№6 2015 жыл Маусым Июнь Қазақ хандығына 550 жыл 4-5 беттер «Жас мамандардың іс-тәЖірибесін Қалыптастыру»



жүктеу 247.39 Kb.

бет1/2
Дата14.09.2017
өлшемі247.39 Kb.
  1   2

1

2

бет



№6

2015 жыл

Маусым - Июнь

Қазақ хандығына - 

550 жыл

4-5


беттер

«Жас мамандардың 

іс-тәЖірибесін 

Қалыптастыру»

6

бет


31 мамыр - 

ҚУҒыН-СҮрГІН 

ҚҰрБаНДарыН ЕСКЕ 

аЛУ КҮНІ

«ЖҰЛДызай» рЕСпУБЛиКаЛыҚ 

БаЛаЛар фЕСтиваЛІ

Премьер-Министрдің орынбасары Бердібек Сапарбаев Халықаралық балаларды қорғау күніне арналған 

«Жұлдызай» республикалық балалар шығармашылығының фестиваліне қатысты.

Премьер-Министрдің орынбасары Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың 

Үндеуін  оқыды.  Елбасы  өз  сөзінде:  «Бүгінде  Қазақстанның 

алдында  зор  мақсат-әлемнің  ең  дамыған  елдерінің  қатарына 

қосылу міндеті тұр. Біз әркім өз арманына қол жеткізе алатын 

қоғам  құрып  жатырмыз.  Ол  үшін  нақты  іс-қимылға  арналған 

бағдарламаларымыз бар. Оларда жас ұрпаққа қамқорлық жасауға 

айрықша  көңіл  бөлінген.  Таяудағы  үш  жылда  біз  жетімдікті 

жоюға  қол  жеткізуіміз  керек.  Осындай  жағдай  қазақ  халқы 

тарихында бұрын-соңды болмаған. Біздің еліміз жетім балаларға 

көп қолдау көрсетуде», - деп атап өткен. Б. Сапарбаев фестиваль 

қатысушыларына  Елбасымыз  Нұрсұлтан  Назарбаевтың 

басшылығымен  Қазақстанда  балалардың  керемет  әрі  жоғары 

дамыған  елде  тұруы  үшін  кешенді  шаралар  қабылданып 

жатқанын баяндады. Сонымен қатар, ол мемлекеттік органдар 

мен  бизнестің  бірлескен  іс-әрекеттерінің  маңыздылығына 

тоқтала  отырып,  халықтың  осал  тобынан  шыққан  балаларды 

әлеуметтік  қорғауды  ұмытпау  қажеттігін  ескертті.  Премьер-

Министрдің  орынбасары  тек  мемлекеттік  қана  органдар  емес, 

сондай-ақ,  үлкен  қолдау  көрсетіп  жатқан  демеушілердің  күш-

жігерлерін барынша үйлестіру қажеттігін айтты.

4 маусым - мемлекеттік рәміздер күні

1 маусым - балаларды Қорғау күні

Жыл сайын университетімізде «Мемлекеттік рәміздер күні» ата-

лып  өтеді.  Оған  университетімізде  үздік  оқыған  және  қоғамдық 

жұмыстарға белсенді араласқан бітірушілер қатысып, оларға универ-

ситет атынан алғыс хаттар тапсырылады:

Құрметті әріптес!

Сіздің  өміріңіздегі  маңызды  бір  кезең  аяқталды!  Сіз  Алматы 

технологиялық  университетін  тәмәмдап,  жаңа  жасампаз  өмірдің  

табалдырығын  аттадыңыз.  Университет  қабырғасында  жүріп,  Сіз 

басқа студенттерге үлгі болдыңыз, АТУ-дың және Алматы қаласының 

мәдени-көпшілік, қоғамдық жұмыстарына белсене араластыңыз.

Біз  Сізге  сапалы  білім  беріп,  бойыңызға  отансүйгіштік  пен 

патриоттық рух қалыптастыруға тырыстық. Біздің өзара мүдделігіміз 

бен сүйіспеншілігіміз ұзақ жылдар бойы сақталады деп ойлаймын. Біз 

дәстүрлерімізбен  түлектеріміздің жасампаз істерімен күшті болсақ, Сіз 

арман-мақсаттарыңыз бен достыққа берік болыңыз. Сіздің өмірден 

лайықты  орын  табу  арқылы  бақытқа  бөленіп,  жалпықазақстандық 

үйіміз  –  «Мәңгілік  ел»  ұлттық  идеясын  жүзеге  асыруға  белсене 

араласатыныңызға сенемін!

Сыйластықпен,

АТУ Ректор Т.К.Құлажанов

Б.Сапарбаев 

балаларды 

Халықаралық  балаларды  қорғау 

күнімен 


құттықтады 

және 


оларға  зор  денсаулық  пен  білім 

алуда  үлкен  жетістіктер  тіледі. 

«Жұлдызай» республикалық балалар 

шығармашылығы 

фестивалінің 

Гала-концертіне 

300-ден 

астам 


мүмкіндігі шектеулі балалар, өңірлік 

турлардың  жеңімпаздары  қатысты. 

Іс-шара  «Қазақстан  балалары  – 

Нұрлы жолмен» атты республикалық 

акция  шеңберінде  өтті.  Акцияның 

ұйымдастырушылары  Білім  және 

ғылым министрлігі, «Жұлдызай» КҚ 

және  «Асыл  бала»  республикалық 

ассоциациясы. Акция республиканың 

барлық өңірлерінде өтуде.

Әртүрлі 

іс-шараларға 

миллионнан  астам  мектепке  дейінгі 



және  мектеп  жасындағы  балалар, 

студент  жастар  қатысатын  болады. 

Акцияның  мақсаты  -  балаларға 

қамқорлық  және  құрмет  көрсету, 

әр  баланың  құқығын  қорғау  және 

насихаттау, 

балалардың 

өмір 


сапасын  қамтамасыз  ету  бойынша 

БАҚ-тың, 

бизнестің, 

үкіметтік 

емес  ұйымдардың,  мемлекеттік 

құрылымдардың 

күш-жігерін 

біріктіру.



2

Кейін бұл үрдісті қызыл империя ары қарай 

жалғастырды.  Бұлай  деуімізге  1920-1930 

жылдардағы  ашаршылық  пен  қуғын-сүргін 

толық  дәлел  бола  алады.  А.Байтұрсынов: 

«Әлһамдулила, алты миллион болдық», - дейтін 

арқалы  қазақ  XX  ғасьірдың  бас  шеніндегі 

зүлматтар  дәуірінде  жартысынан  көбінен 

айырылып шыға келді. Бір ғана отбасы түгіл, кей 

ауылдардың түгелдей түтіні өшті. Тек қарапайым 

халықтан  ғана  емес,  ұлттың  көшін  бастайтын 

мықты интеллигенциясынан айырылды. 

Құдайға шүкір дейік,  қаншама зұлмат күннен 

аман  өтіп,  тәуелсіздік  туын  тіктедік.Әйтеуір 

31  мамырда  «Ашаршылық  пен  саяси  қуғын-

сүргін құрбандарын еске алу күні» деген тіркес 

жалғауға қолымыз жетті. Бірақ, бірінің артынан 

бірі келетін «1 мамыр - Бірлік күні», «7 мамыр 

-  Отан  қорғаушылар  күні»,  «9  мамыр  –  Жеңіс 

күні»  секілді  қаптаған  мерекенің  тасасыңда 

қалып, 31 мамыр  ескерілмей жатады. 1 мамыр 

мен 7 мамырды тәуелсіздік алғаннан кейінгі төл 

мерекеміз десек те, 9 мамырдың атағы аспандап 

тұрғанына  таңымыз  бар.  Рас,  ол  соғыста 

миллионға  жуық  аталарымыз  майданда  көз 

жұмып,  әжелеріміз  тыл  еңбегіне  жегілді.  Оны 

ұмыту мүмкін емес. Қалай дегенмен, «Ұлы Отан 

соғысы»  дгеннен  гөрі  «Екінші  Дүниежүзілік 

соғыс» дегеніміз әлдеқайда оңтайлы болмақ.

БІЗ БҰЛ ЗҰЛМАТТЫ 

ҰМЫТПАЙМЫЗ

Өзге халықтың отары болған елдердің оңғаны жоқ. Бул нәубет қазақ халқының да басынан 

өтті.  XVIII  ғасырдың  екінші  ширегінде  басталған  отаршылдық  300  жылға  жуық  уақытқа 

созылды. Патшалық Ресей тұсында қазақтар шұрайлы деген жерлерінен айырылды, біртіндеп 

орыстандырылды, ертеңі үшін күрескен боздақтар басып-жаншылды.

  ...Айтпағымыз  бұл  емес.  Егер  көшеде  кетіп 

бара жатқан кез келген адамнан 9 мамыр туралы 

сұрасаң, майын тамызып айтып беререді. Ал 31 

мамыр туралы біле қоюы неғайбыл.

Осы  күннің  қарсаңында  біраз  ғалымдар  мен 

репрессия құрбандары ұрпақтарының бастарын 

қосып, дөңгелек үстел үйымдастырған боламыз, 

сосын  бірді-екілі  БАК-тан  осылай  да  осылай 

болған  екен  деп  атап  өтеміз.  Болды,  бітті.... 

Неліктен  31  мамырды  мемлекеттік  деңгейде 

атап өтіп, тарихымыздың қаралы беттерін ұрпақ 

санасына  сіңірмейміз?  Бұған  не  қолбайлау 

болып  отыр?  Әлде  көкжелкемізге  мініп  алған 

керенаулықтың кесірі ме?

Біз  ешқашан  бұл  зұлматты  ұмытпауымыз 

керек.  Оған  хақымыз  да  жоқ.  Егер  біз 

бабаларымызды  ұмытсақ,  онда  ұрпақтарымыз 

бізді ұмытары хақ. «Өлігін құрметтесе, бабасын 

қастерлесе, халықтың қасиеті бұрынғы қалпына 

түседі»  деген  екен    Конфуций.  Ендеше  нағыз 

қазақы  қалпымызға  түсейік  десек,  бабалар 

тарихын ұлықтай білейік.

31 мамыр - ҚУҒыН-СҮрГІН 

ҚҰрБаНДарыН ЕСКЕ аЛУ КҮНІ

Жаздың  алғашқы  айы  еліміз  үшін  тарихи  оқиғаларға  толы 

болып  басталды.  Әсіресе,  жыл  сайын  төңірегі  дау-дамай,  айқай-

шудан  арылмай  қойған  ҰБТ  кезінде  түрлі  қауесет  тарайтыны 

бар. Әлеуметтік желілердегі жел сөздерге құлақ түрсеңіз, «қызға» 

айналған  жігіт,  рациямен  тікелей  байланысып  отырған  түлек 

дейсіз  бе,  үсті-басы  толы  «темір-терсек»  талапкерлер,  қойшы 

әйтеуір, не жазылмаған. 

ҰБТ-2015

ЖоҒары ҰпайҒа 14 133 тҮЛЕК ҚоЛ ЖЕтКІзДІ

Олардың  арасында  ақиқаты  да,  «аңызы»  да  бар.  Сонымен,  биыл 

еліміз бойынша Ұлттық тестілеу сынағы 165 бекетте өтті. 85 856 оқушы 

ҰБТ тапсыруға ниет етіп, өтініш білдірген  болса, олардың 80 980-і 

ғана тест тапсырды. ҰБТ-ның орташа баллы – 79,5. Еліміз бойынша 

ең үздік көрсеткішке қол жеткізгендер саны, яғни, 100 баллдан жоғары 

ұпайға 14 133 түлек қол жеткізіп отыр. 

Былтырғы ҰБТ көрсеткіші бойынша 4018 ұпай болған еді. Еліміздің 

ең таңдаулы, ең білімді 5 түлегі ең жоғары ұпай – 125 баллға ие болды. 

Жыл сайын бұл көрсеткішке мыңдаған түлектің санаулысы ғана қол 

жеткізіп,  білімнің  ең  биігін  бағындырады.  Биылғы  ҰБТ  көрсеткіші 

бойынша осынау ең жоғары ұпайға БҚО Теректі ауданындағы «Үміт» 

лингвис тикалық    гимназиясының  түлегі  Сымбат  Самат  пен  Лаура 

Әбдіазимова  есімді  ОҚО  Түлкібас  ауданын дағы  дарынды  балаларға 

арналған  мектеп-интер натының  түлегі,  Тараз  қаласының  №45 

қазақ  клас сикалық  гимна зиясының  түлегі  Гүлнәз  Ердо сова,  Астана 

қаласындағы №59 мектеп-лицейдің түлегі Риана Мұстафина, Алматы 

қаласындағы №90 лицей дің түлегі Анастасия Яковлева ие болып отыр. 

Сондай-ақ,  осындай  көңіл  толарлық  ақжолтай  ақпараттардың 

қатарында  «әттең-айлардың»  да  қоса  жүретін  әдеті  емес  пе,  сынақ 

өтетін орынға рұқсат етілмеген заттарды өздерімен бірге ала кірген 9 

түлектің  тестілеу  нәтижелері  жарамсыз  деп  табылып,  олар  ҰБТ-дан 

мүлдем  шығарылған.  Бұған  қоса  еліміздің  65947  түлегі  50  баллдық 

деңгейден өтті.



Рая ЕСКЕНДІР

3

второго июня в республике стартовало ЕНт – единое национальное 

тестирование.  Волнующее  и  в  то  же  время  важное  для  казахстанских 

выпускников, их родителей и педагогов событие – «ЕНТ-2015» прошло 3 и 

5 июня в пункте проведения тестирования Алматинского технологического 

университета.

Процедура  ЕНТ  в  Алматинском  технологическом  университете  была 

проведена  в  полном  соответствии  с  «Правилами  проведения  единого 

национального тестирования». В аудиториях, где проходило тестирование 

были  установлены  видеокамеры,  велась  видеотрансляция  и  родители 

могли  наблюдать,  как  их  ребенок  сдает  экзамен.  Участникам  экзамена, 

их  родителям  и  педагогогам  была  предоставлена  питьевая  вода.  На 

территории  учебного  заведения  развернули  биотуалеты,  дежурили 

автомобили противопожарной службы и скорой медицинской помощи. 

В  целях  создания  необходимых  условий  для  успешного  проведения 

ЕНТ была организована государственная комиссия под председательством 

ректора  АТУ  Кулажанова  Т.К.  В  результате  системной  и  слаженной 

работы сотрудников учебного заведения, представителей МОН РК, отдела 

образования  Алмалинского  района  г.Алматы  организационная  работа 

была проведена на качественно высоком уровне.

Всего в тестирований приняли участие 948 учащихся из 35 гимназий, 

лицеев и школ Алмалинского района. Средний балл составил 93,41.

125 баллов набрала выпускница лицея №90 Яковлева Анастасия, 124 

балла набрала выпускница гимназии №18 Максутова Малика, по 123 балла 

набрали Мэлсова Айша, лицей №39  и Сейтбекова Алина, лицей №90. 

365 учащихся набрали 100 и выше баллов.

Из 50 претендентов на нагрудный знак «Алтын белгі» подтвердили - 40 

выпускников.

Следует  отметить,  что  пункт  проведения  ЕНТ  в  Алматинском 

технологическом  университете  функционирует  с  2004  года  и  за  весь 



ЕНт в атУ- 2015

период  работы  зарекомендовал  себя  как  один  из  лучших  в  г.Алматы  по 

организации  и  проведению  всех  форм  тестирования  абитуриентов  и 

студентов. За что неоднократно поощрялся грамотами и благодарственными 

письмами Министерства образования и науки РК, Национального центра 

тестирования и  акимата г. Алматы. Родительская, педагогическая обще-

ственность и выпускники школ прошлых лет Алмалинского района всегда 

с теплотой вспоминают работу пункта проведения ЕНТ АТУ.



Гульнар АЙТКУЛОВА,

руководитель отдела образования 

Алмалинского района города Алматы

C  14    по  16  мая  2015  года  в  Алматинском  технологическом 

университете  при  поддержке  Министерства  образования  и  науки 

Республики  Казахстан  и  международных  партнеров  –  ведущих  вузов 

Европы  (Манчестер  Метрополитен  Университет,  Великобритания, 

Европейский институт дизайна, Италия) прошел  ІІІ Международный 

Конкурс молодых дизайнеров и модельеров «ЖАС-ӨРКЕН-2015».

Главной  целью  конкурса  стало  развитие  творческого  потенциала 

студенческой  молодёжи,  формирование  профессиональной  среды 

дизайнеров, создание  зоны международного сотрудничества  мировой  

индустрии моды. 

В состав конкурсной комиссии вошли:

Президент  Ассоциации  Легкой  Промышленности  РК  Любовь 

Худова,  ведущие  дизайнер  Шин  Шокита  (Япония),  советник  ректора 

Европейского  института  дизайна  Фабрис  Шарлот  (Италия),  директор 

международного колледжа дизайна Шанхайского университета Джэймс 

Ким  (Китай),  директор  Государственного  фонда  развития  молодеж-

ной  политики  Совет  Сейтулы,  ведущий  дизайнер  Казахстана  Аида 

Кауменова, учредитель Kazakhstan Fashion Week Ботагоз Алдонгарова.

Проект  «ЖАС-ОРКЕН-2015»    является  единственным  в 

своем  роде  на  территории  Казахстана,  участниками  которого 

являются  студенты.  Впервые  в  рамках  конкурса  молодых  дизайнеров 

«ЖАС-ОРКЕН-2015»  проведена выставка картин молодых художников.

В конкурсе приняли участие талантливые парни и девушки в возрасте 

от  16  до  30  из  всех  крупных  специализированных  казахстанских, 

российских  и кыргызских вузов. 53 участника блеснули талантом ху-

дожника и профессионала-исполнителя в номинациях «Pret-a-porte», «De 

lux»,  «Креатив»,  «Фольклор»,  «Дебют»  и  «Деним»  перед  известными 

специалистами в области моды

«Нынешний  конкурс  –  прекрасная  возможность  для  молодых 

дизайнеров показать себя будущим работодателям», - считает президент 

Ассоциации Легкой Промышленности РК Любовь Николаевна Худова. 

На  взгляд  членов  жюри,  участники  конкурса  представили  много 

интересных коллекций, которые, вполне возможно, тоже будут внедрены 

в производство. А некоторые студенты уже работали непосредственно 

для  предприятий.  Среди  них  студентка  четвертого  курса  Факультета 

легкой промышленности и дизайна АТУ Жулдызай Жуматаева. Она уже 

становилась лауреатом конкурсов в Ростове и Казани. В этом году она 

будет представлять Казахстан в Москве на конкурсе среди стран СНГ 

«Русский силуэт».

Гран-при Конкурса завоевала студентка І курса ФЛПиД АТУ Томирис 

Алданаева, обучающаяся на государственном образовательном гранте по 

специальности «Дизайн». Она получила денежные призы и возможность 

бесплатного  обучения  в  Международном  Шанхайском  университете 

дизайна.

В  целом,  Международный  Конкурс  «ЖАС-ӨРКЕН-2015»,  органи-

зованный  кафедрой  «Дизайн»    Факультета  легкой  промышленности  и 

дизайна  стал  одним  из  самых  ярких  и  интересных  событий  города,  в 

особенности для творческой молодежи.

Информационная служба

ііі меЖдународныЙ конкурс молодыХ дизаЙнероВ 

и моделЬероВ «Жас-Өркен-2015»


4

Қазақ 

хандығына

550 жыл

       аҚтаБаН ШҰБырыНДы

Мың жеті жүз жиырма үш - 

Болды азап жыл нағыз.

Қазақтарды жайпады

Қу қалмақтар қылған іс.

Кәрі демей, жас демей,

Жетім демей, аш демей,

Қыра берді шетінен,

Ел билеуші бас демей.

Сау қалғандар өлімнен,

Құландардай жерінген,

Жан сауғалап жан-жаққа,

Босып кетті елінен.

Жоқ ешқандай қатесі,

Алғаш көрген мәпесі – 

Сабалақтың әуелден

Уәлі еді әкесі.

Таққа отырп сән құрған,

Арғы атасы – Жәңгір хан.

Сол Жәңгірдің тұсында

Қазақ елі жаңғырған.

Уәліде күй болған,

Түркістанда би болған.

Жаулар бәрін өлтіріп,

Үйі құлап, и болған.

Болып Алла шын пана,

Аман қалған бір бала.

Әбілмансұр еді ол

Жалғыз тірі тұлғада.

Түпкі тегі асылдан,

Шын атын ол жасырған.

Ораз деген жақыны

Арқаға оны асырған.

Өтіп қиын шақтардан,

Төле биге тап болған.

Сабалақ боп атанып,

Сөйтіп барып бақ қонған.

ӘБІЛҚайырДыҢ 

ҚоЛБаСШы СайЛаНУы

Туы құлап түндіктің,

Біткені ме тірліктің?

Мың жеті жүз жиырма алты – 

Жылы болды бірліктің.

Төле кемел жасында,

Екі биі қасында.

Басын қосты үш жүздің

Биік Ордабасында.

Батырлар да жиылды,

Асылдар да жиылды.

Ақылдары бәрінің

Бір арнаға құйылды.

Төле айтты шешімін:

-Қиын боп тұр ос күн.

Қазыбек пен Әйтеке – 

Қоштар мені қос інім.

Шын әрекет қылайық,

Жауға қарсы тұрайық.

Басын қосып үш жүздің,

Берік одақ құрайық.

Демей кіші, іріміз,

Бірімізді біріміз

Қолдамасақ бүгіннен,

Не болады күніміз?

Оңымыз бен солымыз,

Барлық жасақ қолымыз

Сеніп Әбілқайырға,

Басшы етейік оны біз.

Бірақ, асып-таспасын,

Қиындықтан қашпасын.

Қолбасшы боп қаһарман,

Жауға бізді бастасын.

Елі қолдап Төлені,

Айтқанына көнеді.

Қазақтарда сол тұста

Қас батырлар көп еді...

Көңлі тасып елеңдей,

Көп қол жиып келем дей,

Әбілқайыр батысқа

Жүріп кетті елеңдей.

* * *


Жоқсың ба сен, барсың ба?

Тайлақсың ба, нарсың ба?

Тағы шапты қазақты,

Қалмақ қарап қалсын ба?

Қалмақ қанға тойсын ба?

Қазақты жай қойсын ба?

Қорлық көрді жаулардан

Ойшың менен қойшың да.

Безек қағып балалар,

Аңырады аналар.

Кемпір-шалдар қаусаған

Қайда барып паналар?

Болсын деп жан құрбанды,

Аямай жау қырған-ды.

Шаңырақтар шатырлап,

Үй орнында күл қалды.

Ел емес пе таны бар,

Жайлауы бар, малы бар.

Жеме-жемге келгенде,

Намысы бар, қаны бар.

Ұл өсірген құл болмас,

Қыз өсірген күң болмас.

Елден ерлер шықпаса,

Көрген күні күн болмас.

Қаракерей Қабанбай,

Қанжығалы Бөгенбай,

Шақшақұлы Жәнібек,

Шапырашты Наурызбай.

Батыр Баян, Байғозы, 

Саңырық, Тайлақ, Олжабай.

Сатай, Сәмен, Қойгелді,

Қасқарыұлы Молдабай.

Мәмбет, Бөлек, Доғамбай,

Малайсары, Боранбай...

Барлығының ішінде

Артықша еді Абылай.

Қайтпас алған бетінен,

Ерлер еді шетінен.

Қан ағызбай қоймайтын

Өктем жаудың өтінен.

Танып шалқар шамасын,

Алып анық бағасын,

Бұқар жырау ерлерге

Берді тілек батасын:

Ей, Қабанбай құлыным,



Шекемдегі тұлымым,

Омыртқамдағы жұлыным.

Ала болсақ өзіміз,

Жалармыз қалмақ жұлығын.

Бастырмаққа ұмтылар,

Сүйретіп бізге тұлығын.

Қазақ қалай ел болар,

Сыйламаса ұлығын?

Алалық көрсе бізден жау,

Салар қармақ-құрығын.

Одан-дағы қазақ боп,

Құрталық жау ұрығын.

Ей, Бөгембай, Бөгембай,



Қанжығалы Бөгембай.

Көтермесең сөзімді,

Сетінетіп сөгем бе-ай?

Еңкерістеп жау келсе,

Сыртыма киер көбем-ай.

Бейқұтшылық кезінде

Ел аман ба дейтұғын,

Шығып қарар төбем-ай.

Ей, Наурызбай, Наурызбай,



Шапырашты Наурызбай.

Асылы едің Асылдың,

Жасылы едің жасылдың.

Ей, Наурызбай, Наурызбай,

Жауға киер беренім,

Миуа ағашта берегім.

Еңкерістен жау келсе,

Бетіме ұстар керегім.

Арандай ашып ауызын,

Серен келсе сестеніп,

Аттана шабар керенім.

Өліспей тірі беріспес,

Артықша туған өренім.

Жау қыспаққа алғанда,

Қазақты қанға малғанда,

Өткел бермес тереңім.

Майданның қанды өтінде,

Жасанған жау бетінде

Сені ылғи көремін.

Ұлы дүбір бәйгеде

Жаныға ат қосқанда,

Алдында көрем сөренің.

Бұл-бұл үйрек, бұл үйрек,

Бұл үйректей болыңыз.

Судан суға шүйгумен,

Көлден көлге қоныңыз.

Бай ұғылы шоралар,

Шоқпарлы батыр содырлар,

Бас қосыпты десін де,

Маң-маң басып жүріңіз,

Байсалды жерге түсіңіз.

Айнала алмай ат өлсін,

Жат бойынан түңілсін,

Бәріңіз бір анадан

Бір туғандай болыңыз.

Қаракерей Қабанбай,

Қанжығалы Бөгенбай,

Шапырашты Наурызбай.

Үшеуіңде құт-береке,

Қазақтың бүркіт түлегі.

Жауға салса, жарағы,

Күреске салса, білегі.

Ала болсақ өзіміз,

Қалмақ сонда бүледі.

Бүлдіріп бәрін,тұлдыр қып,

Ыржалаңдап күледі.

Сақта қазақ бірлігін!

Тоқсанға келген Бұқардың

Осы соңғы тілегі.

(Тарихи дастан)

АБЫЛАЙ ХАН



Абдрахман АСыЛБЕК 

4

(Соңы. Келесі санда)



55

тәуке  қазақ  қоғамында  аса 

беделді  болса  да  оның  саяси 

қарсыластары да аз емес еді. Кезінде 

тәукеге  қарсы  ашық  бас  көтере 

алмағандар  енді  оның  ұрпақтарын 

биліктен  ығыстыруды  ойластыра 

бастады. тәукенің ұлы Қайып ханды 

қыс  айында  аң  аулап  жүргенде 

оған  бақталас  әулеттің  басында 

тұрған  абылай  сұлтанның  (бұл 

абылай  хан  емес)  адамдары  1723 

жылдың  басында  қапысын  тауып 

өлтірді. осыдан соң абылай сұлтан 

ел  арасында  «Қанішер  абылай» 

атанып  кетті.  алайда  қастандық 

жасаушылардың  таққа  ұлы  хан 

ретінде  Әбілқайырды  отырғызуды 

көздеген  мақсаттары  орындалмай, 

қазақтың 

атақты 

үш 

биінің 

қолдауымен ұлы хандыққа тәукенің 

басқа ұлы Болат отырды.

Болаттың болбырлығы мен бостығы 

Қазақ  жүздерінде  жаңа  жүздік 

хандардың пайда болуына алып келді. 

Орта  жүзді  Батыр  мен  Сәмеке  бөліп 

билей бастаса, ал Ұлы жүзге Абдолла 

ханның  жас  кезінде  асырап  алған 

баласы Жолбарыс хан болып сайланды. 

Кіші  жүз  ханы  Әбілқайыр  да  осы 

Абдолланың ұлы еді. Орыс тарихшысы 

А.И.Левшин  Әбілқайырды  Аджаның 

баласы  деп  көрсетіп,  өрескел  қате 

жіберген.  Оның  Аджа  деп  отырғаны 

осы  Абдолла  хан.  Абдолла  қазақ 

хандарының  кіші  бұтағын  бастайтын 

Үсекке  шөбелек,  яғни  оның  төртінші 

ұрпағы.  Ал,  Үсек  болса  атақты 

қазақ  хандарының  бабасы  Жәдік 

сұлтанның інісі. Осы шежіреден көріп 

отырғанымыз, шын мәнінде Ұлы жүзге 

хан  болған  Жолбарыс  Кіші  жүз  ханы 

Әбілқайырдың  ағасы.  Алайда  олар 

бірге  тумаған  бауырлар.  Жолбарыс 

1690 жыл туды. Ол Әбілқайырдан бір 

жас  қана  үлкен  еді.  Бұлай  болатын 

себебі,  о  баста  Жолбарысты  бұған 

дейін  кіндігінен  бала  көрмеген 

Абдолла  хан  асырап  алды.  Десек  те, 

Жолбарысты қарадан шықты демесең, 

шығу  тегі  жақсы  еді.  Ол  Арғын 

Қуандығындағы 

Темеш 


руының 

белгілі  биі  Нұрқожаның  немересі 

болатын. Туғанына үш-төрт күн болған 

Жолбарыстың  шешесі  мен  әкесі  аяқ 

астынан  қайтыс  болып,  Қаз  дауысты 

Қазыбек  би  жетімді  Абдолла  ханның 

перзент  көрмеген  әйелінің  бауырына 

салды.  Жолбарысты  емізген  оның 

емшегі иіп, көп кешікпей Әбілқайырға 

екіқабат  болды.  Осылайша  Жолбарыс 

пен  Әбілқайыр  бір  емшекті  еміп,  бір 

үйде  өсті.  Алайда  Абдолла  ханның 

әйелі  өгей  балаға  дұрыс  қарамаған 

соң,  оның  үстіне  Әбілқайыр  мен 

Жолбарыс шекісе бергендіктен, ес біле 

бастаған  Жолбарысқа  әкесі  Абдолла 

бала кезінде-ақ жасырмай, шындықты 

айтты.  Осыдан  соң  Жолбарыс  Қаз 

дауысты  Қазыбек  биге  қашып  келді. 

Алайда  ол,  балаға  бәрін  түсіндіріп, 

оны  Абдолла  ханға  қайта  қайтарды. 

Есейген соң Қазыбек бидің өтінішімен 

бала тәрбиесімен Абдолла шаңырағына 

жақын  қоныстанған  Үйсін  Төле 

бидің  өзі  де  айналысты.  Осылайша 

Жолбарыс  есейе  келе  сұлтан  атанып, 

Ұлы  жүз  арасына  сіңісіп  кетті. 

Ол  Абдолла  ханның  Ташкенттегі 

ордасында 

өсіп, 


тәрбиеленді. 

Кезінде  оның  әкесі  Абдолла  ханға 

бағынған  Ұлы  жүздің  Дулат,  Албан, 

Суан, 


Шанышқылы, 

Сарыүйсін 

тайпаларының  билері  Жолбарыстың 

өткенінен хабарсыз болғандықтан, оны 

Абдолла  ханның  туған  ұлы  ретінде 

қабылдап,  ханның  мұрагері  деп  білді. 

Есейген  Жолбарысты  Абдолла  алғаш 

Леңгерге  бек  етіп  тағайындады.  Онан 

соң, Абдолла қайтыс болған соң, Төле 

бидің  тікелей  қолдауымен  Жолбарыс 

Ұлы  жүзге  хан  болып  сайланды. 

1723  жылы  көктемде,  Сеуан  Рабдан 

бастаған қалмақтар Арқа жері арқылы 

Талас,  Шу  бойындағы  қалың  дулатқа 

шабуыл  жасағанда,  және  Албан  мен 

Суан тайпалары жау қолында қалғанда 

хан  атанғаны  болмаса,  Жолбарыстың 

халі шаттанарлықтай мәз емес еді. Ол о 

бастан-ақ, жау жағадан алғанда Алакөл 

бойындағы  қонысын  тастап,  Шуға 

көшіп  келген  Төле  биді  қуана  қарсы 

алып, өзінің хан ордасын оның қасына 

тікті. Ол үлкенді сыйлайтын, асықпай, 

билермен  ақылдасып  барып  шешім 

қабылдайтын,  салиқалы  да  байсалды 

қазақ азаматы еді. Алайда, жетім болып 

өскендіктен  аса  ұяң,  кісінің  бетіне 

тіке  қарамайтын,  момындығы  тағы 

байқалып тұратын. Әрине, хан болған 

адамға мұндай мінездер жараса қоймас 

еді.  Сондықтан  да,  мұндай  қасиеттер 

Жолбарыстың  да  беделін  көтере 

қоймады.  «Ақтабан  шұбырынды, 

Алқакөл сұламадан» кейін Ұлы жүздің 

үлкен  бөлігінің  жау  қолында  қалуына 

байланысты  Ташкент  аймағындағы 

елді басқыншылықтан аман алып қалу 

үшін  Жолбарыс  Төле  бимен  ақылдаса 

отырып, қалмаққа алым-салық (тамат) 

төлеп  тұруға  амалсыздан  келісті. 

1738  жылы  Жолбарыс  хан  Төле 

бимен  келісіп,  орыс  патшайымы 

Анна  Иоанновнаға  орыс  бодандығын 

қабылдайтындарын айтып хат жолдады. 

Хатты 

Орынборға, 



губернатор 

Неплюевқа  Төле  бидің  туысы  Айтбай 

алып барды. 1738 жылы 19-қыркүйекте 

орыс  патшайымы  Жолбарыс  ханның 

атына  жауап  жолдап,  оның  бодан 

болу  туралы  тілегінің  қабылданғанын 

мәлімдеді.  Алайда,  бұл  хабар  жоңғар 

билеушілерінің  қатты  қарсылығын 

туғызғандықтан,  жалғасын  таппай, 

аяқсыз  қалып  қойды.  Дегенмен  де, 

Ресей  басшылары  Жолбарыс  ханның 

өтінішін пайдалана отырып, қазақ жері 

арқылы  Орта  Азия  мемлекеттерімен 

сауда-саттық 

ісін 

жандандыруды 



көздеді.  Осындай  мақсатпен  орыстың 

белгілі 


тарихшысы 

В.Н.Татищев 

Орынборда  Әбілқайыр  ханға  және 

өзіне  қонақ  болған  Жәнібек  пен 

Шөрекке  Жолбарыс  ханның  өтініші 

бойынша  Ташкентке  сауда  керуенін 

аттандыратынын 

айтып, 


аталған 

кісілерге  осы  керуенді  қорғайтын 

батырлар  тауып  беруді,  оларға  бұл 

үшін  ақыны  осы  керуенге  қатысатын 

саудагерлердің  өздері  төлейтіндерін 

түсіндірді.  Аталған  қазақтар  бұл 

тапсырманы құп алып, орыстың сауда 

керуенін  Ташкентке  дейін  ешбір 

қауіпсіз өткізе алатындарын мәлімдеді. 

Осылайша  поручик  Карл  Миллер 

бастаған  керуен  1738  жылы  29-та-

мызда  Ор  бекінісінен  сапарға  шықты. 

Керуен  құрамына  39  көпес  және  т.б. 

әскерилер  кірді.  Тауарлар  44  түйеге 

және 60 жылқыға тиелді. Оларға келесі 

күні  қосылған  Әбілқайыр  хан  өзінің 

адамдарымен керуенмен бірге алты күн 

жол жүріп, Торғай өзенінің бір сағасына 

жеткен соң, керуенді ары қарай күзетуді 

Орта  жүздің  Алтай  және  Шақшақ 

руларының  жігіттеріне  тапсырды. 

Олар  керуенді  аман-есен  қазақтардың 

астанасы  Түркістанға  дейін  жеткізді. 

Ал,  Түркістаннан  Ташкентке  қарай 

керуен  қазақ  батырларынсыз  аттанды. 

Бұл  қазақтар  арасында  түсінбеушілік 

туғызды.  Осындайда,  бұл  керуен 

жоңғарларға  арналған  қару-жарақты 

алып  бара  жатыр  деп  күдіктенген 

шымыр  руының  батыры  Қойгелді 

өзінің  жігіттерімен  оған  тосыннан 

шабуыл  жасады.  Бұл  күтпеген  оқиға 

1738  жылдың  2-қарашасында  орын 

алды.  Керуен  басы  К.Миллер  мен 

көпестер  тұтқынға  түсті.  Алайда 

Шақшақ  Жәнібек  пен  Жолбарыс 

ханның  араласуымен  олар  біраз 

уақыттан  соң  тұтқыннан  босатылды. 

Арада  біраз  уақыт  өткен  соң, 

Жолбарыс  ханның  ұйымдастыруымен 

1739  жылдың  2-сәуірінде  К.Миллер 

өзімен бірге ортаазиялық саудагерлерді 

тауарларымен алып, кейін қарай, яғни 

Ор  бекінісіне  аттанды.  Алайда,  осы 

кезде  ташкенттік  өзбектер  қазақтың 

мұң-мұқтажына 

бүйрегі 

бұрып 


тұратын  Жолбарыстың  көзін  жоюды 

ойластырып,  оған  қарсы  қастандық 

ұйымдастырды. Оған өзбектердің Мың 

руынан шыққан Шахрух бидің тікелей 

қатысы  болды.  Ташкентті  билейтін 

Жолбарыстың  қазақшылдығы  және 

жоңғарларға  арнап  өздеріне  қарасты 

адамдардан  салық  жинауы  өзбектерге 

тіптен  де  ұнамады.  Әсіресе,  екеуі  екі 

қаланың  билеушісі  болып  табылатын 

Шахрухтың 

ұлдары 


Әбдірахым 

мен  Әбдікәрім  оған  қатты  өшікті. 

Олар  өздеріне  қызмет  етіп  жүрген 

тәжік  жігітін  жалдап,  Жолбарысты 

қастандықпен өлтіруді ұйымдастырды. 

Үш  күнге  созылған,  елді  мезі 

еткен  қалың  жаңбырды  жамылып, 

жалдамалы 

қанішер 

қойнына 


қанжарын  тығып,  маусым  айының 

басында  Жолбарыс  ханның  ордасына 

жасырын  кіріп,  оны  бауыздап  кетті. 

Қаралы  да,  жантүршіктірер  сұмдық 

хабарды  естіген  халық  Ордаға 

қарақұрым  болып  жиналып,  ағыл-

тегіл  зар  еңіреп  ханды  жоқтады.  Көзі 

тірісінде  ешкімге  тырнағы  батпаған, 

кеңпейіл  де  кешірімпаз  хан  небәрі 

49  жасында  өмірден  өтті.  Осылайша 

кемеңгер  Төле  бидің  оң  қолы  болып, 

қазақтың Ұлы жүзін бейбіт те, мамыра-

жай  тұрмысқа  жеткізу  жолында  бүкіл 

өмірін  сарп  еткен  Жолбарыс  хан  да 

бақилық болды.

талас омарБЕКов, 

Әл-Фараби атындағы 

ҚазҰУ жанындағы 

 Орталық Азиядағы дәстүрлі  

өркениеттерді зерттеу 

орталығының директоры,  

 ҚР ҰҒА Құрметті академигі

Жолбарыс Хан



6

  Для  обучения  в  Летней 

школе  приехали  слушатели  из 

Карагандинского  экономического 

университета 

Казпотребсоюза 

(4 

студента), 



Кокшетауского 

государственного университета им. 

Ш.Уалиханова (3 студента), Казах-

станского  университета  техноло-

гии и бизнеса (Астана) (з студента), 

Таразского 

государственного 

университета  им.  М.Х.Дулати  (4 

студента),  Нового  экономическо-

го  университета  им.  Т.Рыскулова 

(3  студента),  Киргизского  эко-

номического  университета  им. 

М.Рыскулбекова (2 магистрантки, 3 

студента).

Обучение  в  Летней  школе  было 

организовано на бесплатной основе, 

спонсорами  выступили:  гостиница 

«Казахстан»,  ресторан  «Белый 

слон»,  турфирмы:  «Асыл  Трэвел», 

«Версаль». 

В  соответствии  с  программой 

Летней  школы  студентам  были 

прочитаны 

лекции 


ведущими 

профессорами  кафедры  «Туризм  и 

сервисное  обслуживание»  –  д.г.н., 

профессором Надыровым Ш.м. на 

тему:  «Индустрия  гостеприимства 

РК:  проблемы  и  перспективы  ее 

развития»;  д.э.н.,  профессором 

Мухамбетовым  т.и.  –  «Рестораны 

и 

отели 


в 

инфраструктуре 

туризма  (на  примере  Казахстана 

и  Испании)»  к.э.н.,  профессором 

Жаксыбергеновым  а.Г.  –  «Бизнес-

план  предприятия  ресторанного 

и  гостиничного  бизнеса».  Для 

выступления  перед  слушателями 

была 

приглашена 



менеджер 

Казахстанской  Ассоциации  гос-

тиниц  и  ресторанов  (КАГиР) 

Жашимова Э.Х. с докладом на тему: 

«Состояние  гостиничного  бизнеса 

РК».  Слушателям  Летней  школы 

была  презентована  программа 

двухдипломного 

образования 

по  специальностям  5В090200  – 

«Туризм»,  5В091200  –  «РДиГБ» 

между  АТУ  и  Швейцарским 

институтом  менеджмента  туризма 

и  гостиничного  бизнеса.  Директор 

ресторана «Белый слон» Утебекова 

Г.а. провела мастер-классы на темы: 

«Организация  командной  работы 

при сервировке банкетных столов», 

«Этикет  за  столом  на  высоких 

приемах», с большим успехом про-

шло выступление студента програм-

Летняя шкоЛа на факуЛьтете экономики и бизнеса

27-сәуірде 

Технология-экономикалық 

колледжде 

«Жас 

мамандардың  іс-тәжірибесін  қалыптастыру»  тақырыбында  семи-



нар  өтті.  Семинардың  мақсаты  оқу  –  тәрбие  жұмыс  барысында 

оқытушылар  мен  білімгерлер  арасында  адамгершілікпен  әдептілікке 

тәрбиелеу  әдіс  –  тәсілдерін  үйрету.  Семинар  барысында 

интерактивті  әдіс  –  тәсілдер,талдауға  ұсынатын  педагогикалық 

сұрақтар,  педогогикалық  жағдаяттар,іскерлік  ойындар  өткізілді. 

      Қарым  –  қатынас  тұрғысынан  педагогтық  әдеп  мұғалімнің  жан  – 

жақтылығын,    идеялық  сенімінің,  жүріс  –  тұрыс  мәдениетінің,  арнаулы 

білімінің, мамандығына байланысты ізденіс жемістерінің қоры, яғни ақыл – 

ойының көрінісі екендігі айтылды. Әр бір оқытушының дара ерекшеліктеріне 

бағынбастан  педагогты  әдепті  дамытуға  септігін  тигізетін  жекелеген 

психологиялық және педагогикалық бірнеше жайыттарды бөліп көрсетілді. 

Байқағыштық,  сенім,  әділдік,  төзім  және  сабыр  сақтау,  педагогтық 

талант,  ілтипаттылық  сияқты  қасиеттер  ұстаз  бойынан  табылса, 

оқушы мен оқытушы арасында кикілжің туындамайтындығы туралы 

пікірлер ортаға салынып, бір тоқтамға келдік. 

Қорыта келгенде ұлы гуманист Ибн Синаның адам бойынан мынандай 

қасиеттердің  болуын  оқу  тәрбиеден  іздейді:  адалдық,  ақылдылық, 

адамшылық.  Конференция  соңында  жас  оқытушылардан  «оқытушының 

шыдамдылық тесті», «оқытушының әдептілік тесті» алынып, «сіз қандай 

мұғалімсіз?»  сауалнамасы  жүргізілді.  Бұл  психологиялық  тестілер  мен 

сауалнаманың қорытындысы анықталып, оқытушыларға өзін-өзі саналы 

түрде  түсінуге  және  өзінің  шығармашылық  деңгейін  үздіксіз  жетілдіруі 

қажеттігіне көз жеткізді.



Раушан ДАВЛЕТБАЕВА,

АТУ ТЭК директорының АТ жөніндегі орынбасары

«Жас мамандардың

 

іс-тәЖірибесін Қалыптастыру»



С  учетом  всеобщего  мнения  об  авторитетности  и  эталонности 

швейцарских  традиций  в  сфере  туризма  и  гостеприимства,  АТУ  достиг 

договоренности с Институтом Менеджмента Туризма и Гостиниц (Hotel 

and  Tourism  Management  Institut  (HTMi),  Швейцария  о  совместной 

подготовке  кадров  на  базе 

Казахстанско-Швейцарского  Института 

Туризма и Ресторанно-Гостиничного Бизнеса при АТУ

.

Целью  Института  является  подготовка  высококвалифицированных 



менеджеров,  обладающих  современными  знаниями  и  практическими 

навыками  в  сфере  туризма,  управления  ресторанным  и  гостиничным 

бизнесом, конкурентоспособных на казахстанском и зарубежном рынках 

труда.  


Институт  призван  обеспечить  высокие  швейцарские  стандарты 

подготовки  кадров  благодаря  привлечению  высококвалифицированных 

преподавателей  швейцарского  ВУЗа-партнера  с  преподаванием  на 

английском языке. В рамках сотрудничества будут организованы выезды 

преподавателей на стажировку в HTMi для повышения квалификации и 

обмена опытом, а также учебно-производственные курсы для обучающихся. 

Учебное  заведение  будет  принимать  швейцарских  преподавателей  и 

эспертов  для  чтения  лекций,  семинаров-тренингов  и  консультаций  по 

вопросам подготовки кадров. В Институте имеется современный учебно-

производственный комплекс, где студенты имеют возможность освоения 

учебной программы на качественно высоком уровне. 

ВАЖНОЕ СОБЫТИЕ



22  мая  2015  г.  в  Алматинском  технологическом 

университете  состоялось  торжественное 

открытие 

Казахстанско-Швейцарского  Института  Туризма  и 

Ресторанно-Гостиничного Бизнеса.

мы  двудипломного  образования, 

пятикратного чемпиона Казахстана 

по  барному  искусству,  победителя 

международных 

соревнований 

Джайбергенова  а.  с  шоу-програм-

мой.


Слушатели 

Летней 


школы 

были  ознакомлены  с  базой 

производственной  практики,  посе-

тили рестораны «Жанер-Д», «Белый 

слон»,  гостиницы  «Казахстан», 

«Манас». Для лучшего ознакомления 

с вузами, где происходит подготовка 

специалистов 

ресторанного 

и 

гостиничного  бизнеса,  слушатели 



презентовали 

свои 


учебные 

заведения 

и 

специальность 



«Ресторанное  дело  и  гостиничный 

бизнес».  Результатом  обучения 

в 

Летней 


школе 

явилось 


приобретение  слушателями  новых 

знаний  и  компетенций,  таких  как 

теоретические  аспекты  вопросов 

ресторанного  дела  и  гостиничного 

бизнеса,  проведение  мониторинга 

состояния 

гостиничного 

и 

ресторанного  рынка,  исследование 



деятельности 

гостиниц 

и 

ресторанов,  умение  практического 



применения приобретенных знаний.  

Завершилось  обучение  в  Летней 

школе вручением сертификатов. 

ҮРзАДА ЕСАЙДАР,

Заведующая кафедрой 

«Туризм и сервисное 

обслуживание»



С 8 июня по 13 июня 

2015 г. на факультете 

«Экономика и бизнес» 

проходила Летняя школа для 

студентов и магистрантов 

специальности 

«Ресторанное дело и 

гостиничный бизнес». 



  1   2


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал