Атмосфера дегенiмiз



жүктеу 4.93 Mb.
бет6/100
Дата22.09.2022
өлшемі4.93 Mb.
#21405
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   100
Атмосфера дегенiмiз
физика 7 сынып эл. китап 2, 3 нед доклад Махимова Алтынай Формы и виды интегрированного обучения ДРЯЛ 102 В, Презентация11 лек, Документ Microsoft Word, Презентация Microsoft PowerPoint, 1-н с а Тест с ра тары Педагогикалы шеберлік, дәріс 11, FalinaVA Delovoy russkiy yazyk. Uchebnik, 14 лекция завтра, Өсімдіктерге жалпы сипаттама
Бақылау сұрақтары
  1. Агрометеорология ауылшаруашылығына қандай маңызы бар.


  2. Агрометеорологиядан алған бiлiмдi қай жерде пайдалануға болады.


  3. Климат дегенiмiз не.


  4. Ауа-райы дегенiмiз не.


  5. Негiзгi метеоэлементтердi және олардың өлшем бiрлiктерiн атаңыз.


  6. Агрометеорологияның даму тарихы.


  7. Агрометеорологияның негiзгi мақсаты.


  8. Агрометеорологияның зерттеу әдiстерi.




Әдебиеттер

Негізгі:
1. Атақұлов Т.А., Ержанова К.М. Агрометеорология практикумы, Оқу құралы. Алматы, 2007 ж.
2. Атақұлов Т.А., Ержанова К.М. Агрометеорология, Оқулық (электрондық). Алматы, 2007 ж.
3. Чирков В.И. Агрометеорология, Учебник М. 1976


Қосымша:
1. Атақұлов Т.А., Дәндібаев Б.Д. Агрометеорология курсы бойынша оқу әдістемелік құрал. Алматы, 1998.-34 б.
2. Атақұлов Т.А., Герасименко Г.Д. Влияние микроклимата на фенологию яровой пшеницы при различном режиме орошения. Труды КазНИметеорологического института. М., Гидрометеоиздат, 1981.-60 с.
3. Агроклиматические ресурсы. Справочники по областям и республикам. Л., Гидрометеоиздат.

2 дәріс АТМОСФЕРА – АУЫЛШАРУАШЫЛЫҚ ӨНДІРІСІНІҢ ОРТАСЫ
Мақсаты: Атмосфера қабаттарының ауылшаруашылық өндірісіне тигізетін әсерін және атмосфераның зерттеу әдістерін дұрыс бағалай білу
Міндеті: Атмосфера құбылыстарына бақылау жасайтын құралдармен танысу.
Түйінді сөздер: Атмосфера, тропосфера, стратосфера,мезосфера, термосфера, экзосфера.
Дәріс жоспары:

1. Атмосфера құрылымы және оларға сипаттама

2. Атмосфера және топырақ ауасы, олардың құрамы

3. Атмосфералық қысым, өлшеу әдiстерi
Атмосфера дегенiмiз – жер шарын қоршап тұрған ауа қабаттары. Ол жер бетiнен бiрнеше мың шақырымға тарап, планетааралық кеңiстiкке өтедi. Атмосфера көлденең бағытта да, тiгiнен де бiркелкi болмайды. Ол физикалық қасиеттерi мен биiктiкке сәйкес температураның өзгеруiне орай 5 қабатқа бөлiнедi.
1. Тропосфера – жер бетiнен 8-17 км дейiнгi биiктiкте орналасқан, атмосфераның төменгi қабаты. Тропосфера қабатында жер бетiнен жоғарылаған сайын температура төмендей бастайды. Әр-бiр 1000 метр биiктiкке температура 5-60 төмендейдi. Бұл атмосфера қабатында ауа массасының 80%, барлық су парлары және адам тiршiлiгiне, өсiмдiктердiң өнiп-өсуiне әсерiн тигiзетiн барлық атмосфералық құбылыстар байқалады. Жылу мен ылғалдың атмосфера мен топырақ аралығындағы ара қатынасы желдiң және бұлттардың пайда болуы, ылғалдың булануы, жауын-шашын және т.б. құбылыстар тропосфераның төменгi қабатында болады.
2. Стратосфера – 8-17-ден 46-55 км биiктiк аралығында орналасқан, 15-35 км биiктiкте тiршiлiктi жоятын, ең қысқа ультрокүлгiн сәулелердi бойына сiңiрiп алатын озонның көп мөлшерi жинақталған, солардың әсерiнен жоғары электр өткiзгiштiк пайда болады.
Атмосфераның осы (15-35 км) биiктiк аралығында озондық қабат орналасқан. Жер бетiндегi барлық тiршiлiк осы қабаттың болуының арқасында. Егер бұл қабат атмосферада болмаған жағдайда, барлық ультрокүлгiн сәулелер жер бетiне жетсе, барлық тiршiлiк жойылар едi. ғалымдардың зерттеулерi бойынша бұл озондық қабат жылдан жылға азайып келедi. Мысалы: Жапонияда бұл қабат жылына 2,3 пайызға кемидi екен. Сондықтан, қазiргi уақытта осы мәселемен шұғылданатын барлық жер жүзi ғалымдарының мақсаттары – осы озондық қабатты сақтап қалу болып табылады. Ол үшiн осы қабаттарды бұзатын фреон және басқа газдардың атмосфераға бөлiнуiн азайтып, тоқтату керек. Стратосфера қабатында биiктiк жоғарылаған сайын желдiң жылдамдығы артады – 60-70 км дейiн жетедi, ал температура да көтерiле бастайды.
3. Мезосфера – 43-45 км-ден 80-90 км биiктiк аралығында, бұл қабатта температура төмендей бастайды (-80 –900С).
4. Термосфера– 85-800 км биiктiк аралығында. Бұл қабатта ауа өте қатты ионизацияланған, соның әсерiнен ауаның электрөткiзгiштiгi тропосфераға қарағанда миллиард есе көп. Ауаның температурасы биiктеген сайын жоғарылайды, жоғарғы қабатында 20000С дейiн жетедi.
5. Экзосфера – атмосфераның ең сыртқы қабаты 800 км-ден 2000-3000 км дейiн, ары қарай космосқа ауысады.
Әр бiр атмосфераның қабаттары аралығында «пауза» деп аталатын аралық қабаттар болады. Мысалы: тропопауза, стратопауза, мезопауза т.б. Тропопауза қабаты тропосфера мен стратосфера қабаттарын бөлiп тұрады.



жүктеу 4.93 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   100




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет