Ахмеди ысқАҚов қазіргі қазақ тілі морфология


Жіктік жалғау үлгілерінің салыстырма кестесі (үлгі үшін алынған сез: түр)



жүктеу 0.87 Mb.
бет29/184
Дата04.11.2022
өлшемі0.87 Mb.
#23285
түріОқулық
1   ...   25   26   27   28   29   30   31   32   ...   184
АХМЕДИ-ЫСҚАҚОВ-Қазіргі-қазақ-тілі
Жіктік жалғау үлгілерінің салыстырма кестесі (үлгі үшін алынған сез: түр)

^(ақтары

Бірінші үлгі

Екшші үлгІ

Үшінші үлгі

Төртінші үлгі

-мен
-сен
-сіз
ол
біз(дер)
сіздер
олар

-мын -сын -сыз -оо -сьіңдар -сыздар 00

-мын
‘СЫҢ
-сыз -ды
сыңдар сыздар -ды



-ңыз
-оо
-ыңдар -ьіңыздар
~оо

-йын -оо ныңыз чсын -ьіңдар -ыңыздар нсын

Казақтың қазіргі әдеби тілінде жіктеу есімдіктері же- кеше түрде де, көпше түрде де, анайы және сыпайы (сен және сіз, сендер және сіздер) болып үнемі сараланып отырады. Осыған орай, жіктік жалғаудың да, тәуелдік жалғаудың да екінші жақтарының косымшалары жеке- ше формада да, көпше формада да, анайы және сыпайы түрлерге сәйкес болады.
§ 19. ЖІКТІК ЖАЛҒАУДЫҢ ҚОЛДАНЫЛУЫНДАҒЫ КЕЯБІР ЕРЕКШЕЛІКТЕР
Жоғарыдағы үлгілер бойынша жіктеліп, баяндауыш болатын сөздер мен формалардын қолданылуларында арнайы айтарлықтай бір алуан ерекшеліктер бар. Олар- ға да қысқа-қысқа сипаттама берген мақүл.

  1. Жіктік жалғаудың ықшамдалған түрлері жайында

Қазіргі қазақ тілінде жіктік жалғаудын ықшамдал- ған кейбір формалары бар және олар толық формалар- мен жарыса әдеби тілде де қоса-кабат қолданылып жүр. Ондай ықшамдалған форма мынадай екі түлғада жиі үшырайды.
Біріншіден, ондай ыкшамдау күбылысы жоғарыдағы бірінші үлгіге тән -ған формалы есімшемен байланысты Жиі кездесіп отырады. Мысалы: Мен дағы жаңа тапқан кҮйді тартңам (I. Жансүгіров); Қайнаған, қыбырла- ғ°н қала келгем, Дәметкем дәннің дәмін әр-ақ елден. (С. Мүқанов);

жүктеу 0.87 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   25   26   27   28   29   30   31   32   ...   184




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет