Атастыру дәстүрін қайта жаңғырту арқылы сүр бойдақтар мен кәрі қыздардың санын азайта аламыз ба?



жүктеу 3.55 Mb.

бет1/25
Дата09.04.2017
өлшемі3.55 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

ОЙ-КӨКПАР



Атастыру дәстүрін қайта жаңғырту арқылы сүр бойдақтар мен кәрі қыздардың санын азайта аламыз ба?

ИƏ

ЖОҚ

...дедім-ай, ау!

Бауыржан КАРИПОВ, журналист: 

– Оразаңды ұйқымен өткізсең, 

сауабыңды түсіңде көресің.

(ФБ-тағы жеке парақшасынан)

Айдос 

ҚАРТАҢБАЙҰЛЫ, 

саясаттанушы:

Алматы


+32..  +34

о

+32..  +34



о

+18 .. +20

о

+18 .. +20



о

Астана


ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

152,44

198,79

24,82

15460,92

860,02

1270,80

4,67

1,30

1338,36

107,96

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

№ 119 (1030) 

13 шілде, сенбі

2013 жыл

– Атас 


 

тыру салтын жаңғырту арқылы 

қазіргі кез 

де түрлі себептермен отбасын 

құрмай, жүріп қалған қыз-жігіттердің санын 

біршама азайту әбден мүмкін. Бірақ бая-

ғыдай қатаң феодалдық тәрбиемен емес, екі 

жастың келісім, разы лы ғы мен. Себебі қазіргі 

қыздар мен жігіттер айтсаң, көне салатын, 

ауылдан алысқа ұзап көр 

ме 

ген 


дер емес. 

Керісінше, отба сын құрмай жүріп қалған-

дардың дені – жоғары білім алып, сол сала-

ның әбден сақа маманы болу үшін барын 

сала кірісіп, тіпті сол жолда өз жеке басын 

ұмы 


тып кеткендер. Сон 

дықтан оларды 

«айттым-біттіге» көндіру арқылы атас тыру 

мүмкін емес. Бірақ ақылмен ғана қол 

ға 

алсақ, мұның жөнін табуға болады. Себебі 



мен өзім көзбен көріп жүрмін, айналамда-ақ 

талай жақсы-жақсы жігіттер мен қыздар жүр, 

білім десе – білім, қызмет десең, қызметі 

бар, көрікті де ақылды. 

– Атастыру – біздің салт-дәстүріміздің ізгі 

бір түрі. Бірақ әр уақыттың өз талабы бола-

тыны тағы бар. Біз осыны ұмытпауымыз – 

шарт. Ал қазіргідей ақпарат тасқыны болып 

жатқан заманда, атастыру заңы отбасын құру-

дың оң жамбасына келеді деп айта алмас 

едім. Себебі заман талабы – сол, айнала 

толған ақ па раттардың сәт сайын құбылып 

отыруы өз кезегінде адамдардың мінез-

құлқына әсер етпей қалмайды. Дәл қазір – 

адамдардың талғамы тез құбылатын уақыт. 

Әлеу мет та ну шылар  мұны  «көр се қы зар лық» 

деп атайды. Алысқа бармай-ақ, әлеу меттік 

желімен-ақ алдына күніне қан шама қыздың 

не жігіттің ақпараты келіп тұруы, ол адамның 

атастыру деген секілді салтқа көне қоюына 

қайшы жағ дай туғызады. Туғызып та қойған, 

біз кеш қал дық. Адамдар өзгеріп кеткен, қазір 

бая ғыдай «үлкен айтты, бітті, мен көнуім тиіс» 

дейтін қыз не жігіт табу өте қиын.   



-бетте

3

Кенен Әзірбаевтың «Көк шолағында» қыз сипатын айта 



келе, «келгенше 25-ке кетпей жүрген, о-оу» дейтін жері 

бар. Яғни «он үште – отау иесі» атанатын заманда 

25-ке келгенше тұрмыс құрмау деген мәселенің 

мәселесі ақылға сыймайтын іс болғанын осы 

әннен-ақ байқауға болады. Ал қазір 25 – 

«айналайын», «35 пен 45-тер» де жүр өйткені. 

Бұл күлетін жағдай емес, керісінше, кәдімгідей 

ойланатын, тіпті шұғыл түрде қолға алуды 

қажет ететін әлеуметтік дерт деуге болады. 

Олай болса, осы ретте, сүр бойдақтар мен 

отырып қалған қыздардың санын 

азайту үшін атастыру салтын жолға 

қойсақ қайтеді, бәлкім, бір шешімін 

осылай табуға болатын шығар? 

Талқылап көрелік. 

ҚА

З



АҚ ЖЕРІНІҢ ХИКМЕ

Т

ТЕРІ



КӨРКЕМ ӨЛКЕ

Алатаудың шығыс өңіріне жақын бөлігінде Жоңғар 

қақпасы деген бөлігі бар. Бұл жерден батысты бетке 

алсаңыз, Жетісу Алатауы жалғасады, шығысында 

Бірліктау мен Майлытау алдыңнан шығады. Жоңғар 

немесе Жетісу қақпасы аталатын ойыс, яки табиғи 

өткел осы екі аралықтың тап ортасында орын тепкен. 

Бұл алқап Балқаш-Алакөл ойысын Ебінұр көлі арқылы 

Жоңғар жазығымен байланыстырып жатыр. Оның 

абсолют биіктігі 300-400 метрді шамалайды. 

Ұзындығы – 80, ең тар жері 10 шақырымды құрайды. 

Жоңғар қақпасының солтүстік бөлігінде Жалаңашкөл 

жатыр. Ғалымдардың айтуынша, бұл жердің климаты 

қатаң болып келеді. Көбінесе екпіні күшті Ебі желі 

соғады да тұрады. Бұл атау Ебінұр көліне байланысты 

қойылған. Өйткені жел әрдайым сол жақтан соғып 

тұрады. Ал оған қарсы соғатын желді жергілікті жұрт 

«Сайқанның желі» деп атайды. Себебі осы маңда 

Сайқан тауы орын тепкен. 

Бұл аумақ негізінен тастақты болып келеді. Төрт 

түліктің жайылымынан басқасына қолайсыз. Осы 

маңда орын тепкен Жалаңашкөлдің солай аталу 

сырының да бір ұштығы сонда жатқан секілді. Себебі 

бұл көлдің жағасында да қиыршық тастар көбірек 

көзге түседі. Көлдің ені бес шақырымға созылып 

жатыр. Ал ұзындығы тоғыз шақырымға тақау. Арғы-

бергі бетіне көз салған адам көлдің алақандай екенін 

байқайды. Жалаңашкөліне Қусақ және Тоқты деген 

шағын өзендер келіп құяды. Көлдің түбінің тереңдігі 

– бес метр. Ал табаны тегіс, толқынды болмаған 

күндерде суы мөп-мөлдір болып көрінеді. Бұл көлді 

өте көп болмаса да, сазан, көкбас секілді балықтар 

мекен етеді. 

Желі жойқын 

Жоңғар қақпасы

Жалғасы 2-бетте 

Жалғасы 6-бетте 

ДАТ!

Қазіргі жастардың 

шоу бизнестен 

хабары болуы керек



бетте

6

Ұлан-ғайыр байтақ даланың оңтүстік 



өлкесінде орын тепкен Алатауға еліміздің қай 

қиырындағы қазақтың да бүйрегі бұрып, 

жақын тартып тұрады. Қашаннан да ұшар 

басын бұлт шалып, зеңгір көкпен таласқан 

таудың әсем келбеті мен көркем көрінісі кез 

келген адамның жүрегін жылытып, өзіне 

баурай түсетіні тағы бар. Сондықтан да әр 

қазақ жол түссе, осы бір ғажайып сұлулықты 

тамашалап қайтқанды қалайды емес пе? 

Жасыл желегі жайқалып, өзені мен бұлағы 

сылдырап, сан алуан құсы сайраған Алатауға 

тек өзіміз ғана емес, қазақ топырағына 

табаны тиген әрбір шетелдік қонақ та 

тамсанып, таңдай қағып, қызыға қарайды. 

Жер шарын алып қарасақ, қолмен жасап 

қойғандай табиғат байлығы көп кездесе 

бермейтіні рас. Ендеше, біз осындай көркем 

мекенмен кеудемізді керіп мақтана аламыз. 

Сондай-ақ ардақ тұтар атамекеннің әрбір 

құбылысын қалт жібермей қадағалап, оны 

өзге мен өзімізге кеңінен насихаттауға жол 

ашсақ та артық емес. Рас, Алатау – келбеті 

көркем өңір. Шыңына көзің жетпейді. Көркіне 

сөзің жетпейді. Басынан қар кетпейді, өзіне 

тау жетпейді. Балалық кезден бәрімізге жақсы 

таныс «Алатау» әнінің өлең жолдары дәл 

осылай өріледі...

Марат ОМАРОВ:

МӘСЕЛЕ


Құм астында қалған ауылды аршуға ақша жоқ

Исатай батыр атындағы бұл ауыл-

ға табиғи газ басқалардан бұрын

2004 жылы жүргізілді. Ауыз су Қиғаш-

Маңғышлақ магистральды су құбыры 

арқылы келіп тұр. Құм көш кіні осы 

газ, су құбырларын көміп үлгерген. 

Халық «ауылды түгелімен құм басып 

қалса қайтеміз» деп алаң 

даулы. 


Исатай ауылдық ардагерлер кеңесінің 

төрағасы Көпберген Қадыр құм 

мәселесі бұл мекеннің қашаннан 

бергі бас ауруы екенін айтады. «Бір 

жылдары тіпті поездарды жүргізбей 

тас тады, теміржол қозғалысына ке-

дер  гі келтірді. Вагондар рельс бойы-

нан шығып кеткен жағдайлар да кез-

десті. Құмның 250 тоннадан астам 

сал мақты көтеріп алып кеткені секілді 

оқи ғалардың да куәсі болдық. Ауыл 

тұр ғын дарының  жанайқайымен  бір-

не ше ғылыми институттардан ға  лым-

дар келіп, құм көшкінін тоқтату үшін 

қажетті  шаралар  жүргізді.  Це мен т   тен 

қоршаулар тұрғыздық, алай 

 

да оң 


нәтиже бермеді. Тек Өзбек станның 

ғалымдары ұсынған жергілікті жердің 

шөбін өсіру әдісі ғана құм көшкініне 

тоқтау салып еді. Бәріміз жиналып 

теміржол бойына сексеуіл, жыңғыл, 

сора өсірдік, соның арқасында ғана 

құм көшкіні бәсеңдеді. Қамыстан тор 

да жасадық, ол шығыс жақтан келетін 

құмды тоқ татты. Енді батыстан соққан 

желден қорқатын болдық, бір ай 

бойы жел батыстан соғып, ауыл 

шетіндегі үйлер құм астында қалған 

жайы бар», – дейді ауыл ақсақалы. 

Осы  ауыл   дың  тұрғыны  Қуантай 

Хамзиннің үйін былтыр құм басып 

қалып, ауыл 

дастары асар жасап, 

аршып алып еді. Топырақ астында 

қалған үйлерін тастап, басқа жазықтау 

жерден там соқ қандар да бар.

– 2008-2010 жылдары 8 гектар 

жерге сексеуіл егілді, – деп толық-

тыр ды Исатай ауылының әкімі Жа-

рыл ғас Ғұбашұлы, – Былтыр Забу-

рын ауылының бойындағы су алатын 

каналды құм басып қалған соң, сек-

сеуіл егілді. Ал ауыл маңына егуге 

қар 


жы бөлінбей тұр. Ауылдың 

шығыс және батыс беткейлеріне сек-

сеуілдерді әлі де көбірек егу қажет. 

Әйтпесе құм көшкінін тоқтату қиын. 

Сексеуіл отырғызу да оңай жұмыс 

емес, алдымен құмды күреп, орнын 

тазалау керек. Жел болған күндері 

құм ұшып, ауыл тұман басқандай 

күй де  болады.

Атырауда болат жолдың бойында орналасқан бір ауыл бар. 

Астраханмен екі араны жалғайтын теміржол – осы ауылдың 

күретамыры. Негізгі табыс көзі де – сол. «Жастары жұмыссыз, 

үлкендері ары-бері ағылған поездарға қарап, телміріп отырған 

ауылды енді құм басып жатыр екен» деген алыпқашпа әңгіменің 

анығын білмекке жолға шықтық. Рас екен. Тау болып үйіліп тұрған 

құмның биіктігі, тіпті үйдің шатырына дейін жетіпті...

СЕРВИС СЫН КӨТЕРМЕЙДІ 

Сонда мұның себебі не? Бір ай демалыс 

алып, тіпті алмай жатқан азаматтарымыз қай-

тіп денсаулығын түзей алады? Бұл сауал 

әркімнің көкейінде жүргенімен, түйіннің 

шешімі табылмай-ақ келеді. Күнделікті күйбең 

тірлік пен отбасындағы қаражаттың жетім сіз-

дігі демалуды әзірге бұйыртпай тұр көп қазақ-

қа. Яғни демалыс орындары тек қалтасы 

қалыңдарға ғана арналғандай. Өйткені отан-

дық демалыс орындары мен шипа жай лар дың 

бағасы у-дай болып тұр бұл күні. Соған қара-

май, қызмет көрсету мен сервис деңгейі сын 

көтермейді. Мәселен, Ақмола облысындағы 

Бурабайды әлем біледі. Бірақ әзірге мұндағы 

баға саясаты тізгінделер емес. 



Берік ЖАНАЛИЕВ, Көкшетау қаласының тұр-

ғыны:

– Өзіміздікі ғой деп Бура байға келіп 

едім. Бірақ қатты өкініп қал дым. Тәулігіне 

10 мың теңге алған демалыс орнында 

қызмет көрсету сапасы өте нашар болып 

шықты. Әрі бағасы да адамның табы сына 

шақ келмейді. 

Ресми ақпарат көзіндегі мәліметтер Бура-

бай дағы баға тәулігіне 10-17 мың көлемінде 

екенін растайды. Инфрақұрылым мен жол 

сапасы да туристердің отандық демалыс 

орын дарынан кері бұрылуына әкеп соқтыруда.



Қазақстанда демалу тиімді 

болса, шетел асып неміз бар?

Жалғасы 2-бетте 

-бетте

7

«Жапандағы 



жалқы қаздың 

дауысы едім...»

Боямасыз 

ғаламтор


АҢДАТПА

-бетте

-бетте

4

5



Жаз шығып, арқа кеңігендей болды. Жыл 

он екі ай жұмыс істеп қажыған кез келген 

адам еңбек демалысын жақсы өткізгісі келеді. 

Алайда біздің қазақ сол демалыс күндерін 

тиімді өткізе алып жүр ме? Себебі қазіргі күні 

Қазақстандағы әрбір екінші адам жыл сайынғы 

еңбек демалысын ала алмайды. Ал алғандарының 

өзі демалыс күндерін лайықты дәрежеде өткізе 

бермейтіні – шындық. Ал мұның кесірі тұрғындар 

денсаулығының нашарлап, жүйке ауруларына 

шалдықтырып жататыны тағы бар. Оған жазғы 

маусымдарда демалыс орындары бағасының 

күрт қымбаттап кетуі де кері әсерін тигізуде. 

Сарапшы мамандардың зерттеуіне жүгінсек, 

қазақстандықтардың жартысынан астамы дема-

лы сын үйінде, болмаса, ауылында өткізеді екен. 

Мақсат ЖАҚАУОВ, «Ақ жол» 

партиясының Алматы қалалық 

филиалы төрағасының 

орынбасары, әлеуметтанушы:

Абзал АЛПЫСБАЙҰЛЫ

Бақытгүл БАБАШ

Абай ОМАРОВ (коллаж)

аза ты  киіз  йі 

лтты  бренд

аясынан өсіп шықты

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

 

e-mail: info@аlashainasy.kz

ОЙ-КӨКПАР



ИƏ

ЖОҚ

...дедім-ай, ау!

Бауыржан КАРИПОВ, журналист:





Ор

Ор

Ор



р

аз

аз



аз

аз

а



аз

аң

аң



аң

аң

аң



а

ды

ды



ды

ды

ы



ы

ұ

ұ



ұ

ұ

ұ



ұ

йқ

йқ



йқ

йқ

йқы



ы

ымен өткізсең, 

сауа

б

бы



б

б

б



ңды тү

і

сі



іі

ңде көресің.



(ФБ-тағы жеке парақшасынан)

Айдо

до

до

о

до

до

сс 

с

с

с

ҚАРТАҢБАЙҰЛЫ, 

саясаттанушы:

А

А



А

А

А



А

л

л



л

л

м



м

м

а



а

а

тт



т

т

ы



ы

ы

ы



+32..  +34

о

+



+

+

+



3

3

33



33

2

2



2

22

2



.

..

.



.

.

..



  +

+

+



+3

3

3



3

4

4



44

4

о



о

о

о



о

+18 .. +20

о

+18 .. +20



о

Астана


ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

1

1

15

5

5

5

5

5

2

2

2

2

2

2

,

,

,,

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

198,79

24,82

15460,92

860,02

1

1

1

1

1

2

2

2

2

2

7

7

7

0

0

0,8

8

8

8

8

0

0

0

0

0

0

4,67

1,30

13

3

3

3

3

8

8,

3

3

6

6

6

6

107,96

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RT

RT

T



RT

T

T



SI

SI

SI



SI

S

S



BRENT

GOLD


(ICE)

T

T



(NYMEX)

с

с



сс

сс

с



с

с

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

№ 119 (1030) 

13 шілде, сенбі

2013 жыл

–  Атас  тыру салтын жаңғырту арқылы

қазіргі кез 

де түрлі себептерм

рм

м

м



м

ен отбасын

құ

құ

құ



құ

құ

рм



р

р

ай, жүріп қалған қыз-ж



ж

ж

ж



ж

іг

іг



іг

іг

г



іг

іт

іт



іт

іт

іт



іт

те

те



те

те

те



т

рд

рд



рд

рд

р



рд

ің

ің



ің с

с

с



с

с

с



ан

ан

ан



ан

ан

а



ын

ын

ы



ын

бі

бі



бі

іі

ршама азайту әбден мүм іі



кі

і

н. Б



Б

Б

Б



ірақ

б

б



б

б

б



ая

-

ғыдай қатаң феодалдық тәрбиемен емес, екі



жастың келісім, разы лы ғы мен.  Себебі  қазіргі

қыздар мен жігіттер айтсаң, көне салатын,

ауылдан  алысқа  ұзап  көр ме ген дер  емес.

Ке

е



е

е

е



рі

рі

рі



рі

р

і



сінш

н

н



нш

н

е,



е,

,

,



,

о

отб



тб

а сы


сы

с

ы



н

н

н



н

н

н



құ

құ

құ



ұ

ұ

ұ



рм

рм

рм



рм

р

р



ай

ай ж


ж

үріп қалған-

да

да

да



да

да

да



рд

рд

рд



рд

рд

рд



ың

ың

ың



ың

ың

ың



д

д

д



д

д

ен



ен

ен

н



ен

ен

і



і



– жо

жо

жо



жо

жо

о



ға

ға

ға



ға

ға

а



ры

ры

ры



ры

ы

б



б

б

б



б

б

іл



іл

іл

іл



л

ім

ім



ім

ім

ім



ім

а

а



а

а

а



л

л

лып, сол сала-



ның әбден сақа маманы болу үшін барын

сала кірісіп, тіпті сол жолда өз жеке басын

ұмы тып  кеткендер. Сон 

дықтан оларды

«айттым-біттіге» көндіру арқылы атас тыру

мүмкін емес. Бірақ ақылмен ғана қол 

ға

ал

ал



ал

а

са



сс

қ, мұның жөнін табуға  бо

бо

бо

бо



о

бо

ла



ла

ла

ла



ла

л

ды



ды

ды

ды



ды

ды

.  Се



Се

Се

Се



Се

Се

бе



б

бе

бе



б

бе

бі



б

б

ме



ме

ме

ме



е

е

н



н

н

н



өзім көзбен көріп жүрмін

н

н



н

н

,



ай

ай

ай



ай

ай

ай



на

на

на



на

а

ла



ла

ла

ла



а

а

мд



мд

мд

мд



мд

д

а-



а-

а-

а-



а

ақ

ақ



ақ

ақ

а



талай жақсы-жақсы жігіттер мен қыздар жүр,

білім  десе – білім, қызмет  десең,  қызметі

бар, көрікті де ақылды. 

– Атастыру – біздің салт-дәстүріміздің ізгі

бір түрі. Бірақ әр уақыттың 

ң 

ң



ң

ң 

ң



өз

ө

ө



ө

ө

т



тт

т

т



т

ал

а



абы бола-

тыны тағы бар. Біз осыны

ны

ны

ны



ны

ны

ұұ



ұ

ұ

ұ



ұ

мы

ы



мы

мы

мы



тп

тп

тп



т

тпау


ау

ау

ау



ау

ау

ым



ым

ым

ыз



ыз

ыз

ыз



з



 

шарт. Ал қазіргідей ақпарат тасқыны 



б

бо

б лып



жатқан заманда, атастыру заңы отбасын құру-

дың  оң жамбасына келеді  деп айта алмас 

едім. Себебі заман талабы – сол, айнала

толған ақ па раттардың сәт сайын құбылып 

от

от

т



от

ыр

ыр



ыр

ы

ы



ы

уы

уы



ы

ы

у



ө

өзз ке


ке

ке

к



зе

зе

зе



зе

з

з



гі

г

нд



нд

д

д



д

д

е   ад



ад

д

ам



а

дардың мінез-

құ

құ

құ



ұ

құ

қ



лқ

лқ

лқ



лқ

лқ

ын



ын

ын

ын



н

ын

а



а 

а

а



әс

әс

әс



әс

ә

ә



ер

р

р



р

р

р



е

е

е



е

тп

тп



тт

т ей


ей

ей

й



ей

ей

қ



қ

қ

қ



қ

ал

ал



л

ал

ал



ал

ма

м



ма

м

м



м

йды. Дәл қазір  – 

адамдардың талғамы тез құбылатын уақыт.

Әлеу мет та ну шылар  мұны  «көр се қы зар лық»

деп атайды. Алысқа бармай-ақ, әлеу меттік 

желімен-ақ алдына күніне қан шама қыздың 

не жігіттің ақпараты келіп тұруы, ол адамның 

атастыру деген секілді сал

ал

л

л



ал

ал

тқ



тқ

тқ

тқ



тқ

тқ

а



а

а

кө



кө

кө

к



к

к

не



не

не

не



не

е

қ



қ

қ

қ



қ

ою

ою



ою

ю

ю



ын

ын

ын



ын

ын

ын



а

а

а



а

қайшы жағ дай туғызады. Ту

Ту

Ту

Ту



Ту

ғы

ғы



ғы

ғы

ғызы



зы

зы

зы



з

ы

п



п

п

п



п

п

та



та

та

та



та

а

қ



қ

қ

қ



ой

ой

ой



й

ой

ға



ға

а

а



а

а

н,



н

н

н



н

н

 



біз кеш қал дық. Адамдар өзгеріп кеткен, қазір 

бая ғыдай «үлкен айтты, бітті, мен көнуім тиіс»



дейтін қыз не жігіт табу өте қиын.   


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   25


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал