Алматы экономика және статистика академиясы пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені



жүктеу 5.88 Kb.

бет6/8
Дата22.04.2017
өлшемі5.88 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

№11 дәріс.MS excel-де экономикалық есептеулер жҥргізу 
Финанстық функциялармен жҧмыс 
MS  Excel-де  кез-келген  функциямен  жұмыс  істеу  үшін  жұмыс  бетінде 
функцияның негізгі аргументтерінің мәндерін дайындап алу керек.  
Вставка  -  Функция  командасының  кӛмегімен  функция  шеберін 
шақырып,  Финансовые    категориясынан  керекті  функцияны  таңдаймыз. 
Функция шебері 2.1 суретте кӛрсетілген.
 
 
 
 
2.1-сурет –Функция шебері терезесінен финанстық функцияны таңдау 
 
Функцияның 
аргументтерін 
сипаттау 
Функция 
аргументтері 

64 
 
терезесінде  орындалады.  Функция  аргументтері  терезесі    2.2  суретте 
кӛрсетілген. Егер аталған функция туралы толығырақ анықтама керек болса, 
онда  Справка  по  этой  функции  сілтемесіне  басамыз.  Нәтижесінде  Справка 
Microsoft  Excel  терезесі  ашылады.  Справка  Microsoft  Excel  терезесі  2.3 
суретте кӛрсетілген . 
Егер  функцияның  аргументі  басқа  ішкі  функцияның  есептеу  нәтижесі 
болса, онда Функция шебері қайта шақырылады. 
Аргументтер  терезесінде  аргументтердің  мәндері  немесе  мәндер 
орналасқан ұяшықтар адресі енгізілгеннен кейін ОК батырмасын басамыз 
 
 
2.2-сурет  – Функция аргументі терезесі 
 
 
 
2.3-сурет – Функциялар туралы анықтама жүйесінің терезесі 


65 
 
Функцияларды  Функция  шеберін  шақырмай  ақ,  бірден  енгізуге  де 
болады. 
Аргументтерді енгізу барысында мыналарды есте сақтаған жӛн: 
-  Шығындарды  білдіретін  аргументтер  (мысалы,  жыл  сайынғы 
тӛлемдер)  теріс  сандармен,  ал  кірісті  білдіретін  аргументтердің  мәндері 
(мысалы, дивидендтер) оң сандармен беріледі; 
- барлық дата функция аргументі ретінде сандық форматта болады
-  логикалық  аргументтерге  Ақиқат  және  Жалған  тұрақты  мәндері 
қолданылады; 
- әр аргумент ӛз орнында болуы керек. Егер қандай да бір аргументтің 
мәні  болмаса,  орны  бос  қалады,  бірақ  міндетті  түрде  аргументтерді  бӛліп 
тұратын таңбалар қойылады. 
1-есеп. 1 000 000 000 кӛлемінде ссуда 5 жылға, 12 % жылдық ставкамен 
берілген. Тӛртінші жыл үшін негізгі тӛлем шамасын анықтау керек. 
Шешімі:  ОСПЛТ(ставка;  период;  кпер;  пс;  бс)  функциясын 
қолданамыз. 
Біздің есебімізде функция түрі: ОСПЛТ(12 %; 4;5;1000000000) 
Есептеу терезесі 2.4 суреттекӛрсетілген: 
 
 
 
2.4-сурет – Займ бойынша негізгі тӛлемдерді есептеу 
 
Мұнда В8 ұяшығына мына формула енгізіледі: 
= ОСПЛТ(B5;B6;B4;B3) 
2-есеп.  10  %-тік  жылдық  ставкамен  20  жылға  берілген  ипотекалық 
ссуданы есептеу керек.   Бастапқы салымы 25 %. Ипотекаға алынатын үйдің 
құны 350000 болсын 
Шешімі: 
Займ  бойынша  тӛленетін  тӛлемдерді  есептеу  үшін  ПЛТ  функциясын 
қолданамыз: 

66 
 
ПЛТ(ставка; кпер; бс; пс; тип) 
Біздің есебіміздегі функция түрі: 
ПЛТ(10 %/12; 20*12; -350000*(1-25 %))) – ай сайынғы тӛлемдер; 
ПЛТ(10 %; 20; -(350000*(1-25 %))) – жыл сайынғы тӛлемдер. 
Есептеу  терезесі  тӛмендегідей  2.5  сурет    және  2.6  суреттерде 
кӛрсетілген: 
 
 
 
2.5-сурет – Ипотекалық ссуданы есептеу 
 
 
 
2.6-сурет – Ипотекалық ссуданы есептегенде қолданылған формулалар 
3-есеп. 20 жылға 11 % жылдық ставкамен 52000 тенге ақша салынғанда 
шотта қанша ақша болатынын есептеу керек. Процент ай сайын есептеледі. 
Шешімі: 
Болашақ  құнды  есептеу  үшін  күрделі  процентті  есептейтін  БС 
функциясы қолданылады: 
БС(ставка; кпер; плт; пс; тип) 

67 
 
Біздің есебімізде функция тӛмендегідей жазылады: 
БС(11 %/12;20*12;;-52000) 
Есептеу терезесі 2.7 суреттегідей болады: 
 
 
 
2.7-сурет – Салымның болашақ құнын есептеу 
 
Болашақ  құнның  шамасын  есептеу  үшін  В8  ұяшығына  мына 
формуланы жазамыз: 
= БС(B4/B5;B6*B5;;-52000) 
4-есеп.  Проектіні  іске  асыру  барысында  жыл  сайын  түсетін  пайда  54 
000 000 болады деген болжам бар. Проектінің ӛзін-ӛзі ақтау мерзімін анықтау 
керек. Алғашқы инвестиция мӛлшері 140 000 000, дисконттау нормасы 7,67 
%  
Шешімі: 
Тӛлемдер  мерзімін  анықтау  үшін  КПЕР(ставка;  плт;  пс;  бс;  тип) 
функциясы қолданылады. Біздің есебіміз бойынша КПЕР(7,67 %; 54000000; -
140000000) = 3 
5-есеп.  Облигация  200  000  номиналмен  7  жылға  шығарылған. 
Процентті  есептеу  мынандай  тәртіппен  жүргізіледі:    бірінші  жылы  –  11  %, 
келесі үш жылда – 16 проценттен, қалған үш жылда – 20 проценттен. Күрделі 
проценттік ставкамен облигацияның болашақ құнын есептеу керек. 
Шешімі: 
Күрделі  проценттік  ставкамен  болашақ  құнды  тӛмендегі  функцияның 
кӛмегімен есептейміз: 
БЗРАСПИС(первичное; план) 
Біздің есебіміз үшін ол 2.8 суреттегідей  түрде болады: 
 

68 
 
 
 
2.8-сурет – Күрделі проценттік ставкамен ӛсетін құнды есептеу 
 
Мұндағы  В15  ұяшыққа  =  БЗРАСПИС(B3;B7:B13)  формуласын 
енгіземіз 
 
 
 
2.9-сурет – Инвестиция айналымының ішкі жылдамдығын есептеу 
 
№12 дәріс.Параметрді келтіру 
Параметрді келтіру қҧралын пайдалану мысалдары 
 MS  Excel-дің  Подбор  параметра  құралы  тәуелді  ұяшықта  қажетті  нәтижені 
алу үшін осы ұяшыққа кіретін тәуелсіз ұяшықта қандай мән болу керектігін 
анықтауға жол береді. 
1-есеп.  5  жылдың  ішінде  проект  бойынша  алынатын  пайда:  120  000 
000, 200 000000, 300 000 000, 250 000 000, 320 000 000 болады деген болжау 
бар.А.йналым жылдамдығы 12 % болғанда проектіге кететін алғашқы шығын 
қандай болу керек? 
Шешім: 

69 
 
Инвестиция 
айналымының 
ішкі 
жылдамдығы 
ВСД 
(значения;предположения) 
функциясының 
кӛмегімен 
табылады. 
Берілгендерді  енгізу  тӛмендегідей  3.1  суретте  кӛрсетілген  терезеде 
жүргізіледі: 
 
 
 
3.1-сурет – Проект бойынша бастапқы шығындарды анықтау терезесі 
Алғашында проектіні іске асыру үшін кететін шығын мӛлшеріне ойдан 
кез-келген мән бере саламыз (тіпті бұл ұяшықты бос қалдырса да болады).  
В13ұяшығына =ВСД(B4:B9) формуласын енгіземіз. 
Одан  кейін  Сервис  –  Подбор  параметра  командасын  орындап,  шыққан    3.2 
суретте кӛрсетілген терезеге параметрлерді енгіземіз: 
 
 
 
3.2-сурет – Подбор параметра құралының терезесі 
Нәтижесінде біздің шарттарды қанағаттандыратын проектіге қажетті 
шығындар мӛлшері 3.3 суретте кӛрсетілгендей есептеліп шығады: 
 
 
 
3.3-сурет – Бастапқы шығындарды есептеудің нәтижелік терезесі 

70 
 
 
2-есеп.  Сізден  танысыңыз  15000  қарыз  сұрап,  оны  тӛмендегідей 
тәртіппен қайтарып бермекші: бір жылдан кейін  – 3000, екі жылдан кейін – 
5000,  үш  жылдан  кейін  –  9000.  Танысыңыз  қарызды  қандай  проценттік 
ставкамен алмақшы? 
Шешімі: 
Бұл  есепті  шешу  үшін  ЧПС(ставка;  значение1;  значение2;  ...)  функциясын 
және Подбор параметра құралын пайдаланамыз. 
Берілгендерді енгізу терезесі 3.4  суретте кӛрсетілген. 
 
 
 
3.4-сурет – Бірыңғай емес капитал салымын табуға арналған жұмыс 
беті 
 
Алғашында  есептеу  үшін  жылдық  проценттік  ставкаға  кез-келген  мән 
жазамыз (немесе бұл ұяшықты бос қалдыруға да болады). 
В9 ұяшығына =ЧПС(B8;B4:B6) формуласын енгіземіз. 
Одан  кейін  Сервис  –  Подбор  параметра  командасын  орындап,  шыққан  3.5 
суретте кӛрсетілген терезеге параметрлерді енгіземіз: 
 
 
 
3.5-сурет – Подбор параметра құралының терезесі 
 
Нәтижесінде біздің беретін қарызымыз қандай проценттік ставкамен 
беріліп тұрғандығын анықтаймыз. 
 

71 
 
 
 
3.6-сурет – Бірыңғай емес капитал салымы табылған нәтижелік бет 
 
№13 дәріс. Қою кестесі (таблица подстановки) 
Бір айнымалысы бар қою кестесін қолдану  
Займ бойынша ай сайын тӛленетін тӛлемдерді есептеу мысалын 
қарастырайық. Есептеуде ПЛТ функциясы қолданылады. 
Шешуі: 
а) Қолданушыға түсінікті болатындай берілгендері жазылған есептеу 
бетін  4.1 суреттегідей  құрамыз:  
 
4.1-сурет – Берілгендер кестесі 
 
Мұнда В5 ұяшығындағы мәндер тӛмендегі формуламен есептелінеді: 
=ПЛТ($B$4/12;$B$3*12;$B$2) 
Бұл формулада абсолютті адрестеуді қолданған дұрыс. 
ә)  Түрлі  проценттік  ставкада  ай  сайынғы  тӛлемдер  қалай  ӛзгеретінін 
анықтау  үшін  сол  мәндер  орналасатын  диапазондарды  4.2  суреттегідей 
дайындаймыз; 
б)  Берілген  мәндер  мен  шығатын  нәтижелер  орналасатын 
диапазондарды  ерекшелеп,  Данные  –  Таблица  подстановки  командасын 
орындаймыз, нәтіжесі 4.3 суретте кӛрсетілген; 
в)  Шыққан  Таблица  подстановки  4.4  суретте  кӛрсетілгентерезесіне 
дайындаған  мәндердің  формулада  қай  ұяшық  орнына  қойылатыны 
кӛрсетеміз. Біздің мысалымызда ол В4; 
г) Нәтижесінде ай сайынғы тӛлемдер түрлі проценттік ставкаға сәйкес 
4.5 суреттегідей  есептелініп шығады. 
 

72 
 
 
 
4.2-сурет –  Мәндер кестесін дайындау 
 
4.3-сурет – Қою кестесін ерекшелеу 
 
 
 
4.4-сурет – Таблица подстановки терезесі 
 
 
4.5-сурет – Бір ӛлшемді нәтижелік қою кестесі 
 

73 
 
 
Екі айнымалысы бар қою кестесін қолдану 
Борышты  ӛтеудің  түрлі  мерзімдері  және  түрлі  проценттік  ставкаға 
байланысты займ бойынша ай сайынғы тӛлемдерді есептеуді қарастырайық. 
Шешімі: 
а)  Қолданушыға  түсінікті  болатындай  берілгендер  жазылған  жұмыс 
бетін 4.6 суреттегідей дайындаймыз: 
 
4.6-сурет – Берілгендер кестесі 
 
Мұнда В5 ұяшығына =ПЛТ($B$4/12;$B$3*12;$B$2) формуласын 
жазамыз. 
ә) Түрлі проценттік ставка және мерзімдер үшін ай сайынғы тӛлемдерді 
есептеу үшін мәндер кестесін 4.7 суреттегідей дайындаймыз: 
 
 
4.7-сурет – Мәндер кестесі 
б)  Екі  айнымалының  мәндерін  қолданып  есептеулер  жүргізілетін 
диапазонды  ерекшелеп,  Данные  –  Таблица  подстановки  командасын 
орындаймыз.  Шыққан  4.8  суретте  кӛрсетілген  терезеге  параметрлерді 
енгіземіз: 
 
 
 

74 
 
4.8-сурет – Таблица подстановки терезесі 
 
в) Нәтижесінде ай сайынғы тӛлемдер түрлі проценттік ставкаға және 
мерзімге сәйкес 4.9 суреттегідей есептелініп шығады: 
 
 
 
4.9-сурет – Екі ӛлшемді нәтижелік қою кестесі 
 
№14  дәріс.Шешімді  іздеу  (поиск  решения)  баптамасының 
кӛмегімен тиімділеу есептерін шығару 
Күнделікті ӛмірде оптимизациялау есептерін шешу қажеттілігімен жие 
кездесеміз.  Қарапайым  мысал,  сауда  дүкеніне  кіргенде  әрдайым  мына  бір 
сұрақ  туындайды:  амиянымыздың  мүмкіндігіне  қарай  қажеттілігімізді 
барынша  қалай  қанағаттандыруға  болады?  Ал,  менеджерлер,  экономистер 
үнемі  жұмыстары  барысында  қызметкерлер  штатын  жоспарлау,  еңбек  ақы 
қорын  жоспарлау,  ӛндірістің  тиімді  жоспарын  құру,  тауарды  нарыққа 
жылжыту 
бойынша 
жарнама 
кампанияларын 
жоспарлау 
секілді 
мәселелермен кездеседі. 
Ӛмірде  және  экономикада  жие  кездесетін  осындай  есептердің 
кӛптүрлілігіне  қарамастан,  Excel  оларды  шешудің  тиімді  әдісі  –  Поиск 
решения  құралын  ұсынады.  ДК  пайдаланушысынан  талап  етілетіні  Excel 
үшін есептің дұрыс қойылуын қалыптастыру, ал есептің тиімді шешімін дәл 
және тез арада Поиск решения құралы тауып береді. 
Шешімді іздеу баптамасы 
Поиск  решения(Шешімін  табу)  – оптимизациялау  есептерін  шешуге 
арналған  Excel  қондырмасы

Егер  Сервис  менюінде  Поиск  решения 
командасы  болмаса,  онда  оны  жүктеу  қажет.  Ол  үшін  Сервис→Надстройки 
командасын  ашып,  Поиск  решения  қондырмасын  белсенді  ету  керек.  Егер 
Поиск  решения  Надстройки  сұхбат  терезенде  болмаса,  Windows-ң  басқару 
панеліндегі Установка и удаление программ пиктограммасына шертіп, Excel 
(немесе  Office)  орнату  программасының  кӛмегімен  Поиск  решения 
қондырмасын орнату керек. 
Поиск  решения  5.1  суреттегі  сұхбат  терезесінің  элементтерін 
қарастырайық. 

75 
 
Установить  целевую  ячейку(Мақсатты  ҧяшықты  орнату)  ӛрісіне 
максимумы, минимумы  немесе берілген мән табылатын функция ұяшығына 
сілтеме  жасалады.  Шешім  мен  мақсатты  ұяшық  арасындағы  ӛзара 
байланыстың типі Равной(Тең болатын) тобындағы ауыстырғыштарға белгі 
қою  арқылы  орнатылады.  Мысалы,  мақсатты  функцияның  максимумын 
немесе  минимумын  табу  үшін  ауыстырғыш  Максимальному  значению 
немесе  Минимальному  значению  жағдайына  сәйкесінше  қойылады. 
Мақсатты  функцияның  берілген  мәнін  табу  үшін  Равной  тобындағы 
Значению жағдайы таңдалады. 
Изменяя  ячейки(ӛзгеретін  ҧяшықтар)  ӛрісіне  есептің  шешімін  табу 
барысында  ӛзгеруі  қажет  ұяшықтар  адресі,  яғни  айнымалыларға  бӛлінген 
ұяшықтар кӛрсетіледі. 
 
 
 
5.1-сурет – Поиск решения терезесі 
 
Есептің 
айнымалыларына 
қойылатын 
шарттар 
Ограничения(Шектеулер)  ӛрісінде  бейнеленеді.  Шешімін  табу  құралы 
теңдік,  теңсіздік,  сонымен  қатар  айнымалылардың  бүтін  сан  болу  шарты 
түріндегі  шектеулерді  енгізуге  мүмкіндік  береді.  Шектеулер  біртіндеп 
енгізіледі.  Шектеулерді  енгізу  үшін  Поиск  решения  сұхбат  терезесіндегі 
Добавить батырмасына басу қажет және ашылған Добавление ограничения 
(Шектеулерді  енгізу)  5.2  суретте  кӛрсетілген  сұхбат  терезесінің  ӛрістерін 
толтыру керек.  
 
 
 
5.2-сурет –  Шектеулерді енгізу терезесі 
 
Ссылка  на  ячейкус(Ҧяшыққа  сілтеме)  ӛрісіне шектеудің (шарттың) 
сол жағы, Ограничение(Шектеулер)  ӛрісіне оң жағы енгізіледі. Ашылатын 
мына 
 тізім арқылы шектеудің сол жағы мен оң жағының арақатысы 

76 
 
таңдалады. Келесі шектеулерді енгізу үшін Добавление ограничения сұхбат 
терезесіндегі  Добавить  батырмасына  басу  қажет.  Барлық  шектеулер 
енгізілгеннен кейін ОК батыршамасы шертіледі. 
Поиск  решения  сұхбат  терезесінің  Параметры  батырмасы  шешімді 
табу үшін қандай параметрлер берілгендігін текеру мақсатына қолданылады. 
Параметры поиска решения сұхбат терезесінде зерттелетін мәселенің 
шешімін  табудың  варианттары  мен  шарттарын  ӛзгертуге,  сондай-ақ  тиімді 
модельді  жүктеуге  және  сақтауға  болады.  Үнсіз  келісім  бойынша 
қолданылатын  басқару  элементтерінің  жағдайлары  мен  мәндері  кӛптеген 
есептердің шешімі үшін жарайды. 
Параметры  поиска  решения  сұхбат  терезесінің  элементтерін  
арастырайық: 
-  Максимальное  время  ӛрісі есептің шешімін табуға кететін уақытты 
шектеу үшін арналған. 
-  Предельное  число  итераций  ӛрісі аралық есептеулер санын шектеу 
үшін қажет. 
-  Относительная  погрешность  және  Допустимое  отклонение 
ӛрістері  шешімнің  қандай  дәлдікпен  табылатындығын  анықтау  үшін 
арналған.  Үнсіз  келісім  бойынша  берілген  параметрлер  арқылы  табылған 
шешімді  үлкен  дәлдікпен  және  аз  ауытқумен  қайта  тауып,  сосын  бастапқы 
шешіммен салыстырған орынды. 
Мұндай  тексеруді  айнымалыларына  бүтін  сандық  шарты  қойылған 
есептерге жүргізу ұсынылады. 
- Линейная модель жалаушасы сызықтық оптимизациялау есептерінің 
шешімін табу немесе сызықтық емес септердің сызықтық аппроксимациясы 
үшін қызмет етеді. Сызықтық емес есептер жағдайында бұл жалауша алынып 
тасталуы,  ал  сызықтық  есеп  жағдайында  салынуы  қажет,  себебі  кері 
жағдайда бұрыс шешім алынуы мүмкін. 
-  Показывать  результаты  итераций  жалаушасы  шешім  табуды 
тоқтата  тұруға  және  жекелеген  итерациялардың  нәтижелерін  қарау  үшін 
арналған. 
-  Автоматическое  масштабирование  жалаушасы  ӛлшемі  бойынша 
сапалық тұрғыда ерекшеленетін кіріс және шығыс мәндерді автоматты түрде 
нормализациялау  үшін  арналған,  мысалы  миллион  теңгемен  есептелетін 
салымдарға қатысты пайда пайызын максимизациялау жағдайында. 
- Оценка тобы экстрополяция әдісін таңдау үшін қызмет етеді. 
-  Производные  тобы  сандық  дифференциациялау  әдісін  таңдау  үшін 
арналған. 
- Метод тобы оптимизациялау алгоритмін таңдау үшін арналған. 
Есептің  шешімінің  нәтижелері  туралы  есеп  беруді  дайындау  үшін 
Результаты  поиска  решения  сұхбат  терезесінде  қажетті  есеп  беру  типін 
таңдау қажет: Результаты, Устойчивость, Пределы. 
 
 

77 
 
№15 дәріс. Транспорттық есеп 
Транспорттық есептің математикалық моделі 
Жалпы  түрде  транспорттық  есепті  былай  түсіндіруге  болады:  m 
пунктте: A
1
, …, A

біртекті жүк бар. Жүктің кӛлемі сәйкесінше a
1
, …, a
m
. Бұл 
жүкті тұтынушыларға (B
1
, …, B
n
) жеткізу керек. Олардың сұранысы – b
1
, …, 
b
n
.  Тасымалдау  құны  i-ші  (i=1,m)  пункттен  j-ші  (j=1,n)  пунктке  дейін  c
ij

Тұтынушылардың 
сұраныстарын 
толық 
қанағаттандыратын 
және 
транспорттық шығындар минималды болатын жоспар құрыңыз. 
Есепті математикалық жазу түрінде былай беруге болады: 
 






n
j
ij
ij
m
i
x
c
F
1
1
min
               (1)
 
 
,
1
i
n
j
ij
a
x



m
i
,
1

 
                                                 (2) 
,
1
j
m
m
ij
b
x



n
j
,
1

 
 
,
0

ij
x
m
i
,
1

n
j
,
1

             (3)
 
 
Сонымен,  берілгені:  сызықтық  функция  (1),  шарттар  (3),  шектеулер 
жүйесі  (2).  Шешімдер  жиынынан  (2)  сызықтық  функцияның  (1)  минимумы 
болатын теріс емес шешімін тау керек. 
Егер  жүк  жеткізушідегі  жүктің  жиынтық  кӛлемі  тұтынушыға  керек  жүктің 
жиынтық кӛлеміне тең болса, онда транспорттық есеп жабық (балансталған) 
деп аталады: яғни, тӛмендегі теңдік орындалса: 
 





n
j
j
m
i
i
b
a
1
1
 
 
Егер тӛмендегі шарттардың бірі орындалса, онда транспорттық есеп 
ашық (балансталмаған) деп аталады: 





n
j
j
m
i
i
b
a
1
1
 
 





n
j
j
m
i
i
b
a
1
1
 
Транспорттық  есептің  шешімі  болу  үшін  ашық  модельді  жабық 
модельге айналдыру керек. 
 Егер    





n
j
j
m
i
i
b
a
1
1
 шарты орындалса, онда фиктивті (n+1)-ші пунктті  
B
n+1
кіргіземіз, яғни есепке қосымша баған кіргізіледі. Бұл тұтынушының 
сұранысы мынаған тең болады: 

78 
 
 







n
j
j
m
i
i
n
b
a
b
1
1
1
 
 
Тасымалданатын жүктің құны нӛлге тең болады, яғни, 
,
0
1
,


n
i
c
m
i
,
1


Егер 





n
j
j
m
i
i
b
a
1
1
шарты орындалса, онда фиктивті  (m+1)-ші жеткізушіні  A
m+1 
кіргіземіз,  яғни,  есепке  қосымша  жол  кіргізіледі.  Бұл  жеткізушідегі  жүк 
мынаған тең деп алынады:  
 







n
j
j
m
i
i
n
b
a
b
1
1
1
 
 
Тасымалданатын жүктің құны нӛлге тең болады, яғни, 
,
0
1
,


n
i
c
m
i
,
1


Ашық  модельді  жабық  модельге  айналдырғанда  мақсаттық  функция 
ӛзгермейді,  ӛйткені  қосымша  жүк  тасымалына  сәйкес  келетін  қосылғыштар 
нӛлге тең. 
 
4 кесте 
 
Жіктеу нәтижелері және кластер орталығын эталонмен салыстыру  
кластерлер 
эталонмен 
ұқсастық 
коэффициенті 
кластердегі 
элементтер саны 
кластердің 
топтамадағы 
меншікті салмағы 
S

0.239 
23 
28.8 
S
2
 
0.361 
22 
27.5 
S
3
 
0.400 
18 
22.5 
S
4
 
0.434 
10 
12.5 
S
5
 
0.412 

5.0 
S
6
 
0.413 

3.7 
 
4  кестеден  S

кластерін  құратын  объектер  сапа  деңгейі  бойынша  ең 
үздік  екендігі  кӛрініп  тұр.    Бұл  кластер  орталығының  идеалды  объектпен 
жақындық  ӛлшемі  максималды  және  0,434-ке  тең.  S
6
,  S
5
,  S
3
  және  S
2
 
кластерлер  орталықтарының  да  идеалды  объектке  жақындық  ӛлшемі 
жеткілікті үлкен.  
Бірінші S
1
 кластері ең тӛмен сапа деңгейіне ие 23 объекті біріктіреді. S
1
 
кластерінің  «ауырлық  орталығының»  идеалды  объектісімен  жақындық 
(ұқсастық) ӛлшемі минималды және 0,239-ға тең.  
S
1
 
кластеріне 
кірген 
мотор-компрессорларды 
тұрмыстық 
тоңазытқыштарға орнату оларды сәйкес жӛндестірусіз мүмкін емес.  
 
 
 

79 
 

1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал