйылады деген сөз 

емес пе?! Жақсы делік. Құр мақтана беруге болмас. Оны өндіріп, 

алыс-жақынға өз бағасына сата білуді де үйренгеніміз артық емес. 

Қазір елімізде бұл бағытта талай инвестор жұмыс істеп жатыр. 

Шетелдік кәсіпкерлер қазба байлықты өндіріп, одан мол пайда табуды 

көздейді. Оны бизнестің басты қағидасы санайды. Бұған айтар ешбір 

дауымыз жоқ. Десе де, кейбір мәселелер көкейге келіп тіреледі. 

Айталық, олар экологиялық талаптарды қалай сақтап жүр? Осы 

тұрғыдан келгенде күмілжіп қалатынымыз тағы бар. Оқта-текте кен 

өндіріп жүрген компанияларға ірі мөлшерде айыппұл салынды 

дегенді естіп қаламыз. Ендеше, аталмыш кен өндіретін инвесторлар 

экологиялық және басқа да талаптарды сақтауда олқылыққа орын 

беріп қоятын болғаны ғой.

ілес пе газдың 65 пайызға жуығы ғана кә-

де ге жаратылып, қалған бөлігі ауаға жанып 

жа тыр. Қызылорда қаласын газдандыру 

жо басының қолға алынғанына жеті-сегіз 

жыл дың жүзі болды. Сонда мұнай өн ді ру-

ші лер ілеспе газды неге сол мақсатта пай-

да лануға мән бермей келеді? Көпті тол-

ғандыратын мәселе – осы. 

Осындай жағдай әлі де орын алып 

отыр ғанын байқаймыз. Қызылорда гео ло-

гия және жер қойнауын пайдалану об лыс-

тық инспекциясының мәліметі бойынша, 

мұ най-газ өндіру бойынша жобалық ше-

шім 

дердің орындалмауы орын алып 



отыр.

Қуаныш РАХМАНБАЕВ,

Қызылорда геология және жер қойнауын 

пайдалану облыстық инспекциясының бас 

маманы:

– Ілеспе газды рұқсат етілген ша ма-

дан артық жағу бойынша «Петро Қа-

зақ станҚұмкөл Ресорсиз» акционерлік 

қо ғамы мен «Қазгермұнай» біріккен 

кә с іпорны осындай олқылыққа жол 

бер ген. Бұл бойынша мемлекетке олар-

дан келтірілген шығындар өтелді. 

90-жылдардан бері елімізде мұнай өн-

діру көлемі біршама артты. Мамандардың 

ай туынша, осыдан 20 жыл бұрын елімізде 

бар болғаны 16 млн тонна «қара алтын» 

өн дірілсе, өткен жылы бұл көрсеткіш кө-

лемі 80 млн тоннаға жеткен. Қарапайым 

есе пке жүгінсек, өнім өндіру көлемі бес 

есе ге дейін өскен. Әйткенмен сол ком па-

ниялар экологиялық талаптарды толық 

сақ тап отыр деуге келмейді. Айыппұл сал-

дық. Одан қоршаған ортаға келтірілген 

зиян ды қалай қалпына келтіре аламыз 

ба? 


Сыр өңірінде 20-дан астам жер қой на-

уын пайдаланушы компания көмірсутек 

ши кізатын барлаумен және өндірумен ай-

на лысады. Былтыр олардың тарапынан 

жер қойнауын пайдалануға байланысты 

көп теген кемшілік анықталған. Бұл істер 

бо йынша құқықбұзушылық ісі қозғалған. 

Оның 12-сі Қызылорда маман дан ды-

рылған әкімшілік сотына жолданып, заңды 

жә не лауазымды тұлғаларға айыппұл са-

лынды. 

Табиғи ерекшелігіне байланысты Қы-



зыл орда облысында біршама минералды-

ши кізат қоры бар екенін анықталған. Сыр 

бо йында Қазақстан бойынша ванадийдің 

65, цинктің 15,1, уран мен мырыштың 

9,6, мұнай, газ және конденсаттың 4,7 па-

йы 


зы бар екені белгілі болып отыр. 

Осылардың қай-қайсысын өндіргенде де 

та биғатқа зиян келтірмеу шараларын қа-

рас тыру негізгі міндеттердің бірі болуы 

тиіс. 

Қазіргі таңда облыс аумағында «Батыс 



Қы тай – Батыс Еуропа» халықаралық көлік 

дә лізінің құрылысы жүргізіліп жатыр. Өкі-

ніш ке қарай, оны салып жатқан мер ді-

герлер тарапынан қоршаған ортаға залал 

ке 

летін жағдайлар тіркеліп отырады. 



Осындай жұмыспен айналысатын жеті 

мер дігер еліміздің «Жер кодексінде» көр-

сетілген кейбір міндеттерді орындамаған. 

Со ның нәтижесінде олар 497 гектар жердің 

топырағын заңсыз пайдаланып келген.

Адам баласына несібе сыйлайтын 

жердің қойны-қонышын ақтарып жатқан 

компаниялардың, қалай десек те, эко-

логиялық талаптарды сақтауға өз дәре же-

сінде мән бергені дұрыс болар еді. Себебі 

ол алқаптар ертеңгі күні де кейінгі ұрпаққа 

қыз мет жасайтын күйде сақталуы тиіс. Өкі-

ніштісі, біз осыны әрдайым ұмытып кетіп 

жа тамыз... 



Қызылорда облысы

Әділжан ҮМБЕТ

Гүлнар АХМЕТОВА

ВА

ЛЮТ



А

ЛАР НАРЫҒЫ

Дегенмен рубльдің төмендеуіне тек 

Гре кия мен жалпы еуропалық түйткілдер 

әсер етті деп кесіп айтуға болмас. Айталық, 

қы тайдың экономикасы да дамуын баяу-

латты, бұл да өз әсерін тигізбей қоймады.  

Әрі рубль күрт құлдырады деуге де кел-

мейді. Оның осыдан үш ай бұрын арзандай 

бас тағанын байқауға болады. Рубль де 

мұнай бағасы секілді біртіндеп төмендеді. 

Қазір Brent маркасының бір баррелі 96,4 

долларға саудалануда (ақпанның басында 

– 122 доллар), яғни 20 пайызға құл ды-

рады. Ал рубль 33,8-ке дейін түсті (ақпанда 

– 29,7 руб./$) , сонда жыл басынан бері 

13,8 пайызға құлдыраған.  

Рубльдің әлсіреуіне әсер еткен тағы бір 



Рубльдің құнсыздануы теңгеге қауіп төндірмей ме?

фактор – РФ қаржы министрі Антон Си луа-

новтың айтуынша, капиталдың сыртқа 

шы ғарылуы. «Төлем балансы капиталдың 

ағы мын да, ең әуелі сауда балансымен 

бай ланысты ағымдағы операцияларды да 

есеп ке алады. Мұнай бағасы ақырындап 

тү сіп келеді, капиталдың сыртқа кету дең-

гейі де жоғары», – дейді ол.  

Ресейде бес айдың ішінде 42 млрд 

дол  лар сыртқа әкетілген. Бұл – шетел ин-

вес торларының емес, Ресей азаматтарының 

оффшорға аударған ақшасы. Енді «билік 

тіз гінін ұстаған Владимир Путин оффшорға 

қар сы күресті күшейтеді» деген болжам 

бар. Қаржы министрлігі де жылдам жүзеге 

асы  рылатын салық шараларын ұсынып 

қой  ған.  Капиталдың  сыртқа  ағылуының 

бір себебі сол болуы мүмкін. Міне, осындай 

құ былыстар нәтижесінде рубль тек дол-

лар ға емес, евроға да қатысты құлдырауда. 

Әйт се де Ресейдің Орталық банкі әзірге 

сас қалақтай қойған жоқ. Мұндағы валюта 

дә лізінің жоғарғы шегі – 35, 26. 

Ресей Орталық банкі халықаралық қор-

дың (524 млрд доллар) аузын ашып, дол-

лар ды 28 рубльге дейін түсіре алар еді. 

Алай да мұндай әрекет 1998 жылғы жағ-

дай ға соқтыруы ықтимал. Ол кезде рубльді 

жа санды түрде ұстап тұру арқылы халық-

ара лық қорды желге ұшырып жіберген.  

Сол кезде үш күннің ішінде 500 пайызға 

бір-ақ құлдилаған еді.  Сондықтан са рап-

шы лар Ресей қаржы реттегішінің бүгінгі 

сая  сатын дұрыс деп тануда.  

Демек, рубль алдағы екі-үш ай ша-

масында төмендей бермек. Құлдырау шегі  

36 доллар деп күтілуде. Құлдырау қарқыны 

төменгі шегіне жақындаған сайын Орталық 

банктің қарсылығы да қатая түседі. Сол 

себепті дереу доллар сатып алуға жүгірудің 

қажеті жоқ.  Өткенде РБК телеарнасы ре-

сей ліктердің қаржы сауатының біршама 

кө терілгенін айтып қалды.  Олар айырбас 

бө лімшелерінде дүрлігіс жоқ деп сен-

діреді.  

Алда бәрімізді шешуші екі күн күтіп тұр: 

17 маусым және 1 шілде. 17-сінде Гре кия-

дағы сайлау осы елдің қаржы саясатын 

бел гілейді. Ал 1 шілдеде Иранға қарсы 

АҚШ-тың мұнай эмбаргосы күшіне енеді. 

Де мек, мұнай бағасы бұрынғыдай шарық-

та маса да, ептеп көтеріледі.

Кеден одағындағы серіктесіміздің жағ-

да йы біздің адамдарды да алаңдатпай 

қой майды. Бірақ Мәжілістің Қаржы және 

бюд жет комитетінің төрайымы Гүлжан Қа-

ра құсова айырбас бөлімшелеріне «ша-

буыл даудың» қажеті жоқ дейді. Соңғы 

күн дері долларға сұраныстың артуын ол 

«алыпсатарлық» деп, жұртты сабыр сақ-

тауға шақырды. 

Сондай-ақ «Форекс-клаб Қазақстан» 

са рапшысы Анатолий Хегайдың айтуынша, 

рубльдің әлсіреуі теңгеге әсер етпеуі тиіс. 

«Тек мұнайдың әлемдік бағасының 

төмендеуінен ұлттық валютаның сәл-пәл 

ға на әлсіреуі мүмкін. Өйткені біздің тең ге-

нің Ресей рубліне қарағанда мұнайға 

тәуелділігі азырақ. Ағымдағы коньюнктура 

бір шама қысым жасағанымен, теңге де-

валь вациясы болады деуге негіз жоқ. Тіпті 

Brent маркасының бір баррелі 90 долларға 

түсуі төлем балансының ағымдағы есебінің 

профицитін және мемлекеттік бюджет тап-

шылығының төмен деңгейін сақтауға мүм-

кіндік береді, ал бұл теңгені сүйе мел дейді. 

Сонымен бірге еліміздің алтын-валюталық 

жинақ қоры 70 млрд доллардан асады, 

бұл 2008 жылғы қор деңгейінен жоғары. 

Осының бәрі Ұлттық банкке теңге бағамын 

шамамен 147-153 доллар көлемінде ұстап 

тұруға мүмкіндік береді. Ал әрмен қарайғы 

ахуал мұнай бағасына байланысты 

болмақ», – дейді ол. 

Сарапшы айтқандай, әлемдік дағ да-

рыстың жаңа толқыны басталса, еліміз 

одан сырт қала алмайды. Мұндай жағ дай-

да теңге 20 пайызға құнсыздануы да 

мүмкін.



  1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал