Алматы экономика және статистика академиясы



жүктеу 5.01 Kb.

бет7/20
Дата29.03.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   20

15. Студенттің білімін бағалау жҥйесі 
 
Ағымдағы үлгерімді бағалау ағымдағы бақылау және рубеждік бақылау бағаларынан 
тұрады.  
Үлгерімді  ағымдық  бақылау  –  оқу  сабағын  жүргізүші  оқытушының  пәннің  әр  оқу 
тақырыптары бойынша студенттің жетістіктерін жүйелі түрде тексеруі. 
Рубеждік бақылау оқу пәннің ірі бӛлмімдерін аяқтаған соң жүргізілетін бақылау. 
Пән бойынша қорытынды баға ағымдағы үлгерім бағасы мен қорытынды бақылаудың 
бағасынан  тұрады.  Ағымдағы  үлгерімді  бағалау  пән  бойынша  қорытынды  бағаның  60%  
құрайды. Емтихан бағасы пән бойынша қорытнды бағанның 40% құрайды. 
Студенттің  білімін  бағалау  балдық-рейтингтік  әріптік  жүйе  бойынша  сәйкесінше 
бағалаудың дәстүрлі шкаласына аудару арқылы жүзеге асады. 
 
 
 
 
 

52
 
 
15.1 Студенттің рейтингін қою шкаласы
 
 
  
№ 
Бақылау түрі
 
1 а
ра
лық б
ақ
ыла
у 
(РК

%

А п т а  
1 а
ра
лық б
ақ
ыла
у 
қорытын
дыс
ы
 
2 а
ра
лық б
ақ
ыла
у (РК
 1)
 
А п т а  
 
 
2 а
ра
лық б
ақ
ыла
у 
қорытын
дыс
ы
  


3  4  5  6  7 
9  10 
11 
12 
13 
14  15 
1.
 
 
Қатысу 
деңгейі
 



1  1  1  1  1 
 

1  1 






2.
 
 
 Лекция 
конспекті 
23 


3  3  4  4  3 
 
22 
3  3 






3.
 
 
СОӚЖ 
тапсырмасын 
орындау 
30 


5  5  4  4  4 
 
30 
5  4 






4.
 
 
 
СӚЖ 
тапсырмасын 
орындау
 
30 


4  4  4  4  6 
 
30 
2  4 






5.
 
 
Рубеждік 
бақылаудың 
тапсырмасын 
орындау
 
10 
 
 
 
 
 
 
1

 
10 
 
 
 
 
 
 
 
10 
6.
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Барлығы  
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Қорытынды 
бағасы 
бойынша 
үлесі 
 
 
 
 
 
 
 
 
30%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30%
 
15.2 Қорытынды бағаны есептеу 
Пән бойынша қорытынды баға пайыздық мазмұнда келесі формула бойынша есептеледі: 
 
И% = Р1+Р2  х 0,6 + Э х 0,4 
                                                           2
                         
мұндағы: 
       Р1 –1- рейтингті бағалаудың пайыздық мазмұны
           
Р2 – 2- рейтингті бағалаудың пайыздық мазмұны; 
       Э – емтихан бағасының пайыздық мазмұны (тест-емтихан).
        
 
 
15.3 Студенттің оқу жетістіктерінің балдық- рейтингтік әріптік жҥйе бойынша бағалау 
және сәйкесінше бағалаудың дәстҥрлі шкаласына аудару  
 
Әріптік жүйе 
бойынша бағалау 
Баллдардың сандық 
баламасы 
Оқу пәнін 
меңгерудің %-қ 
мазмұны 
Дәстүрлі жүйе 
бойынша бағалау 

4,0 
95-100 
үздік 
A

3,67 
90-94 
 
B

3,33 
85-89 
жақсы 

53
 
 
B
 
3,0 
80-84 
B

2,67 
75-79 
C

2,33 
70-74 
қанағаттанарлық 

2,0 
65-69 
C

1,67 
60-64 
D

1,33 
55-59 

1,0 
50-54 


0-49 
қанағаттанарлықсыз 
      
15.4 Академиялық тәртіп саясаты 
Үлгі  
 
№ 
Тәртіпті бағалау критерийлері 
Баллдар саны*  
1.  Сабақтан кешігу 
-2 
2.  Сабақ кезінде ұялы телефонмен сӛйлесу 
-2 
3.  Практика (семинар) сабақтарына белсене қатысу 
+2 
4.  Басқа да критерийлер 

 
 
 .                  
 
13.  Мамандандырылған аудиториялар тізімі 
№ п/п 
этаж 
аудитория 


506, 507, 510, 520 


407, 410, 413, 413а 


200, 211, 212, 214 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

54
 
 
Алматы экономика және статистика академиясы 
 
 
«Қаржы» кафедрасы 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ДӘРІСТЕР КЕШЕНІ  
 
 
 
 
 
«Қаржы нарығы және делдалдары» пәні бойынша 
 
«5В050900- Қаржы» мамандығы
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Алматы, 2012 ж. 
 
 

55
 
 
1- тақырып. Қаржы нарығының инфрақҧрылымы және оның қҧрамдас элементтері 
Дәріс  тапсырмасы: 
1.
 
Қаржы нарығының, делдалдар және қатысушылар түсінігі. 
2.
 
Қаржы нарығы және оның құрылымы  
3.
 
Қаржы нарығының функциялары  
4.
 
Қазақстандағы қаржы нарығының құрылымы  
 
1.1.
 
 Қаржы нарығының, делдалдар және қатысушылар тҥсінігі 
 
  Қаржы  жүйесімен  жүзеге  асырылатын  уақытша  бос  ақша  ресурстарының  әр  түрлі 
инвестицияларға  айналу  процесі  қаржы  нарығының  қызмет  етуімен  және  қаржы 
институттарынынң қызметімен тікелей байланысты. Егер қаржы ресурстарын щоғырландыру 
мен  орналастыру  процесінде  қаржы  институттарының  негізгі  рӛлі  меншік  иелерінен  қарыз 
алушыларға  қаражаттардың  мүмкіндігінше  тиімді  ӛтуін  қамтамасыз  ету  болып  табылады, 
онда қаржы ресурстары саушылар мен сатып алушылардың арасындағы қаржылық активтер 
мен  міндеттемелердің  саудасын  ұйымдастыру  қаржы  нарығының  міндеті  болып  табылады. 
Мұндай нарықтардағы сатушылар мен сатып алушылардың экономикалық субъект ретіндегі 
үш тобы бар: 
1)
 
Үй шаруашылығы (жеке тұлға); 
2)
 
Меншік  формасына қатыссыз барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер; 
3)
 
Мемлекеттік басқару органдары. 
Олардың  кез  келгені  нақты  уақыт  кезеңінде  ӛз  бюджетінің  балансталған,  оның 
дефициті  мен  профициті  жағдайында  болуы  мүмкін.  Шаруашылық  жүргізуші 
субъектілермен  мемлекетке  қаржылық  қаражаттарды  қарызға  алу  қажеттілігі  немесе 
уақытша  бос  қаражаттарын  ӛзіне  тиімді  шатпен  орналастыру  мүмкіндігі  пайда  болады. 
Қаржы нарығы түпкі мәні бойынша әлеуетті сатушылар мен сатып алушылардың, сондай  – 
ақ делдал институттардыңмүдделерін тиімді ескеріп, жүзеге асыруға арналған. 
Нарықтық  экономика  –  ӛндірісті  әлдеқайда  тиімді  ұйымдастырудың  формасы.  Бұл 
кӛптеген  әлем  елдерінің  даму  тәжірибесімен  дәлелденген.  Қазақстан  республикасы  үшін 
шаруашылық  жүргізудің  жаңа  әдістері    қаржы  нарығының  әлуетті  мүмкіндіктерін,  ең 
алдымен елдің жан-жақты ӛсуін қамтамасыз ететін мүмкіндіктерді пайдалануды талап ететін 
еркін нарыққа ӛтуді білдіреді. Бұл маынада, қаржы нарығы- ғылыми-техникалық прогрестің 
базасында  дамитын,  жалпы  қоғам  әл-  ауқыттын  қажетті  деңгейіне  қол  жетіку  және 
экономикалық  тиімді  ӛсу  үшін  барлық  экономиканың  саларын  ресурстармен  қамтамасыз 
ететін  жеке  бастамалар  мен  бәкелестікке  үлкен  мән  беретін  қоғамдық  ӛндіірсті 
ұйымдастырудың озық формасы.  
Біздің  кӛзқарасымыз  бойынша,  қаржы  нарығы  елдің  барлық  ақша  ресурстарының, 
сонымен қатар әртүрлі экономика субъектілерінің тарпынан осы ресурсқа деген сұраныс пен 
ұсыныстың  ықпалын  ұдайы  қозғалыс  үстінде  болатын  ақша    ресурстардың  жиынтығын 
білдіреді. Алайда ақша ресурстары мен шаруашылық жүргізуші субъектілер-қаржы нарығы 
емес.  Ол  ақша  ресурстары  мен  шаруашылық  жүргізуші  субъектілер  арасында  тікелей 
қатынас  орнағанда  ғана    пайда  болады.  Сонымен,  қаржы  нарығы-бұл  ең  алдымен  әртүрлі 
экономика  субъектілернің  арасындағы  бос  ақша  капиталы  мен  жинақтарды  мәміле  жасау 
жолымен  қайта бӛлу және олардың қозғалысы бойынша пайда болатын ақшалай қатынастар.  
Жоғарыда  айтылғандарды  түйіндей келе,  қаржы  нарығының  функциясын  анықтайтын 
алғы шарттарға мына факторларды жатқызуға болады: 
1)
 
Қаржы ресурстарын қайта бӛлуде мемлекеттің рӛлі барынша азайту; 
2)
 
Монополияны шектеу және бәсекелестік дамыту мақсатында барлық меншік түріндегі 
шаруашылық жүргізуші субъектілердің толық дербестігін қамтамасыз ету; 

56
 
 
3)
 
Бюджет  тапшылығын  қаржыландыру  үшін  елдегі  Орталық  банктің  ссудалық  қорын 
пайдалануды тоқтатып, бұл мәселелерді мемкеттік зайымдарды яғни облигацияларды 
және басқада мінднттемелерді айналысқа шығару арқылы шешу қажет
4)
 
Бағалы  қағаздарға  инвестициялану  мүмкін  шаруашылық  жүргізуші  субъектілер  мен 
халықтың ақшалай табыстарын тұрақты ӛсуі. 
Қаржылық  қатынас  кез  келген  ел  экономикасының  даму  негізі  болып  табылады.  Қаржы 
ресурстарының  айналымы  мен  қайта  бӛлінуі  қаржы  нарығын  анықтап  беретін  олардың 
айналысының  ӛзіндік  аймағын  қалыптастырады.  Нарықтық  экономика  жағдайында  қаржы 
нарығы  тұтастай  алғанда  елдегі  нарықтық  қатынастар  жүйесінің  құрамдас  бӛлігі  болып 
табылады.  «Қаржы  нарығы»  ұғымы  қалыптасқан  әлемдік  тәжірибе  мен  әрбір  мемлекеттің 
экономикалық дамуының ӛзіндік ерекшеліктеріне сай әр түрлі түсіндіріледі. 
 
Ол  ақша,  депозит,  несие,  валюта,  қор,  сақтандыру,  зейнетақы  нарықтарының 
қаржылық  құралдарымен  ұйымдастырылған  сауда  жүйесін  білдіреді.  Мұнда  ақша 
қаражаттарының  ағымын  меншік  иелерінен  қарыз  алушыларға    бағыттап  отыратын  қаржы 
институттары  негізгі  рӛлді  ойнайды.  Онда  тӛлем  құралдары  мен  бағалы  қағаздар  тауар 
ретінде    қолданылады.  Қаржы  нарығы  кез  келген  нарық  секілді  қаржы  ресурстарының 
сатушылары мен сатып алушылары арасындағы тікелей байланысты орнатуға арналған.  
 
1.2.
 
Қаржы нарығы және оның қҧрылымы  
 
Әрбір елде мазьұны мен ерекшелігін мүмкіндігінше толық ашатын қаржы нарығының 
құрлымы  тән.  Қаржы  нарығының  құрлымына  қатысты  ғалым-экономистердің  пікірлері  әр 
түрлі.  Сондықтан  да  оның  ғалымдар  ұсынған  кейбір  түрлерін  қарастырып,  содан  соң 
Қазақстанға тән қаржы нарығының құрлымы анықталады. 
Г.С.Сейтқасымовтың  жетекшілігімен  жазылған  оқұлықтағы  қазақстандық  ғалымдар 
тобын  кӛз қарастары  бойынша  қаржы  нарығының  құрлымы  ӛзара  байланысты    және  бірін-
бірі толықтыратын, дербес қызмет етуші нарықтардан тұрады.  
1.
 
Қолма-қол ақша айналысы мен қысқа мерзімді тӛлем құралдары (вексельдер, чектер 
және  т.б.)  функциясын  орындайтын  нарық.  Белгілі  болғандай,  ақша  нарығы  инфляцияның 
ықпалында  болады,  егер  соңғысы  белгілі  бір  шектен  аспаса,  жағымды  рӛл  ойнауы  мүмкін. 
Мәселен, егер ЖІӚ жыл сайын 5%-ға ӛсіп, ал айналыстағы 6-7%-ға артатын болса, онда бұл 
ӛскен  ЖІӚ-нің  сатылуын  жеңілдетіп,  экономикада  жағымды  процесті  тудырады.  Егер  жыл 
сайынғы  ӛсімі  5%-ды  құрайтын  жалпы  ЖІӚ-де  айналыстағы  ақшаның  саны  10%-ға  артса 
немесе одан да кӛп болса, онда қалыпты экономикалық процесті бұзатын ӛршімелі инфляция 
орын алады. 
2.
 
Ссудалық  капитал  нарығы,  яғни  қысқа  және  ұзақ  мерзімді  банк  несиелері.  Осы 
уақытқа  дейін  Қазақстанда  қысқа  мерзімді  арзан  несие  болған  емес.  Елде  қызмет  ететін 
коммерциялық банктер оны тек сенімді қамтамасыз ету әрі жоғары пайыз-шарттарымен ғана 
береді.  Негізгі  құралдарды  құруға  және  жаңғыртуға  қажетті  ұзақ  мерзімді  несиені  тек 
ӛзгермелі (кезең сайын қарастырылатын) пайыз мӛлшерлемесі бойынша алуға болады. 
3.
 
Қазақстанда  кӛптеген  жылдар  бойы  бағалы  қағаздар  нарығы  мүлдем  болған  жоқ. 
Және 90-шы жылдардың бас кезінде басталған оның дамуы белгілі бір уақытта талап етеді, 
ӛйикені  ол  меншік  қатынастарын  қайта  құрумен  (ең  алдымен  мемлекеттік  кәсіпорындарда 
жекешелендірумен  және  акционерлеумен)  және  мемлекет  қаржы  саясатының  барлық 
сипатын  ӛзгерумен  тікелей  байланысты.  Бүгінгі  таңда  мемлекет  бюджет  тапшылығының 
орны  толтыру  үшін  эмиссиялық  ақшалай  белгілерге  емес,  мемлекеттік  бағалы  қағаздарды, 
мәселен,  мемлекеттік  қазынашылық  қысқа  мерзімді  міндеттемелерді  шығаруға  жиі  қадам 
жасайды.  Бағалы  қағаздар  нарығын  екі  ұстаным  тұрғысынан  бағалауға  болады:  әр  түрлі 
кӛздердегі  ақша  қаражаттарды  тартудың  кӛлемі  тұрғысынан  және  бос  ақша  қаражаттарды 
қандай да бір нарыққа жұмсау. 

57
 
 
Бос  ақша  қаражаты  кӛптеген  салаларды  инвестициялау  үшін  пайдалануы  мүмкін: 
ӛндірістік немесе басқа шаруашылық қызметте (ӛнеркәсіп, құрылыс салу,  сауда, байланыс), 
жылжымайтын  мүлікте,  антиквариатта,  бағалы  металдарда,  егер  отандық  валюта 
құнсызданатын  болса-валютада,  зейнетақы  мен  сақтандыру  қорларында,  әр  түрлі  бағалы 
қағаздарда, банк депозитіне салынатын ақша.       
1.3.
 
Қаржы нарығының функциялары  
Қаржы нарығынының негізгі функциялары мыналар: 
1.
 
Реттеушілік – оның кӛмегімен мемлекеттік басқару органдарының және ӛзін - ӛзі реттеу 
ұйымдарының тарапынан нарықты реттеу жүзеге асырылады; 
2.
 
Ақпараттық  –  қаржы  нарығына  қатысушылардың  барлығына  ақпараттарға  толық  және 
теңдей қол жеткізуді қамтамасыз етеді; 
3.
 
Бӛлу  –  қаржы  нарығы  құралдарының  айналысы  ақша  қаражаттарының  құйылымын 
экононмиканың бір саласынан екіншісіне, нарықтың бір қатысушысынан екіншісіне, бір 
аймағынан  екіншісіне  ӛтуін  қамтамасыз  ете  отырып,  қаржы  ресурстарнының  бӛлінуіне 
әсер етеді; 
4.
 
Коммерциялық  –  қаржы  нарығындағы  жүзеге  асырылатын  операциялар  мәмілеге 
қатысушылардың барлығына қандай да бір табыс әкеледі
5.
 
Баға  белгілеу  –  қаржылық  құралдардың  бағасы  нарықты  еркін  бәсекелестік 
жағдайындағы сұраныс пен ұсыныстың әсерімен қалыптасады. 
Қаржы  жүйесімен  жүзеге  асырылатын  уақытша  бос  ақша  ресурстарының  әр  түрлі 
инвестицияларға  айналу  процесі  қаржы  нарығының  қызмет  етуімен  және  қаржы 
институттарынынң қызметімен тікелей байланысты. Егер қаржы ресурстарын щоғырландыру 
мен  орналастыру  процесінде  қаржы  институттарының  негізгі  рӛлі  меншік  иелерінен  қарыз 
алушыларға  қаражаттардың  мүмкіндігінше  тиімді  ӛтуін  қамтамасыз  ету  болып  табылады, 
онда қаржы ресурстары саушылар мен сатып алушылардың арасындағы қаржылық активтер 
мен  міндеттемелердің  саудасын  ұйымдастыру  қаржы  нарығының  міндеті  болып  табылады. 
Мұндай нарықтардағы сатушылар мен сатып алушылардың экономикалық субъект ретіндегі 
үш тобы бар: 
1.
 
Үй шаруашылығы (жеке тұлға); 
2.
 
Меншік  формасына қатыссыз барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер; 
3.
 
Мемлекеттік басқару органдары. 
Олардың  кез  келгені  нақты  уақыт  кезеңінде  ӛз  бюджетінің  балансталған,  оның 
дефициті  мен  профициті  жағдайында  болуы  мүмкін.  Шаруашылық  жүргізуші 
субъектілермен  мемлекетке  қаржылық  қаражаттарды  қарызға  алу  қажеттілігі  немесе 
уақытша  бос  қаражаттарын  ӛзіне  тиімді  шатпен  орналастыру  мүмкіндігі  пайда  болады. 
Қаржы нарығы түпкі мәні бойынша әлеуетті сатушылар мен сатып алушылардың, сондай  – 
ақ делдал институттардыңмүдделерін тиімді ескеріп, жүзеге асыруға арналған. 
Нарықтық  экономика  –  ӛндірісті  әлдеқайда  тиімді  ұйымдастырудың  формасы.  Бұл 
кӛптеген  әлем  елдерінің  даму  тәжірибесімен  дәлелденген.  Қазақстан  республикасы  үшін 
шаруашылық  жүргізудің  жаңа  әдістері    қаржы  нарығының  әлуетті  мүмкіндіктерін,  ең 
алдымен елдің жан-жақты ӛсуін қамтамасыз ететін мүмкіндіктерді пайдалануды талап ететін 
еркін нарыққа ӛтуді білдіреді. Бұл маынада, қаржы нарығы- ғылыми-техникалық прогрестің 
базасында  дамитын,  жалпы  қоғам  әл-  ауқыттын  қажетті  деңгейіне  қол  жетіку  және 
экономикалық  тиімді  ӛсу  үшін  барлық  экономиканың  саларын  ресурстармен  қамтамасыз 
ететін  жеке  бастамалар  мен  бәкелестікке  үлкен  мән  беретін  қоғамдық  ӛндіірсті 
ұйымдастырудың озық формасы.  
Біздің  кӛзқарасымыз  бойынша,  қаржы  нарығы  елдің  барлық  ақша  ресурстарының, 
сонымен қатар әртүрлі экономика субъектілерінің тарпынан осы ресурсқа деген сұраныс пен 
ұсыныстың  ықпалын  ұдайы  қозғалыс  үстінде  болатын  ақша    ресурстардың  жиынтығын 
білдіреді. Алайда ақша ресурстары мен шаруашылық жүргізуші субъектілер-қаржы нарығы 
емес.  Ол  ақша  ресурстары  мен  шаруашылық  жүргізуші  субъектілер  арасында  тікелей 

58
 
 
қатынас  орнағанда  ғана    пайда  болады.  Сонымен,  қаржы  нарығы-бұл  ең  алдымен  әртүрлі 
экономика  субъектілернің  арасындағы  бос  ақша  капиталы  мен  жинақтарды  мәміле  жасау 
жолымен  қайта бӛлу және олардың қозғалысы бойынша пайда болатын ақшалай қатынастар.  
Жоғарыда  айтылғандарды  түйіндей келе,  қаржы  нарығының  функциясын  анықтайтын 
алғы шарттарға мына факторларды жатқызуға болады: 
1.
 
Қаржы ресурстарын қайта бӛлуде мемлекеттің рӛлі барынша азайту; 
2.
 
Монополияны шектеу және бәсекелестік дамыту мақсатында барлық меншік түріндегі 
шаруашылық жүргізуші субъектілердің толық дербестігін қамтамасыз ету; 
3.
 
Бюджет  тапшылығын  қаржыландыру  үшін  елдегі  Орталық  банктің  ссудалық  қорын 
пайдалануды тоқтатып, бұл мәселелерді мемкеттік зайымдарды яғни облигацияларды 
және басқада мінднттемелерді айналысқа шығару арқылы шешу қажет; 
4.
 
Бағалы  қағаздарға  инвестициялану  мүмкін  шаруашылық  жүргізуші  субъектілер  мен 
халықтың ақшалай табыстарын тұрақты ӛсуі. 
Қаржылық  қатынас  кез  келген  ел  экономикасының  даму  негізі  болып  табылады.  Қаржы 
ресурстарының  айналымы  мен  қайта  бӛлінуі  қаржы  нарығын  анықтап  беретін  олардың 
айналысының  ӛзіндік  аймағын  қалыптастырады.  Нарықтық  экономика  жағдайында  қаржы 
нарығы  тұтастай  алғанда  елдегі  нарықтық  қатынастар  жүйесінің  құрамдас  бӛлігі  болып 
табылады.  «Қаржы  нарығы»  ұғымы  қалыптасқан  әлемдік  тәжірибе  мен  әрбір  мемлекеттің 
экономикалық дамуының ӛзіндік ерекшеліктеріне сай әр түрлі түсіндіріледі. 
 
Ол  ақша,  депозит,  несие,  валюта,  қор,  сақтандыру,  зейнетақы  нарықтарының 
қаржылық  құралдарымен  ұйымдастырылған  сауда  жүйесін  білдіреді.  Мұнда  ақша 
қаражаттарының  ағымын  меншік  иелерінен  қарыз  алушыларға    бағыттап  отыратын  қаржы 
институттары  негізгі  рӛлді  ойнайды.  Онда  тӛлем  құралдары  мен  бағалы  қағаздар  тауар 
ретінде    қолданылады.  Қаржы  нарығы  кез  келген  нарық  секілді  қаржы  ресурстарының 
сатушылары мен сатып алушылары арасындағы тікелей байланысты орнатуға арналған.  
 
1.4.
 
Қазақстандағы қаржы нарығының қҧрылымы  
Қаржылық қатынас кез келген ел экономикасының даму негізі болып табылады. Қаржы 
ресурстарының  айналымы  мен  қайта  бӛлінуі  қаржы  нарығын  анықтап  беретін  олардың 
айналысының  ӛзіндік  аймағын  қалыптастырады.  Нарықтық  экономика  жағдайында  қаржы 
нарығы  тұтастай  алғанда  елдегі  нарықтық  қатнастар  жүйесінің  құрамдас  бӛлігі  болып 
табылады.  «Қаржы  нарығы»  ұғымы  қалыптасқан  әлемдік  тәжірибе  мен  әрбір  мемлекеттің 
экономикалық дамуының ӛзіндік ерекшеліктеріне сай әр түрлі түсіндіріледі. 
Ол ақша, депозит, несие, валюта, қор, сақтандыру, зеинетақы нарықтарының қаржылық 
құралдарымен 
ұйымдастырылғансауда 
жүйесін 
білдіреді. 
Мұнда 
ақша 
қаражаттарыныңағымын  меншік  иелерінен  қарыз  алушыларға  бағыттап  отыратын  қаржы 
институттары  негізгі  рӛлді  ойнайды.  Онда  тӛлем  құралдары  мен  бағалы  қағаздар  тауар 
ретінде  қолданылады.  Қаржы  нарығы  кез  келген  нарық  секілді  қаржы  ресурстарының 
сатушылары мен сатып алушылары арасындағы тікелей байланысты орнатуға арналған. 
Сондықтан, қаржы нарығы – бұл капиталға деген сұраныс пен ұсынысты қалыптастыру 
шеңберінде  делдалдардың  кӛмегімен  несие  берушілер  мен  қарыз  алушылар  арасындағы 
капиталды  қайта  бӛлу  механизмінің  жүйесі.  Тәжірибеде  ол  ақша  қаражаттары  ағымын 
меншік  иелеріне  қарыз  алушыларға  және  олардан  кері  бағыттайтын  қаржы  –  несие 
институттарының жиынтығын білдіреді.  
 
 
Ӛзін-ӛзі бақылау сҧрақтары: 
1.
 
Қаржы нарығы нені білдіреді? Анықтамасын беріңіз. 
2.
 
Қаржы нарығына қандай функциялар кіреді? 
3.
 
Бӛлу функциясы не мағына береді? 
4.
 
Қаржы нарығының комерциялық функциясы нені қалыптастырады? 

59
 
 
5.
 
Қазақстандағы  қаржы  нарығының  ақпараттық  функциясы  қаншалықты  толық 
орындалады? 
6.
 
Қазақстанның қаржы нарығының құрылымы қандай? 
7.
 
Қаржы нарығының шарттарымен әрі қарай ӛрбулері қандай? 
8.
 
Зейнетақы  және  сақтандыру  нарықтары  қаржы  нарғының  құрылымына 
енгізілгенін түсіндіріңіз? 
9.
 
Қаржының қатысушылары үшін осы ұйымның рейтингі қандай рӛл атқарады? 
 
Ҧсынылатын әдибиет: №№ 1-4, 27-29 
 
 
2- тақырып. Ақша нарығы және оның қаржы қҧралдары  
Дәріс  тапсырмасы: 
1.
 
Ақша нарығының түсінігі және функциясы  
2.
 
Экономикадағы ақша нарығының ролі. 
3.
 
Қазақстандағы ақша нарығының құрылымы 
4.
 
 Ақша нарығының құралдары 
5.
 
 Қолма қол және қолма қолсыз қаржы пайдалану арқылы тӛлемдер 

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   20


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал