Алшын шежіресі



жүктеу 0.75 Mb.

бет8/8
Дата22.02.2017
өлшемі0.75 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Жауғашты 

«Алшын  шежіресінде»  Жауғашты  Байбақтыдан  да,  Шеркештен  де, 

Шөмекейден де тарайды: 

1. Алау батыр...Байбақты- Батақ- Жауғашты. 

2. Алау батыр...Шеркеш-Аққұба- Есқара- Зорсары- Жауғашты

3. Алау батыр...Шөмекей- Бозғұл- Көлдей- Балқы- Болат- Жауғашты. 

Мұндағы  Жауғаштымыз  маңғыт  биі  Мұсаның  ұлдарының  бірі,  Ноғай 

Ордасының мырзасы Жауғашты. Оның шежіресі мынадай: Едіге- Нұр-әд-

Дин- Уаққас- Мұса- Жауғашты. 

 

 

 


84 

 

 



Қасай 

«Алшын шежіресінде» Қаракесектің ұрпағы болып келетін де, Шөмекейдің 

ұрпағы  болып  келетін  де  Қасай  бар.  Мұндағы  Қасай  деп  отырғанымыз- 

Ноғай Ордасының тарихында Алтыұл деп аталған Шейх-Мамайдың алты 

ұлының бірі- Қасым, оның ататегі Едіге- Нұр-әд-Дин- Уаққас- Мұса- Шейх-

Мамай- Қасым.  

Шежіреде Қасай былай тарқатылады: 

1. Алау батыр...Қаракесек- Есіл- Үңгіт- Жақау- Қасай. 

2. Алау батыр...Шөмекей- Бозғұл- Көлдей- Келдібай- Асан- Сейін- Қасай. 

Алтыұл ұлысы туралы ғалым В.Трепавлов былай дейді: 

«Буквальное  значение  утвердившегося  в  литературе  наименования 

крайних  восточных  улусов,  которые  отделились  от  Ногайской  Орды, 

Алтыулы, несомненно, — «Шесть Сыновей». Подразумеваются отпрыски 

Шейх-Мамая  -    Хан,  Касым,  Бай,  Ак,  Бек  и  Бий.  Впрочем,  некоторые 

исследователи пытались отыскать иную этимологию: 

шесть аулов (алты авыл), шесть айлов (алты айлык), шесть Кыпчакских 

племен... Возводили это словосочетание и к никогда не существовавшему 

мирзе Алте бин Урусу . 

Понятие  «Алтыулы»  в  русских  документах  появляется  и 

утверждается в начале XVII века. До того, во второй половине XVI века, 

применялись  синонимичные  выражения  «Шесть  Братьев»,  «Шесть 

Сыновей» и «Шесть Мирз». Первое употребление словосочетания «Шесть 

Сыновей» («у Шти Сынов», то есть буквально Алты улы) замечено мною в 

грамоте  мирзы  Бека  бин  Шейх-Мамая  царю  Ивану  IV,  доставленной  в 

Москву  8  июня  1581  года.  До  этого  речь  всегда  велась  о  шести  братьях 

Шихмамаевичах, которые, в свою очередь, впервые упомянуты в донесении 

посла  Е.  Мальцова,  побывавшего  у  бия  Исмаила  летом  1559  года  («...а 

шесть  братов...  Шихмамаевы  дети  —  на  Яике»),  а  также  в  синхронной 

грамоте Исмаила Ивану IV. 

Уже с самого начала все эти наименования были условны, так как 

после гибели Хана бин Шейх-Мамая в 1549 году братьев осталось пятеро, 

после гибели Касыма в 1555 году — четверо, после смерти Ака в 1580 — 

трое.  Но  сами  члены  рода  Шейх-Мамая  продолжали  пользоваться 

формулами  «Шесть  Братьев»  и  «Шесть  Сыновей»  для  всех  потомков 

этого  бия  (которых  уже  в  1556  году  набиралось  тридцать  человек).  И 

Большие  Ногаи  тоже  принимали  эту  условность,  говоря  о  «Шести 

Мирзах», насчитывавших пятнадцать человек . 

Первое упоминание о зоне кочевания улусов левого крыла Ногайской 

Орды  после  Шейх-  Мамая  относится  к  ноябрю  1549  года:Касым  с 

братьями кочует «на реке на Сыре (Сырдарье. — В. Т.)  Казацкои Орде». 

За  этим  кланом  закрепилась  территория  Западного  Казахстана,  и  


85 

 

 



впоследствии  бий  Иштерек  присягал  царю,  в  частности  в  том,  что  «за 

Яиком по реке по Еми и за Емью и по Сырту (здесь — Сырдарье. — В. Т.) ... 

мне...  не  кочевати».  Здесь  очерчена  область  Алтыулов,  потому  что 

Иштерек,  напомним,  тогда  же  рассказывал  воеводам,  что  при  Исмаиле 

«Шихмомаево родство учали кочевати по Яику и за Яиком, по Еми реке и 

по Сыру реке».  

Как  видим,  первоначально  клан  Шейх-Мамая  кочевал,  в  том  числе  на 

приуральских пастбищах. Однако в 1570–1580 годах улусы отошли с Яика 

на  восток,  спасаясь  от  казачьих  набегов,  и  западным  рубежом  владений 

Алтыулов стала Эмба. Эта река фигурирует в документах как граница, за 

которой начинались алтыульские степи».

129

 

Біздің алшын шежірелерінде Алты Әлім деп жүргеніміз осы Алтыұл 

ұлысының  халқы.  Алты  Әлім  алшындары  1630  жылдардан  кейін  қазақ 

«азаматтығын» ала бастады. Оны   В.Трепавловтың мына абзацынан көруге 

болады. 

«В конце 1630-х годов во время обострения раздоров в Мавреннахре в 

их кочевья в очередной раз хлынули беженцы –узбеки.(Бұл иммигранттар- 

Марқадам,  Шадес,  Мәделі,  Иман,  Қосқұлақ,  Түйте,  Күре  т  с.с.  туралы 

«Алшын  шежіресінің»  Жақайым  тармағында  айтылған  -  С.Д.)  Но 

самостоятельной  политической  силы  Алтыульская  Орда  уже  не 

представляла.  Вскоре  ее  пастбища  стали  постепенно  заселяться 

казахами».

130

 

Трепавлов ноғай елі мен қазақ елі бір-біріне 17 ғасырдың аяғында-18 

ғасырдың басында толық сіңісіп болды дейді. 

«В  результате  нескольких  волн  переселений  XVI-XVII  веков  ногайский 

элемент  прочно  закрепился  в  составе  казахского  этноса...Полное 

«растворение» потомков ее жителей среди казахов произошло, видимо, в 

конце XVII- начале XVIII  века, когда, спасаясь от джунгарского нашествия, 

казахи-кочевники хлынули с востока в приуральские степи».

131

 

Ресей ғалымының бұл пайымдауын Аманбай Құнтөлеуовтың «Аталар 

аруағы» тарихи эссесінен мына төмендегі үзінді де толықтырады.   

«Қазақстан мемлекеттік мұражайында сақталған он сегізінші ғасырдың 

бірінші  жартысындағы  орыс-қазақ  қатынастарына  байланысты  және 

Бақтыбай  биге  қатысы  бар  екі  құжатты  ақтарғанымызда,  одан 

аңғарғанымыз  мынау.  Орыс  патшасының  Орынбор  губерниясындағы 

                                                           

129

 В. Трепавлов. Алтыулы: остатки Ногайской Орды в Казахских степях,36-37бб. 



http://cyberleninka.ru/article/n/altyuly-ostatki-nogayskoy-ordy-v-kazahskih-stepyah 

 

130



 Сонда, 46-б. 

131


 В. Трепавлов. Алтыулы: остатки Ногайской Орды в Казахских степях 49-б. 

http://cyberleninka.ru/article/n/altyuly-ostatki-nogayskoy-ordy-v-kazahskih-stepyah 

 


86 

 

 



кешендік инженері Иван Ригельман мен тілмәш Яков Гуляев өздерінің 1750 

жылғы  7  маусымдағы  Орынбор  губерниясының  іс  жүргізу  бөліміне 

жолдаған  мәлімдемелерінде  былай  деп  жазады:  «Осы  жылдың  19 

мамырында Қарасу өзенінің бойындағы Хан ордасынан шығып, біз Нұралы 

ханның,  оның  шешесі  Бопай  ханшаның  жазғы  жайылымы  болған  Темір 

өзеніне  23  мамырда  келіп  жеттік.  Осы  жерде  Нұралы  шешесі  Бопайға, 

інілері Ералы және Айшуақ сұлтандарға біздің келген жұмыстарымызбен 

толық таныстырды...Нұралы хан осы аталған інілерімен және патшаның 

шенеуніктерімен  осы  күндерде  (шамасы  бұл  күндер  23  мамыр  мен  1 

маусымның  аралығы)  Шекті  руының  Бақтыбай  биінің  үйінде  қонақта 

болған. Осы қонақасыға Кіші жүздің көптеген билері қатысқан. Қарасақал 

руының  биі  Тілепберген  осы  қонақасының  үстінде  Нұралы  хан  мен  оның 

інілеріне, барлық Кіші жүздің билеріне былай дейді: «Осы біздің отырған 

жерлеріміз  бұрынғы  біздің  ата  –бабаларымыз  шыққан  ноғайлардың 

қонысы,  олардың  (ноғайлардың-  А.  Қ.)  алауыздығы  мен  бастары 

бірікпегендігі салдарынан құрып кетті, жері бос қалды. Осы жерге бізді 

кешегі парасатты, ақылы мол марқұм Әбілқайыр хан Түркістан жерінен 

көшіріп әкеліп, өзінің көрегендігімен орыс патшасының қол астына өткізіп, 

біздің бейбітшілігіміз бен тәуелсіздігімізді сақтады. Олай дейтінім, кешегі 

Сары Мәжі басқарған Жоңғар қалмақтарының шабуылында біз Ор және 

Жайық өзендерінің бойын  жайлап аман  қалдық.  Егер  де  осы  күшті орыс 

патшасына Әбілқайыр өзінің баласы Ералы сұлтанды кепілдікке беріп, бізді 

Ресейдің  қол  астына  көшірмегенде  кім  біледі,  біздің  жағдайымыздың  не 

боларын» деп, бұ дүниеден өткен Әбілқайырды жылы лебізбен еске алды. 

«Біз әрі қарай ауыз бірлігімізді сақтап, халықтың қамын ойлауымыз керек. 

Тоз-тоз болып бөлектеніп кетсек, бізді жау оңай алады, онда жерімізден 

де,  ата  қонысымыздан  да  айырыламыз»  деп  Тілепберген  би  ойын 

аяқтаған».

132

    

Жоғарыдағы  В.Трепавлов  пен  А.Құнтөлеуовтен  келтірілген 

үзінділерден  бір  кездегі  Ноғай  Ордасының  алшындары  екі  бөлініп  кетіп, 

кейіннен  Түркістанда  жүрген  Алтыұл-Әлімұлы  алшындарының  Жайық 

жағасындағы  Байұлы  алшындарына  1720  жылдары  қайта  қосылғанын 

байқаймыз.  Бұдан  Кіші  жүздің  қалыптасуы  осы  жылдары  аяқталды  деп 

тұжырымдауға болады. Сондықтан да Алшын шежірелерін дереккөз ретінде 

пайдаланатын ғалымдар 1720 жылдың арғы жағын қамтитын ақпаратқа сын 

көзбен қарағаны жөн, себебі ол кезеңде бір ру өз тайпасынан бөлініп, екінші 

                                                           

132

 Аманбай Құнтөлеуов. Аталар аруағы. Алматы, Қаржы-қаражат, 1997 ж. 77-78 бб. 



 

87 

 

 



тайпаға  қосылып,  екінші  бір  тайпаның  рулары  үшінші  тайпаға  қосылып 

жатты. Сөзім дәлелді болу үшін екі мысал келтірейін. 

Менің  жетінші  бабам  Бақтыбай  Шектінің  ұраны  болған,  Шектінің 

батыры әрі биі, 1698-1767 жж. өмір сүрген тарихи тұлға деп ілгеріде айтып 

өттім.  Қазіргі  күні  Аманбай  Құнтөлеуов,Әбілаһим  Шаншарұлы,  Оразбай 

Әділбаев  сияқты  шежіреші  ақсақалдардың  арқасында  Бақтыбай  батыр 

ұрпақтарының  бірнеше  шежіресі  жарық  көрген,  ондағы  генеалогиялық 

кестелерге  Бақтыбайдан өрбіген 18 ғасырдан бергі бүкіл ұрпақ енгізілген. 

Алайда  бұл  шежірелерде  Бақтыбайдың  әкесі  туралы  мардымды  ақпарат 

жоқ.  Тек  әкесі  Төлес  Бақтыбайдың  жас  кезінде  қайтыс  болған  деп  атүсті 

айтылады.  Бұл  шежірелер  бойынша  Төлес  Тілеу-Қабақтың  Қабағынан 

туады.  Ал  енді  Қаракесектің  шежірелері  бойынша  керісінше    Тілеу  мен 

Қабақ  Төлестен  туады.  Төртқараның  шежіресінде  Тілеу  мен  Төлес  тіпті 

немере  ағайын  болып  келеді,  шежірешілер  Андағұлдан  Тілеуді, 

Сейітқұлдан Төлесті тудырады. Алаша шежіресінде Төлес жоқ, бірақ Тілеу 

мен Қабақ бар, олардың әкесінің есімі Айт емес, Ати. 

133

 

  1720 


жылдардан 

бұрынғы 


кейіпкерлерге 

байланысты 

мұндай 

қайшылықтар Алшын шежірелерінде толып жатыр. 



Екіншіден,  аталған  дәуір  кейіпкерлерінің  есімдері  шежірелерде  бір 

мезгілде  бірнеше  адамның  ұрпағы  ретінде  кездесе  береді.  Оның  мысалы 

жеткілікті, қараңыз.      

Байұлы есімі- Алшында, Адайда, 

Байбақты- Байұлында, Беріште, Адайда, Төртқарада, Шөмекейде, 

Таз- Байұлында, Алтында, Адайда, Қырғызда, Башқұртта,  

Қызылқұрт- Байұлында, Тамада, Ыстыда, 

Тана- Байұлында, Жаппаста, 

Шекті- Әлімде, Арғында, 

Қаракесек- Әлімде, Адайда, Арғында, Қырғызда, 

Төртқара- Әлімде, Адайда, 

Қоңырбөрік- Беріште, Алашада, Албанда, 

Қалу- Шектіде, Қаракесекте, 

Айт- Шектіде, Төртқарада, Албанда, 

Маңғытай- Шөмекейде, Қарасақалда, Қоңыратта, 

                                                           

133

 Хисмет Табылдиев, Ақылбек Қалмұратов. Кіші жүз рулары(шежіресі мен тарихы) 



Алматы, «Ер-Дәулет»,1994 жыл, Теңізбай Үсенбаев. Алшын шежіресі. Қызылорда, 

«Тұмар»,2003 жыл 



88 

 

 



Киікші- Шөмекейде, Кетеде, Қоңыратта, 

Төлес-  Шектіде,  Шөмекейде,  Қаракесекте,  Қарасақалда,  Рамаданда, 

Қырғызда, Алтайлықтарда, Тывалықтарда, 

Үңгіт- Қаракесекте, Жаппаста, 

Қосқұлақ- Шектіде, Шөмекейде, Адайда, 

Андағұл-  Шектіде,  Шөмекейде,  Төртқарада,  Беріште,  Шеркеште, 

Қызылқүртта, Рамаданда, 

Құдайқұл-  Байбақтыда,  Алашада,  Дулатта,  Шөмекейде,  Адайда, 

Қарасақалда, 

Шоң- Шектіде, Шөмекейде, Қаракесекте, Адайда, 

Қаратамыр- Есентемірде, Шөмекейде,  

Тілеу мен Қабақ- Шектіде, Қаракесекте, Төртқарада, Алашада, 

Асан, Үсен- Шектіде, Қарасақалда, Адайда, 

Баубек- Шектіде, Шөмекейде,Төртқарада, Қарасақалда, Кетеде,  

Хангелді- Шектіде, Адайда, Албанда, Қарақалпақта, Қырғызда, Башқұртта, 

Сейтқұл- Шектіде, Төртқарада, Адайда, 

Добал- Шөмекейде, Төртқарада, 

Ораз- Қаракесекте, Төртқарада, Алтында, 

Назар- Шектіде, Қаракесекте, 

Айдарбек- Шектіде, Төртқарада, 

Пұсырман- Шектіде, Қарасақалда, 

Қайдауыл- Қаракесекте, Алтында, 

Жайық- Қаракесекте, Беріште, Шеркеште, Адайда, Қызылқұртта, 

Байғара- Танада, Адайда, Тывалықтарда, 

Лабақ- Табында, Адайда, 

Итемген- Қарасақалда, Адайда, 

Шіңгір- Шектіде, Қарасақалда, Алтында, 

Аю- Шөмекейде, Кетеде, Төртқарада, 

Ағысай- Шөмекейде, Қоңыратта, 


89 

 

 



Күнту- Шөмекейде, Дулатта, 

Матай- Төртқарада, Найманда, 

Қарпық- Адайда, Кетеде, Арғында, 

Жәдік- Қарасақалда, Шөмекейде, Алашада, Дулатта, Керейде, 

Бектеміс- Адайда, Алашада, Төртқарада, Дулатта,  

Бұзау- Адайда, Алашада, Дулатта, Қалмақта, 

Батақ- Байбақтыда, Алтында,  

т.с.с. кездеседі. 

  

Бұдан  мынадай  тұжырым  жасауға  болады.  Бір  адам  бір  дәуірде 



бірнеше адамның ұрпағы бола алмайтындықтан, бұларды кісі есімдері деу 

жаңсақ пікір.  Бұлар  бір-бірімен  араласып, қайнасып,  сіңісіп кеткен  қарға 



тамырлы қазақтың ру-тайпалары.  

  

Сонымен,  1207  жылға  дейін  Орман  елі  болған  Алшындар  1720 



жылдары Қазақ еліне түбегейлі қосылды. Олардың  Евразия кеңістігіндегі 

көш жолын былай бейнелеуге болады: 

 -Орман елі- Жошы елі- Ноғай елі- Қазақ елі- 

МӘҢГІЛІК   ЕЛ 

Барлық  қазақ  жүздері,  тайпалары,  ру  бірлестіктері,  оның  ішінде 

Алшындар  да,  құрылу  кезеңінде  сан-алуан  рулардың  конгломераты  еді. 

Белгілі бір тұрақты жүйеге қалыптасқаннан кейін де қазақ халқы ақтабан-

шұбырындыға, 

сауран-айналғанға, 

үркіншілікке, 

кәмпіскеге, 

ашаршылыққа,  асыра  сілтеушілікке,  волюнтаризмге,  т.с.с.  түрлі  тағдыр 

тәлкегіне байланысты судай сапырылды. Соған қарамастан  шежіресін, жеті 

атасын, руын білуге талпыну тек біздің халқымызға тән құбылыс сияқты. Ру 

тарихын  қазақ  тарихымен  байланыстыра  зерттеп  білу  қазақ  елін  ажырату 

үшін  емес,  керісінше  бірлестіру  үшін  қажет.  1991  жылдан    кейінгі  жаңа 

мүмкіндіктер дәуірінде қарға тамырлы қазақ мәңгілік ел идеясына ұйысып 

бірлесіп, әлем көшінде өзіндік із қалдыра алмаса елдігімізге сын. 

 

 

 

 

 


90 

 

 



Пайдаланылған әдебиет пен дереккөздер 

1.

 



Ж.  Сабитов.  Этногенез  казахов  с  точки  зрения  популяционной  генетики.  The 

Russian Journal of Genetic Genealogy (Орыс нұсқасы) 5 том, №1, 2013 ж., 

2.

 

Ғ.Баимбетов,Н.Баймұқанов,  И.Туремуратов  Гаплогруппа  С-М48  [FTDNA:  C3c; 



ISOGG:  C2b2]  Субклады.  Кластеры.  Миграционные  процессы.

 

Этногенез 



казахов: историко-генетический аспект. Shejire DNA. Алматы 2014 ж. ISBN 978-

601-06-3036-9 

3.

 

Б. Базылхан.Монгол-казах толь(Моңғол-қазақ сөздігі)Улаанбаатар өлгий.1984 ж. 



4.

 

Қазақстан тарихы туралы моңғол деректемелері.1-т. Алматы. Дайк-Пресс, 2005ж. 



5.

 

Рәшид әд-Дин «Сборник летописей» 1-том.Ленинград. СССР ҒА баспасы.1952 ж. 



6.

 

М. Тынышпаев.Материалы к истории киргиз-казакского народа, Ташкент.1925 ж. 



7.

 

Г. Грумм-Гржимайло. Западная Монголия и Урянхайский край. Ленинград, 1926 



ж. 1-3томдар. 

8.

 



Қазақстан  тарихы  туралы  моңғол  деректемелері.  1-том.  Алматы.  «Дайк-

Пресс».2005ж. 

9.

 

Аманбай Құнтөлеуұлы әл-Құланды.  Ұранға шыққан Бақтыбай. Алматы, Дәуір, 



2010 ж. 

10.


 

Ала  ад-Дин  ата-Мелик    Джувейни.  История  завоевателя  мира-  Тарих-и 

джахангуша. О порядках заведенных Чингис ханом после его появления, и о ясах, 

кои  он  повелел.  пер.  В.  Ф.  Минорского.  О  составе  Великой  Ясы  Чингис  Хана. 

Вернадский Г.В. Исследования и материалы по истории России и Востока. вып. 

1.Брюссель,1939 ж. 

11.

 

В. А. Чивилихин..Память. Москва, Алгоритм, 2007 ж. 



12.

 

Т. О. Омарбеков.



 

Алшын атауының мәні мен мазмұны. Абай атындағы ҚазҰПУ-

дың хабаршысы. Тарих және саяси-әлеуметтік ғылымдар сериясы. №4 (27), 2010 

ж. №1(28) 2011ж. 

13.

 

В.В.Радлов.



 

Из Сибири. Страницы дневника. Москва,1989ж. 

14.

 

А.Н.Кононов. Родословная туркмен. Сочинения Абу-л-Гази (Бахадур-хана) хана 



хивинского . Москва, 1958. 

15.


 

Теңізбай Үсенбаев. Алшын шежіресі. Қызылорда, Тұмар, 2003 ж. 

16.

 

В.В. Востров, М.С.Мұқанов.Родоплеменной состав и расселение казахов. Алма-



Ата, Наука, 1968 ж. 

17.


 

Ж.Сабитов.  Происхождение  аргын  и  маджар.  The  Russian  Journal  of  Genetic 

Genealogy (Орысша нұсқа)1-том , №1, 2009 жыл. 

18.


 

Аманбай Құнтөлеуұлы әл-Құланды. Едіге би және Ноғай Ордасы. Алматы, Дәуір, 

2013 ж. 

19.


 

А.Р.  Кудияров  История  Каракалпакстана.  Текст  лекций.  Каракалпакский 

государственный  университет  им.  Бердаха.  Кафедра  Истории  Узбекистана  и 

Каракалпакстана 

20.

 

История Казахстана в русских источниках1-2 т. Алматы, Дайк-Пресс, 2005 ж. 



21.

 

История Казахстана в русских источниках. 5-т, Алматы, Дайк-пресс, 2007ж. 



22.

 

В.В. Трепавлов.История Ногайской Орды.Москва,Восточная литература,2002 ж. 



23.

 

Аманбай Құнтөлеуов. Аталар аруағы. Алматы, Қаржы-қаражат, 1997 ж. 



91 

 

 



24.

 

Хисмет Табылдиев, Ақылбек Қалмұратов. Кіші жүз рулары(шежіресі мен тарихы) 



Алматы, «Ер-Дәулет»,1994 ж. 

25.


 

Уикипедия, Қазақша Ашық Энциклопедия http://kk.wikipedia.org/wiki/Бақан 

26.

 

А. Юнусов. Ахыскинские турки: Дважды депортированный народ.  www.ahiska-



gazeta.com/ru/pages/316.html 

27.


 

В.Черненко  мен  Р.Арынгазин.  Имена  в  истории  Казахстана:правители 

Джунгарского ханства в 17-18 веках. www.kyrgyz.ru/?page=317 

28.


 

http://tainyvselennoi.mirtesen.ru/blog/43874337810/Rossiya,-Teletskoe-ozero,-

respublika-Altay. 

29.


 

С.К. 


Хойт. 

Об 


этнониме 

хойт 


(хойид) 

http://journal.iea.ras.ru/online/2005/EOO2005_5c.pdf 

30.

 

http://tainyvselennoi.mirtesen.ru/blog/43874337810/Rossiya,-Teletskoe-ozero,-



respublika-Altay. 

31.


 

Энциклопедический 

Словарь 

Ф.А.Брокгауза 

и 

И.А.Ефрона. 



Сибирь. 

http://www.vehi.net/brokgauz/all/093/93341.shtml 

32.

 

Ж.Сабитов:  Происхождение  кыргызов  с  точки  зрения  полиморфизма  Y-



хромосомы 

33.


 

http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1380522540http://www.bashklip.ru/forum/16-

64-1 

34.


 

О трех линиях родства у алтайцев

   

http://new.hist.asu.ru/naltai/ualtairodstvo.html 



35.

 

http://www.kazakh.ru/talk/mmess.phtml?idt=109061http://en.wikipedia.org/wiki/Kul_



Tigin 

36.


 

Екеев  Н.В.  Алтайская  этногония:  вопросы  состава,  типологии, этимологии, 

стратиграфии.  http://clib.gaju.ru/2a/archive/2002/08/21.html#ekeev. 

37.


 

Г.  Лучинский    Историко-этнографическая  карта  Сибири  XVI  века.                                                

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Peoples_Siberia_XVI.jpg?uselang=ru 

38.


 

Шәкәрім 


Құдайбердіұлы. 

Түрік, 


қырғыз, 

қазақ 


һәм 

хандар 


шежіресі.WikiBilim.Кітап 

http://kitap.kz/book/5338-

turik_qyrhyz_qazaq_am_xandar_shezhres/ 

39.


 

(www.centrasia.ru/newsA.php?st=1364645820) 

40.

 

http://kk.wikipedia.org/wiki/Білге_қаған 



41.

 

http://www.travelzone.lv/rossija/raft/1983_alas/index.html 



42.

 

http://www.shubitaly.ru/index.php/meh-bargusinskogo-sobolya.html 



43.

 

Тува-Википедия  



https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%83%D0%B2%D0%B0 

44.


 

Вадим  Трепавлов.  Алтыулы:  остатки  Ногайской  Орды  в  Казахских  степях.

 

http://cyberleninka.ru/article/n/altyuly-ostatki-nogayskoy-ordy-v-kazahskih-stepyah 



45.

 

https://ru.wikipedia.org/wiki/Мамлюки 



 

 

 

 

 

 

92 

 

 



МАЗМҰНЫ 

 

Алғысөз орнына................................................................ 3 



 

Кіріспе


.......................................................................

 



         

Алшындардың ру-тайпалық структурасы.......................8 

          Алшындар қайдан келді...................................................11 

          Орман еліндегі Алшын рулары.......................................12 

          Алшындардың кәсібі........................................................20 

          Алшын, Алаш сөздері қайдан шықты............................28 

          Алшындар 1207 жылдан кейін........................................30 

          Алшын руларының этимологиясы.................................33 

Әлім...................................................................................33 

Шекті.................................................................................35 

Қабақ..................................................................................40 

Төлес..................................................................................49 

Ша......................................................................................54 

          Шөмекей............................................................................55 

Қаракесек...........................................................................58 

Қарасақал...........................................................................61 

Төртқара.............................................................................62 

Кете...............................................................................,,,...63 

Байұлы................................................................................65 

Алаша.................................................................................65 

Адай....................................................................................67 

Беріш..................................................................................69 

Байбақты............................................................................70 

Шеркеш..............................................................................71 

Есентемір...........................................................................73 



93 

 

 



Таз.....................................................................................75 

Масқар..............................................................................76 

Тана...................................................................................76 

Алтын-Жаппас.................................................................76 

Қызылқұрт........................................................................77 

Ысық..................................................................................79 

Алшын шежірелеріндегі маңғыт компоненті................79 

Сирақ.................................................................................79 

Жақайым............................................................................81 

Жаңбыршы........................................................................82 

Ағыс...................................................................................82 

Көгіс...................................................................................83 

Шағыр................................................................................83 

Жауғашты..........................................................................83 

Қасай..................................................................................84 

Мәңгілік ел........................................................................89 

Пайдаланылған әдебиет пен дереккөздер......................90 

 

 




1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал