АҢдатпа дедім-ай, ау! -бетте



жүктеу 3.95 Mb.

бет1/28
Дата19.01.2017
өлшемі3.95 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

Бұрынғы генерал-майорға 

қатысты үкім өзгертілмеді

АҢДАТПА

...дедім-ай, ау!

-бетте

3

-бетте

2

Дәурен АЙМАНБЕТОВ, ақын:

– Астыма мiнген атым сұр tayota, 

Ызғимын, немнужка шырқай оппа. 

Несіне мәз боламын, жапон мініп, 

Мы надай cls mers-iм жоқта.

Opel, golf-ай, mazda-ай, lada-ай...

Толық сыған  prado-ай, 

Талықсыған lexus-ай. 

Еркелеген bentley-ай, 

Я люблю тебя-я-я-я, cls mers-а-ай...



(ФБ-тегі жеке парақшасынан)

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

Еділ ЖАҢБЫРШИН:

ДАТ!

Қазіргі жаһандану 

дәуірінде ешқандай 

елді мекен томаға-

тұйық дами алмайды

бетте

6

№164 (1075) 



20 қыркүйек, жұма

2013 жыл


ОЙ-КӨКПАР

Отандық экономиканың әр саласындағы қосымша құн салығының мөлшері әртүрлі болуы керек пе?

ИƏ

-бетте

3

ЖОҚ

– Әлемдік тәжірибе қолданысында 

қосымша құн салығы әрқилы пайда ла-

нылады. Ал АҚШ-та мұндай салық түрі 

мүлде атымен жоқ. Әрине, Америка 

Құра ма  Штат   тары  –  дүниедегі  эконо ми-

ка 


сы дамыған, озық ел. Сон 

дық 


тан 

олар қосымша құн салығын қажет ет-

пей ді. Оның орнына сатылым са лығы 

қолданылады. Қалай дегенмен де біз-

дің қолданыстағы тәжірибе де озық бо-

лып саналады. Өйткені оның ар тық  шы-

лығы – салықтық мөлшер барлы  ғы на 

бірдей болған жағдайда ел экономи-

касын дағы капитал еркін қозғалып оты-

рады. Әрине, біздегі әр саланың дамуы 

әртүрлі. Сондықтан бұл салық түрін 

диф ференциялайтын болсақ, онда ол 

капиталдардың қозғалысын бел гілі бір 

деңгейде тежейтін болады. 

– Дүниежүзінің дамушы, дамыған 

мемлекеттерін алып қарастыратын 

болсақ, салықтан босатылатын, салық -

тық жеңілдіктер жасалатын сала 

лар 

бары рас. Осыған сәйкес са лық жүйесі 



әр кез реттеліп отырады. Мысалы, 

көптеген мемлекетте ғылым саласына 

бөлінген қаражатты пайда лануда қо-

сымша құн салығы алынбай ды. Ал бізде 

ондайға қарап жатқан ешкім жоқ. Қо-

сымша құн салығы жал пыға бірыңғай 

белгі ленген, демек, бірыңғай төлейсің, 

болды! Қалай деген мен де Қазақстан 

– жас мем лекет. Сондықтан бізде бойын 

тіктеп кеткенге дейін мемлекеттік қол-

дауды қажет ететін салалар баршылық. 

Қазір Кеден одағы аясында отандық та-

уар өндірушілер баға жағынан бә секеге 

қабілетсіздік танытып жатыр. 



Елбасымыздың «Қазақстан – 2050» 

стратегиясында өндіріс, жаңа технологиялар, 

ауыл шаруашылығы, рентабельділігі төмен 

салалар үшін оңтайлы салық режимін енгізу 

бойынша тапсырма көрсетілген. Осыған 

байланысты соңғы кездері қоғамда 

халықаралық тәжірибеге, оның ішінде 

Еуропалық одақтың салықтық жүйесіне 

сүйене отырып, отандық 

экономиканың әр саласындағы 

қосымша құн салығының 

мөлшерін әртүрлі ету туралы 

идея жиі айтылып жүр. Бұған 

мамандарымыз не дер 

екен?..

Оразалы СӘБДЕН, 

экономика ғылымының докторы, 

профессор:

Тоқтар ЕСІРКЕПОВ, 

экономика ғылымының докторы, 

профессор:

Қара балшықтың қадіріне қашан жетеміз?

ОЙТҮР


ТКІ

ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

152,97

207,47

24,99

15676,94

915,82

1307,60

4,84

1,35

1482,10

110,42

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

Аш құрсақ баладан ғалым шыға ма? 

«Ауру – астан» деп атам қазақ тегін айт-

паған. Дұрыс тамақтанбау ауруға бастайтын 

тура жол екенін дәрігерлер де растайды. Ең 

бастысы – баланы дұрыс тамақтандыруды 

жолға қою қажет. Негізі, мектептегі балаларды 

ыстық тағаммен қамтамасыз ету туралы бас-

таманы ең алғаш ұлыбританиялықтар бас таған 

екен. Олар жастарды әскер қатарына алу кезін-

де жастардың басым көпшілігінің денсаулы-

ғының дімкас екенін анықтаған соң, балаларды 

тегін тамақпен қамтамасыз етуді дереу қолға 

алған. Бүгінгі күні біздің елімізде де әскери 

міндетін өтеу үшін шақырылған 10 жасөспірім-

нің сегізі денсаулығының жарам сыздығына 

орай әскерден қалдырылатынын ескерсек, 

бізге де мектептегі оқушылары мызды құнарлы 

тамақтандыруға көңіл бөлетін кез жеткен 

секілді. Рас, соңғы жыл дары мек тептегі бала-

ларды бір мезгіл ыстық тағаммен қам тамасыз 

ету біздің елімізде де қолға алынды. Әйтсе де 

басты мәселе тамақтың құнарында болып тұр. 

Бүгінгі күні бастауыш сынып оқушыларын 

тамақ   тандыруға  қатысты  мемлекеттік  сатып 

алулар төңірегінде болып жатқан даулар 

балалардың тамағына үлкен 

дердің ортақ 

болып жатқанын аңғартатындай. Әлемдегі 

көптеген елдер «Мектептегі таңғы ас», «Мек-

тептегі түскі ас», «Мектептік түскі астардың 

ұлттық бағдар ламасы», «Мектептік таңғы астар 

бағдарла масы», «Балалар үшін арнаулы сүт 

бағдарла масы», «Балалардың және үлкен-

дердің тамақ 

тануы бойынша қыз 

мет бағ-


дарламасы» секілді бағдарла малар қабылдау 

арқылы мектептегі оқушы 

лардың сапалы, 

құнарлы тамақтануына айрықша көңіл бөлуде. 

Ал біз асқазанның ойық жара сының еліміздегі 

әрбір екінші балдырғанда кездесіп жатқанын 

біле тұра, мектепте арнайы бір мезгіл айранмен 

тамақтандыру туралы ұйғарымға келе алмай 

отырмыз. 

ДӘРІХАНАЛАРДАҒЫ БАЛШЫҚТЫҢ 

ДЕНІ – РЕСЕЙДІКІ. БІЗДІКІ ҚАЙДА? 

 Балшықтың да балшығы бар. Кез келген балшықты 

былшылдатып жаға беруге болмайды. Меди ци нада 

қолданылатын балшықтың түрі көп. Әрқай 

сысы 

әртүрлі мақсатта қолданылады. Ақ, қара, көк, көгілдір



жасыл, қызыл, сары болып кете береді. Баға сын һәм 

емдік қасиеттерін білмек ниетпен Өскемендегі бірнеше 

дәріханаға бас сұқтық. Бағалары 120 теңге ден баста-

лады екен (1 данасы). Валдайская, кем брийская, 

анапс  кая деп аталатын балшықтардың бағасы осын-

дай. Ал көк, сары, қызыл және қара бал 

шықтың 

бағасы 130 теңге. Балшықтың көгілдір күміс балшық 



деп аталатын бір түрінің бағасы 200 теңге. Байқа-

ғанымыз, бұл қорапшадағы балшық тардың барлығы 

Ресейде шығарылады екен. Қаладағы «Бадэ» фито-

дәріханасының сатушысы Марина Шу 

пенконың 

айтуынша, әр балшықтың әртүрлі қасиеті бар. Бірі  

беттегі әжімдерді кетіруге көмектессе, бірі аяқтағы 

жағымсыз иістерді кетіруге, енді бірі шашты күшейтеді, 

тіпті қара балшық адамның салмағын ке мітуге сеп-

теседі екен. Қысқасы, әрқайсысының әртүрлі емдік 

қа сиеті бар. Өкініштісі сол – дәріхана сөресінде елі-

мізде өндірілген балшықтың бірде-бір түрі жоқ. 

Өндіру дегеннен шығады, біздегі мәселенің бәрі 

осы жерде болып тұр. Тонналаған қара балшығымыз 

қараусыз жатыр. Емдік қасиеті мол дүниені елеп-ес-

керіп жатқан жан жоқ. Өзге елдердің қолы жете алмай 

жүрген балшықты қор қылып таптап жүрміз. Олқы 

тұсымыз – осы балшықты кәдеге жарату, өңдеу жағы 

қолға алынбай тұр. Алынбай тұр емес, дұрысы, осы 

іске ынталы азаматтарға мемлекет тарапынан қолдау 

жоқ. Мұны Алакөлдегі «Арасан Алакөл» демалыс 

үйінің иесі Дулат Асылбековпен пікірлескен кезімізде 

білдік. Кәсіпкер шипасы мол Алакөлдің бал шығын 

игеруге мемлекет тарапынан қолдау болмай жатқанын 

жасырмай айтты. 

Дулат АСЫЛБЕКОВ, 

«Арасан Алакөл» демалыс үйінің қожайыны:

– Айналып келгенде, мәселенің бәрі жерге 

келіп тіреледі. Егер бізге Алакөлдің жағалауынан 

жерді жалға беретін болса, қара балшықты өн-

діруге дайынбыз. Өндіру дегенде, ең әуелі бал-

шықты сараптамадан өткізу қажет. Одан кейін 

өңдеу жұмыстары жүргізіледі. Егер мемлекет тара-

пынан, жергілікті әкімдік тарапынан қолдау болса, 

қара балшықты сапалы түрде өңдеп, меди циналық 

және өзге де талаптарға сай арнайы орын ашуға 

дайынбыз. Алайда әзірге біздің бұл ұсы ны сымыз 

ескерілмей отыр. Жергілікті әкім шілікке бірнеше 

рет ұсыныс білдіргенбіз.

Расында, бізге жетіспей тұрғаны да – осы. Ала-

көлдің жағасындағы тонналаған қара балшықты 

қалай болса солай қолданып жүргеніміз рас.   Он екі 

мү шесі сау адам да, шынымен балшықтың еміне мұқ-

таж жандар да қара балшықты қалауынша пайдаланып 

жүр. 

Өткен оқу жылының аяғында Денсаулық сақтау 

вице-министрі Болат Төкежанов: «Еліміздегі мектеп 

жасындағы оқушылар арасында түрлі аурулар кең 

етек алып барады», – деп мәлім еткен болатын. 

Вице-министрдің мәліметінше, еліміздегі әрбір 

үшінші оқушы көз ауруына шалдыққан, әрбір 

алтыншы оқушының жүйке жүйесі ауруына бейім дігі 

анықталған, ал әрбір жетінші оқушының омыртқа 

ауруына ұшырағаны белгілі болған. Соны мен қатар 

Болат Төкежанов мырза: «Тіс құртының мектеп 

жасындағы оқушылар арасында таралуы 90 пайызға 

артса, пародонтит 70 пайызға жеткен. Бұдан бөлек, 

мектеп оқушылары арасында анемия мен тыныс 

алу жүйесінің аурулары кеңінен тараған», – деп 

қорқынышты статистиканы алдымызға жайып 

салған еді. Ал жаңа оқу жылында оқушыларды 

оңдырмай тұрған дерттердің алдын алу үшін қандай 

шаралар жасалды?

 Алакөлге барсаңыз, қолына бөтелке 

ұстаған қара сирақ балаларды көресіз. 

Тіпті алты-жеті жастағы балаға дейін 

жұртпен саудаласып жүреді. Қара 

сирақтардың саудалағаны – кәдімгі 

қара балшық. Балшық болғанда, жай 

балшық емес, жаныңа дауа, дертіңе 

шипа болатын Алакөлдің балшығы. 

Айтқымыз келгені – қара сирақ баланың 

қолындағы бар-жоғы 50-100 теңгеден 

саудаланып жүрген Алакөлдің қара 

балшығы емес, әлі күнге дейін сол 

балшықтың қадіріне жете алмай 

жүргендігіміз. Өзімізде қара балшық 

тонналап жатса да, әлі күнге Ресейдің 

немесе өзге де шетелдерде өндірілген 

дәріханаларда сатылатын қорапшадағы 

балшықтарға алақан жаюдан арыла 

алмай келеміз.

Жалғасы 4-бетте 

ҚР Қарулы Күштерінің Бас қару-жарақ 

басқармасының бұрынғы басшысы Алмаз Әсеновке 

және Украинаның екі азаматына қатысты сот үкімі 

өзгеріссіз қалдырылды. Әскери соттың қылмыстық 

істер жөніндегі апелляциялық сот алқасы олардың 

қорғаушыларының шағымын негізсіз деп тапты.

Ж

АҢҒЫРЫҚ



ҚР Әскери соты баспасөз қызметінің хабар лауын-

ша, апелляциялық сот алқасы бұған дейін қылмыстық 

істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық 

әскери сот шығарған үкімді сол күйі қалдырды. Шілде 

айының соңында соттың үкімімен А.Әсеновке қатаң 

режимдегі колонияда 11 жыл жаза өтеу, мүлкін тәркілеу 

және барлық әскери атағынан айыру жазасы кесілген 

болатын. Ал онымен бірге айыпталған Олександр 

Школяренко мен Олександр Хрульовтарға алты жылға 

бас бостандығынан айыру және мүлкін тәркілеу туралы 

үкім шығарылды. О.Хрульов пен О.Школяренко – ҚР 

Қыл мыстық кодек сінің 312-бабының 5-бөлігі бойын-

ша, яғни топ болып алдын ала сөз байласып, лауазымды 

адамға аса ірі мөлшерде пара бергені үшін, ал А.Әсе-

нов украиналық «Укрспец 

экспорт» кәсіпорнының 

жобасын іске асыруға көмек тесіп, аталған екі азаматтан 

аса ірі мөлшерде пара алғаны үшін айыпталып отыр. 

Еске салайық, еліміздің қорғаныс саласына қатысты ірі 

жемқорлық дерегі қаң 

тар айында жария болды. 

Қарулы Күштердің шенеунігі, генерал-майор шенінде 

болған А.Әсенов украиналық өкілден 200 мың доллар 

көлемінде пара алып жатқан жерінде ұсталды. «Укр-

спецэкспорт» кәсіпорнының қызметкерлері Шко-

ляренко мен Хрульовтар болса Астана әуежайында 

тұтқынға алынды. Украиналық биліктің талап етуіне 

қарамастан, Қазақстан тарапы бұл екі азаматты қыл-

мыстық іс толық тергелмей жатып, еліне қайтарудан бас 

тартты. Tengrinews.kz-тің мәліметінше, «Укрспец экс-

порт» кәсіп орнының осы өкілдерінен басқа келісім шарт 

жөнінде тағы екі қазақстандық әскери пара алды. ҚР 

Ұлттық қауіпсіздік комитетінің №2456 әскери бөлімі 

бас штабының бұрынғы өкілі Фархад Рахымжанов пен 

Шекара қызметі ұшқыштар құрамы біліктілік комис-

сиясының бұрынғы төрағасы Станислав Шереметьев 

11 жылға бас бостандығынан айырылды.

Болатбек МҰХТАРОВ

Азамат ҚАСЫМ

Қуаныш ӘБІЛДӘҚЫЗЫ

-бетте

7

Отандық компания 



ойламаған халықтың 

халін шетелдіктер 

қайдан ұқсын?!

Ипотекалық несие 

арзандамайды

Үміттің соңғы жұрнағы 

Ақжүрек еді... 

Жалғасы 4-бетте 

Алматы


+23..+25

о

+7.. +9



о

+10.. +12

о

0.. +2


о

Астана


с

с

с



с

Абай ОМАРОВ (коллаж)



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

 

www.аlashainasy.kz

ee

e

-m

m

m

aa

a

ii

i

l

l

l

::

:

 i

i

i

nn

n

f

f

f

o

oo

@

@

@

а

аа

l

l

a

aa

s

s

h

h

h

ainasy.kz

АҢДАТПА

...дедім-ай, ау!

!

!

!



б

б

ет

ет

ет

те

те

е

е

3

3



3

3

-бетте

2

Дәурен АЙМАНБЕТ

ЕТ

Т

ОВ

ОВ

ОВ

ақ

ақ

ақ

ын

ын

ын

::

:

– Астыма мiнген ат

тым

ым

ым



с

сс

ұр



ұр

ұр

t



ttay

ay

ay



ot

ot

ota



a

a, 


Ызғимын, немнужка шырқай оппа.

Несіне мәз боламын, жапон мініп, 

Мы надай cls mers-iм жоқта.

Opel, golf-ай, mazda-ай, lada-ай...

Толық сыған  prado-ай, 

Та

Та



Та

лы

лы



лы

қс

қс



қс

ығ

ығ



ығ

ан

ан



ан

ll

lex



ex

ex

us



us

us-а


й. 



Е

Ер

Ер



ке

келе


ле

е

ге



ге

н

н be



be

be

nt



nt

ntle


le

le

y



y-

а

ай, 



Я люблю тебя-я-я-я, cls mers-а-ай...

(ФБ-тегі жеке парақшасынан)

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

ДАТ!

Е

Е

Е

Е

Е

д

д

д

д

і

і

і

і

і

л

л

л

л

л 

Ж

Ж

Ж

Ж

Ж

А

А

А

А

А

ҢБЫРШИН:

бетте

№164 (1075) 

20 қыркүйек, жұма

2013 жыл


О

О

О



Й

Й

Й



-

К

К



Ө

Ө

ӨК



КП

ПА

АР



Р

ИƏ

-бетте

ЖОҚ

– Әлемдік тәжірибе қолданысында 

қосымша құн салығы әрқилы пайда ла-

н

н



нылады. Ал АҚШ-та мұнд

д

д



ай

ай

ай



сс

с

ал



ал

алық


ық

ық

т



т

т

үр



үр

үр

і



іі

мүлде атымен жоқ. Әрин

н

е

е, А



А

А

ме



мери

рика


ка 

Құра ма  Штат   тары – дүниедегі эконо ми-

ка сы  дамыған, озық ел. Сон дық тан 

олар қосымша құн салығын қажет ет-

пей ді.  Оның  орнына сатылым са лығы 

қо

қо



қолд

лд

лд



ан

ан

ан



ыл

ыл

ыл



ад

ад

ад



ы.

ы.

.



Қ

Қ

Қал



ал

алай


ай

ай

д



д

д

ег



ег

ег

ен



ен

н

мен де біз-



ді

ді

ді



ң

ң 

ң



қо

қо

қолд



лд

лдан


ан

ан

ыс



ыс

ыста


та

тағы


ғы

ғы

т



тт

әж

әж



әж

ір

ір



ір

иб

иб



иб

е

е



е д

д

де озық бо-



лып саналады. Өйткені оның ар тық  шы-

лығы – салықтық мөлшер  барлы  ғы на 

бірдей  болған жағдайда ел экономи-

касын дағы капитал еркін қозғалып оты-

ра

р

р



ды. Әрине, біздегі әр сала

а

ны



ны

ны

ң 



ң 

ң 

да



да

да

му



му

му

ы



ы

ы

ә



ә

әртүрлі. Сондықтан бұл

с

с

с



ал

ал

ал



ық

ық

ық тт



т

үр

үр



үр

ін

ін



ін

 

диф ференциялайтын  болсақ, онда ол 



капиталдардың қозғалысын бел гілі  бір 

деңгейде тежейтін болады. 

– Дүниежүзінің дамушы, дамыған 

мемлекеттерін алып қарастыратын

болсақ, салықтан босат

тт

ыл



ыл

ыл

ат



ат

атын


ын

ын

,



,

са

са



са

лы

лы



лы

қ

қ



қ

-

тық жеңілдіктер жаса



ала

ла

латы



ты

ты

н



н

н са


са

сала


ла

лал


 л

лар


р

ар 


бары рас. Осыған сәйкес са лық жүйесі 

әр кез реттеліп отырады. Мысалы, 

көптеген мемлекетте ғылым  саласына 

бөлінген қаражатты пайда лануда қо-

сы

сы

сы



мш

мш

мш



а

а

а



құ

құ

құ



н 

н

са



са

са

лы



лы

лы

ғы



ғы

ғы

а



а

а

лы



лы

лы

нб



б

б

ай ды. Ал бізде



он

он

онда



да

дайғ


йғ

йға


а

а қа


қа

қара


ра

ра

п



п

п

жа



жа

жатқ


тқ

тқан


ан

ан

е



е

еш

шкім жоқ. Қо-



сымша құн салығы жал пыға бірыңғай 

белгі ленген,  демек,  бірыңғай төлейсің, 

болды!  Қалай деген мен де Қазақстан

– жас мем лекет. Сондықтан бізде бойын 

тіктеп кеткенге дейін мемл

мл

мл



ек

ек

ек



ет

е

е



ті

тті


к 

к 

к 



қо

қо

қо



л-

л

л



дауды қажет ететін салал

ал

алар



ар

ар б


б

бар


ар

ар

шы



шы

шы

лы



лы

лы

қ.



қ

қ

 



Қазір Кеден одағы аясында отандық та-

уар өндірушілер баға жағынан бә секеге 

қабілетсіздік танытып жатыр. 



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал