2008 жылдан бері басылып шығарылады. Таралымы 2000 дана



жүктеу 0.65 Mb.

бет1/7
Дата07.03.2017
өлшемі0.65 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

2008 жылдан бері басылып шығарылады. 

Таралымы 2000 дана.

3 айда бір рет шығады 

ҚОЖАЙЫНЫ


Қазақстан Республикасы Экономикалық 

даму мен сауда министрлігінің Сауда 

комитеті

БАСЫП ШЫҒАРУШЫ

«Эксклюзив» Баспа үйі» ЖШС

Тіркеу куәлігі № 9422-Ж, 2008 жылғы 

30 маусымда Ақпарат және мәдениет 

министрлігі берген

Мекен-жайы: Қазақстан, Алматы, 050010,

Бөгенбай батыр көшесі, 62/2,

тел./факс +7 (727) 291-22-22

«Print House Gerona» ЖШС баспасында 

басылған, Алматы қаласы, Сатпаев көшесі, 

30а/3 124 офисі

БАС РЕДАКТОР: Мейржан Майкенов

АВТОРЛАР: Дмитрий Слинько

Қарлығаш Еженова

Aнель Давлетгалиева, Расул Жұмалы

РЕДАКТОР-ТҮЗЕТУШІ: Алла Соболева

ДИЗАЙН, ТОПТАУ: Әсет Қайларов

МАМАНДАНДЫРЫЛҒАН ЖУРНАЛ

№ 

02 (20) маусым 2013



ЖАҢАЛЫҚТАР

ФОРУМ


Өміршеңдік емтиханы 

НАЗАРДА


Одақ танылуда

ЭКСПОРТТАУШЫЛАР КЕҢЕСІ

Мазалайтын сұрақтар

ҚАЗАҚСТАНДА ЖАСАЛҒАН 

Мемлекеттік қолдау өндіріс қарқынын 

қалпына келтірді

ПАЙДАЛЫ СІЛТЕМЕЛЕР

ШЕБЕРХАНА

Экспортқа бағытталған кәсіпорындар франчайзингі

CАРАПТАМАЛЫҚ КЕҢЕСТЕР

САРАПТАМА

Тамаша Түркия

Салалық талдау «Жануарлар

мен өсімдіктерден алынатын өнімдер»

ЖЕКЕ ПІКІР

Серікбай Бисекеев:



«Үлкен аквариумды таңдаңыз»

ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ

Саланың әлемдік көшбасшыларымен байланыста

ҚЫЗМЕТ.KZ

Жібек жолының жаңа тармағы 

ТАРИХ БЕТТЕРІ

Үш мың жылға созылған бірігу

КІТАПХАНА

КҮНТІЗБЕ

02

04



06

13

15



17

18

21



24

28

32



34

37

40



43

44


02

 

ex



p

or

te



r

  |  


м

ау

сы



м

' 2


01

3  


|  

02



ЖАҢАЛЫҚТАР

2013 жылдың қаңтар-наурызында Қазақстанның 

Кеден одағы елдерімен өзара саудасы $5,112 млрд. 

құрады

2013 жылдың қаңтар-наурызында Қазақстан 

Республикасының Кеден одағы елдерімен өзара 

саудасы $5,112 млрд. құрады, бұл 2012 жылғы 

қаңтар-наурыздағыға қарағанда, 4,9%-ға төмен, 

соның ішінде экспорт $1,65 млрд. 4,6%-ға өсті, 

ал импорт $3,463 млрд. 8,8%-ға төмендеді.

Қазақстан Республикасының экспорт 

құрылымында минерал өнімдері (Кеден одағы 

елдеріне жалпы экспорт көлемінің 37,5%), 

металлдар және солардан жасалған бұйымдар 

(25,6%), химиялық өнеркәсіп өнімдері (16,1%) 

басым.

Ресей Федерациясы мен Беларусь 



Республикасынан көбінесе, минерал өнімдері 

(Кеден одағы елдерінен келетін жалпы импорт 

көлемінің 30,0%), мәшинелер мен жабдықтар 

(23,1%), металлдар және солардан жасалған 

бұйымдар (12,0%), жануар және өсімдіктен 

алынған өнімдер, дайын азық-түлік тауарлары 

(11,9%), химиялық өнеркәсіп өнімі (11,9%) 

әкелінеді.



Кәсіпкерлер Қазақстан үкіметінен сауда 

министрлігін құруды сұра

Қазақстанның Сауда-саттық кәсіпорындары 

Қауымдастығының мүшелері және 

Қазақстанның сауда-саттық және қызмет 

көрсету саласындағы кәсіпорындар 

кәсіподақтарының пікірінше, Қазақстанның 

сауда-саттық жүйесі әлі күнге дейін 

экономиканың қосалқы механизмі ретінде 

қабылданады.

«Мемлекетте сауданы дамыту стратегиясы 

мен тәсілі болуы қажет. Сауда министрлігі 

болмаған кезде, мұны жасау тәжірибесі 

мүмкін емес. Бізде сауданы ешбір түрде 

дамытпайды. Қалыпты бейімді министрлік 

керек», — деп мәлімдеді Қазақстанның Сауда-

саттық кәсіпорындары Қауымдастығының 

президенті Нұрсадық Әбішев.

Кәсіпкерлердің пікірінше, сауда саласын 

әртүрлі министрліктерге беру мемлекетте 

тиімді сауда саясатының қалыптасуына, 

кәсіпкерлікті ішкі және сыртқы нарықтарда 

тиімді қорғауға мүмкіндік бермейді, сауда 

саласында  жұмыс істейтін адамдардың 

мәселелерін шешпейді.

Бүгінгі күні сауда саласында 14,4% еңбекке 

қабілетті тұрғындар жұмыс істейді. 

Сараптамалық бағалаулар бойынша, нақты 

жұмыспен қамтылғандар саны 2 млн. адамды 

құрайды.

Сауда-саттық және қызмет көрсету 

саласындағы кәсіпорындардың кәсіподақтарын 

ұйымдастыру төрайымы Жібек Әжібаева былай 

деп атап өтті, «экономикалық даму және сауда 

министрлігінде үш жыл ішінде төрт адамның 

ауысып үлгеруі себебінен, саудаға қатысты 

сұрақтар баяу не болмаса, мүлдем шешілмейді».

Министрліктің жақында жүргізілген қайта 

ұйымдастырылуы және уәкілеттіліктердің 

бір бөлігін аймақтық даму министрлігіне беру 

кәсіпкерлерді одан сайын тұғырыққа кіргізді. 

Министрліктер маңызды сұрақты кешенді 

түрде шешудің орнына, оларды бір-біріне 

жүктейтін болады.

Осыған байланысты, қауымдастық сауда 

комитетін министрлікке, не болмаса сауда 

жөніндегі агенттігіне өзгертуді ұсынады. 

Қазіргі кезде қызмет ететін сауда комитеті 

өзін толығымен сарқа пайдаланды және АҚШ, 

Қытай, ЕО пен Кеден одағы тәрізді бөлімдерді 

үйлестіру мақсатында уәкілеттіліктерді 

кеңейту қажет. Олардың негізгі міндеті – 

кәсіпкерлікке әрекеттесу, бизнесті экспортқа 

шығару мақсатында мемлекеттік қолдауды 

қамтамасыз ету.



Қазақстан Республикасының Кеден одағы елдерімен 

өзара саудасы

млн. АҚШ доллары

2013 жылғы 

қаңтар-наурыз*

2013 жылғы 

қаңтар-наурыз*

%

Барлығы 

5112,5

5373,7

95,1

Экспорт

1649,6

1577,2

104,6

   Ресей


1629,6

1560,5


104,4

   Беларусь

20,0

16,7


119,8

Импорт

3462,9

3796,5

91,2

   Ресей


3348,6

3667,4


91,3

   Беларусь

114,3

129,1


88,5

*алдын-ала деректер

 

ex

p



or

te

r



  |  

м

ау



сы

м

' 2



01

3  


|  

02



03

ЖАҢАЛЫҚТАР  |  



Шілде айына қарай БЭК-де «Бәсекелестік туралы» 

заң қабылданады

Бірегей Экономикалық кеңістіктің (БЭК) 

«Бәсекелестік туралы» Модельді Заңын 

қабылдауы ұлттық заңнаманы үйлестіруде 

маңызды қадам болып табылады. 

Осындай Заңды қабылдау қажетті бірнеше 

факторлармен туындады, деп есептейді ҚР 

премьер-министрінің орынбасары Қайрат 

Келімбетов.

«Біріншіден, БЭК-тің тиімді қызмет 

етуі мақсатында заңнаманы үйлестіруді 

қамтамасыз ету үш президент алдыға 

қойған интеграцияны тереңдету бойынша 

міндеттердің бірі болып табылады. Бұл орайда, 

ұлттық заңнаманың бірегей нормалары мен 

ережелеріне негізделетін бірегей бәсекелестік 

саясаты – БЭК-тің қызмет етуінде іргетас 

болып табылады», - деп атам өтті Қайрат 

Келімбетов.

БЭК-ке мүше-елдердің кәсіпорындары 

үшін теңдей бәсекелесу шарттары ұлттық 

экономикалардың бәсеке қабілеттіліктерін 

жоғарылату факторы болып табылады. 

Сондықтан, Заңды қабылдау интеграциялық 

үрдістерді және алдағы Еуразиялық 

экономикалық одақты құруды қамтамасыз 

етуде қажетті болып табылады.

«Үш мемлекет басшылары қол қоятын модель 

заңы бәсекелестік бойынша заңнамалық 

нормалардың ықпалды құралы болады. Ол 

өзіне біздің және шетел мемлекеттерінің үздік 

тәжрибелерін алуы тиіс», - деп ерекше көңіл 

аудара айтты Қайрат Келімбетов.

2010 жылғы 9 желтоқсандағы бәсекелестіктің 

бірегей қағидалары мен ережелері туралы 

Келісімдеріне сәйкес осы заңды шілдеге дейін 

Ресей, Белоруссия мен Қазақстан басшылары 

қабылдаулары тиіс.



Қазақстанда  автомобиль өндірісі 120%-ға артады

Мемлекетте құрастырылған автомобильдердің 

ішкі нарықта өткізілу үлесі 2013 жылдың 

аяғына қарай 25%-ды құрайды. Қазақстан 

автобизнесі қауымдастығында (ҚАБҚ) 2013 

жылы Қазақстан автомобиль өнеркәсібін ұзақ 

мерзімді әлеуетте дамытудың мемлекеттік 

бағдарламасы әзірленіп, қабылданады деп 

күтілуде. Осы бағдарламаны қабылдау 

елде шығарылатын автомобильдер желісін 

кеңейту және ҚР автозауыт өнімдеріне деген 

ішкі сұранысты ұлғайту мүмкіндігін береді. 

Осының нәтижесінде, ҚАБҚ-ның басқарушы 

директорының пікірінше, қазақстанның Кеден 

одағы елдеріне экспорттау үлесі де ұлғаяды. 

Қолданылатын с-шаралар қорытындысы 

бойынша ҚАБҚ өнімді шығарудың физикалық 

көлемі индексінің өсуін болжайды, ол 

ағымдағы жылдың аяғына қарай 120%-ға тең 

болады. Жаңа автомобильдерді сату көлемі 

алдыңғымен салыстырғанда, кемінде 80%-ға 

ұлғаяды және шамамен 140-150 мың бірлік 

санын құрайды, ал ұсталған автомобильдер 

импорты төмен деңгейде қалатын болады. 

Ұсталған автомобильдерді қайталама ішкі 

нарықта қайта сату көлемін ҚАБҚ 2013 

жылдың аяғына қарай 180-200 мың бірлік 

санымен бағалайды.

Әлеуетте, 2020 жылға дейін Қазақстандағы 

барлық өндірістік алаңдардың жалпы қуаты 

300 мың автомобильді құрайтын болады, 

соның ішінде 50% ішкі нарыққа, қалған 50% - 

экспортқа жіберілмек.

Мәшине жасау саласына инвестицияларды 

арттыру және сапқа өндіріс бойынша, сондай-

ақ, сервис бойынша жаңа жобаларды енгізу 

арқылы осы салада жоғары көрсеткіштерге 

жетуге болады.  

ҚР индустрия және жаңа технологиялар 

министрлігінің деректері бойынша, 

2012 жылы  77,1 млрд. теңгеге автокөлік 

құралдары, трейлер, екі доңғалақты 

тіркемелері, 100,7 млрд теңгеге өзге көлік 

құралдары жасап шығарылды, ағымдағы 

кезеңде 275 млрд. теңгеге мәшинелер мен 

құрал-жабдықтарды жөндеу мен қондырулары 

жүргізілді. 2012 жылы Қазақстанға әкелінген 

тағайындалуы әртүрлі автомобильдердің 

барлық елдер бойынша импорты жаңа 120 

мың автомобильді құрады, соның ішінде, 

Ресей Федерациясынан — 55 мың жаңа жеңіл 

автомобильдері (ресей брендтері және ресейде 

жасалған шетел маркілері), 16 мың бірлік 

Жапониядан, 10 мың Қытайдан, 5,5 мың 

Оңтүстік Кореядан, 5 мың Өзбекстаннан, 3 

мың АҚШ-тан, 2 мың Германиядан. 



04

 

ex



p

or

te



r

  |  


м

ау

сы



м

' 2


01

3  


|  

02



ФОРУМ

Форум осы жылы әлемдік 

жұртшылықтың кең 

жаңғырығын туғызды. Өте 

айқын бағдарлама, онан 

әрі, әлемдік мәнділікке 

қатысушылардың біліктілігі, 

талқыға салынушы тақырыптар 

мен қорытынды құжаттар 

әлемдегі Қазақстанға де-

ген қызығушылықтың 

жоғары екендігін растайды. 

Қазақстанның мемлекеттік 

органдары, ұлттық холдингтері, 

компаниялары мен қорлары 

мен халықаралық бірлестіктер 

және шетелдік компаниялардың 

арасында өзара  меморандумдар 

мен келісімдер бекітілді. Сәтті 

уағдаластықтар инновациялық 

технологиялар саласына жата-

ды, және алдын-ала мәліметер 

бойынша $400 млн. бағаланады. 

Әлеуетті мультипликативтік 

нәтижеге әлі тағы бағалауға тура 

келеді. 


Экономика саласындағы 

Нобель сыйлығының лау-

реаты Гонконгтың Қытай 

Университетінің профессоры 

Джеймс Миррлис, өзіне ақыл 

сыншылдығымен, Қазақстанның 

49 орында тұрғанын, яғни, 

отыздықтан да алыс екендігін 

айтты. «Бұл тізімге кіру үшін 

онда орналасқан бір елді 

ығыстыру қажет болады. 

30-дыққа кіру үшін Қазақстан 

оған кіретін елдер қатарын 

анықтап алуы керек, - Греция 

және Кипр, әрине, бұл тізімнен 

жақын арадағы экономикалық 

жағдайларға байланысты 

Өміршеңдік емтиханы



VI Астана экономикалық форумы Қазақстанның әлемдегі аса дамыған 30 мемлекеттер құрамына кіруге талпынысы қолдан 

келерлік іс екендігін көрсетіп шықты.

 

ex

p



or

te

r



  |  

м

ау



сы

м

' 2



01

3  


|  

02



05

ФОРУМ  |  

шығып қалады, және тағы да 13 

елді «аттап өту» керек болады. 

Қазақстанның саяси ықпалын, 

білім деңгейін ВВП халық са-

нын және адамдық капиталын 

ескере отырып, бұл Қазақстан 

үшін қол жетерлік іс деп ойлай-

мын. Мальта, Кипр, Исландия, 

Люксембург - бұл халық табысы 

жағынан төмен деңгейдегі елдер, 

бұларды «аттап өтіп», баллдарын 

теңестіріп немесе асырып алуға 

болар еді» - деп, атап өтті ғалым. 

Қазақстан экономикасы-

на айтарлықтай нәтижені 

Қазақстанның жуық арада 

БСҰ (ВТО)-на кіруі көрсетеді. 

Бүкіләлемдік Сауда ұйымы 

(ВТО) бас директорының орынба-

сары Алехандро Хара: «Кедендік 

одақ құрылған кезде БСҰ-ға 

кіретін қатысушы-елдер үшін 

бұл қиындықтар туғызған бо-

латын, өйткені, БСҰ мүшелері 

басқа елдер саудасына бұл 

одақтың құрылуының әсері 

мен салдарын түсінген жоқ. 

Оғаштық КО мүшелерінің, 

керісінше, БСҰ-ға кіруді жыл-

дамдатуында, себебі, олар БСҰ 

ережелеріне сәйкес келетін, 

сауда саласындағы саясатты 

жасап жатыр». Ол Кедендік 

одақты Қазақстанның жаһандық 

экономикаға интеграцияның 

аса биік деңгейіне ауысу алаңы 

ретінде қарастырады. 

Бұл ҚР президенті Нұрсұлтан 

Назарбаевтың жаңа бастама-

сымен үндеседі. Өтіп жатқан 

форумның алғашқы күнінде-ақ, 

шетелдік инвесторлар кеңесінде 

президент ортақ мақста қойды, 

мен оны «үш жетілік» баста-

ма  деп атар едім»: Қазақстанға 

әлемдік есемі бар кем деген-

де 7 ғалымды тарту, барлық 

қазақстандық компанияларды 

жоғары технологиялық тап-

сырыстармен қамтамасыз ету 

және жеті инновациялық старт-

апптың құрылуын қолдау. 

Биылғы жылы АЭФ және 

Бүкіләлемдік Дағадарысқа 

қарсы Конференцияға 11 000 

астам қатысушы тіркелді, 

оның ішінде 35-і қазіргі және 

экс-министрлер, 10 Нобель 

сыйлығының лауреаттары, 

және 40-тан астам халықаралық 

ұйымдардың, корпорация-

лар мен кәсіпорындардың  

жетекшілері. АЭФ және ВАК 

нәтижелері бойынша жасалған 

ұсыныстар қыркүйек айын-

да Ресейде өтетін көшбасшы 

қатысушы-елдер саммитінде  

G-8 Халықаралық Валюта 

Қоры, Бүкіләлемдік Банк және 

БҰҰ,G20 шешімін қабылдау 

деңгейіне берілді. 


06

 

ex



p

or

te



r

  |  


м

ау

сы



м

' 2


01

3  


|  

02



НАЗАРДА

Соңғы бірнеше айда 

интеграцияға қарсы бағытталған 

саясаттанушылар өзіне-

өзі деген нық сеніммен таң 

қалдыратын мәлімдемелер 

жасауда. Олардың бір бөлігінің 

пайымдауынша, Қазақстанның 

тәуелсіздігіне қауіп-қатер төніп 

тұр. Басқалары болса, отандық 

өндіріс құлдырауға жақын 

деп есептейді. Олар елде жаңа 

бірлескен кәсіпорындарының 

ашылуын  да ққптамайды. 

Соңғы сатыдағы шынайылыққа 

таласатын сарапшылар Кеден 

Одағын құрудың мақсатын 

жете түсінбейтін сияқты сезім 

қалыптасады. Еске сала кетсек, 

оның мақсаты — кеден баждары 

мен экономикалық сипаттағы 

шектеулері қолданылмайтын, 

арнайы қорғаныстық, демпингке 

қарсы және орнын толтыру ша-

раларын қоспағанда, ортақ кеден 

аумағын құру.

«Үш мемлекеттің өздерінің 

тауар, қызмет пен жұмыс 

күші нарықтарын біріктіруге 

ұмтылыстары барлық ғаламдық 

экономика үшін ұтыс алып 

келеді. Жағрапиялық жағынан 

Еуропа мен Азия, Батыс пен 

Шығыстың түйіскен жерінде 

орналасқан кең аймақ іскерлік 

белсенділік үшін ортақ, алдын-

ала болжанатын және ашық 

ережелері бар  кеңістік болады», - 

деп атап өтті Нұрсұлтан Назарба-

ев. Ол ерекше атап өткендей, бұл 

жерде қауіпсіз, сенімді, ең қысқа 

трансеуразиялық магистральдері 

бар тұрақты экономикалық алаң 

қалыптасатын болады.

Интеграцияға қарсылық 

білдіретіндер қазақстан өнімінің 

ресей нарығынан ығыстырылуы 

орын алып жатқаны туралы 

мәлімдейді. Шындығына келген-

Одақ танылуда



Ескі оптика шынайылықты бұрмалайды. Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың пікірінше, бүгін әлемде еуразия 

интеграциясына түнеріңкі және «суық соғыс» кезіндегі ескірген линза арқылы қарайтын саясаткерлер мен сарапшылар бар.

 

ex

p



or

te

r



  |  

м

ау



сы

м

' 2



01

3  


|  

02



07

НАЗАРДА  |  

де, бұл мүлдем олай емес. 

Статистикаға жүгінейік.

Қазақстанның өңделген 

тауарларының Кеден Одағы 

елдеріне экспорты 2008 жылғы 

дағдарысқа дейінгі ең жоғары 

деңгейдегі көрсеткішінен 

асып түсті, ал 2009 жылмен 

салыстырғанда 2,5 есеге дерлік 

артты. Онымен қоса, 2012 

жылғы деректер бойынша, 

Қазақстанның КО елдеріне 

жалпы экспорты, 2011 жыл-

мен салыстырғанда, 3,7%-ға 

төмендеп, $6,8 млрд. құрады 

және осы төмендеу қоғамда 

белгілі бір сұрақтар туындата-

ды. Экспортты шикізат және 

өңделген тауарлар бөлінісінде 

зерттеу шынайы ахуалды  ашып 

көрсетеді.

Жалпы экспорт көлемі ми-

нералды шикізат тауарла-

рын (көмір, кен мен концен-

траттар) жеткізуді азайту 

есебінен құндық көлемінде 

төмендеді. Минералды шикізат 

тауарларының үлесі шикізат 

тауарлары экспортының 54% 

құрайды. Осы тауарлар Үдемелі  

индустриалды-инновациялық 

саясат бойынша мемлекеттік 

бағдарламаны іске асыру 

нәтижесінде мемлекет ішінде 

қажет болды, соның ішінде 

шикізат тауарлары санатынан 

өңделген өнім кескініне ауысты.

Қазақстан және Ресей үшін 

негізгі тәуекел – бұл осы екі 

елдің сыртқы саудасында 

тікелей шикізат құрамдасының 

жоғары болуынан туындайтын 

шикізатқа тәуелділік. Қайта 

өңдеу секторын дамыту үшін 

айтарлықтай резервтер бар, олар-

ды Қазақстан көрсетті.

Өңделген тауарларды КО 

нарығына экспорттау 16,9%-ға 

өсті және ол $4 млрд.-ты құрады.  

Яғни нақты түрде, Қазақстан 

өзінің күш-жігерін өңделген 

өнімді өндіру мен экспортқа 

шоғырландыра отырып, өзара 

саудада шикізат өнімінің экспор-

тын қысқартуда.

2012 жылғы оңтайлы 

кезеңдердің бірі — бұл КО 

аумағындағы  өзгерісті үрдіс, ол 

кезде өңделген тауарлар экс-

порты (59%) жарғылық үлесінде 

шикізат экспортының (41%) 

көрсеткіштерінен асып түсті.  

Аралық тауарлар экспорты 2010 

жылмен салыстырғанда 37%-ға 

ұлғайып, 2012 жылы $3,4 млрд. 

құрады. Осы санаттағы тауарлар 

арасында экспорттау көлемінің 

ең көп ұлғаюы келесілер бойын-

ша байқалды: мыс катодтары 

($6,6 млн.-дан бастап $635 млн.-

ға дейін), мойынтіректер ($65,3 

млн.-дан бастап $112 млн.-ға 

дейін).

Өндіріс құралдарының экспорт 



көлемі $483,6 млн. құрады, бұл 

2010 жылғы көрсеткіштен шама-

мен 14 есеге көп. Мысал ретінде 

темір жол локомотивтерін 

ерекше атап өтуге болады, 

олардың экспорты 2010 жылмен 

салыстырғанда, 3,8 есеге - $5,6-

дан $23,3 млн.-ға дейін ұлғайды.

2012 жылғы деректер бойын-

ша тұтынушылық тауарлар 

экспорты $164,7 млн. құрады. 

Және егер 2010 жылы $230,6 



Кесте. ҚР-ның Кеден одағы нарығына экспорты

млрд. АҚШ долл.

2008

2009


2010

2011


2012

Өсім


Барлығы

6,4


3,6

5,6


7,1

6,8


-3,7%

Өңделген тауарлар

2,8

1,6


2,7

3,4


4,0

16,9%


Шикізат

3,6


2,0

2,9


3,7

2,8


-23,2%

Дереккөзі: KAZNEX INVEST ҚР ҚМ КБК мен ҚРСА деректері бойынша

 

ex

p



or

te

r



  |  

м

ау



сы

м

' 2



01

3  


|  

02



08 |  НАЗАРДА

млн. көлемінің $171,6 млн. мазут пен ауыр дис-

тилляттар құраған болса, 2012 жылы олардың 

жарғылық үлесі айтарлықтай қысқарды. Бұл жал-

пы, тұтынушылық тауар көлемдерінің ($59-дан 

$161 млн.-ға дейін) өсіп келе жатқанын көрсетеді. 

Аталған халық тұтынатын тауарлар қатарында: 

макарон өнімдері, кондитер өнімдері, дәрі-дәрмек 

заттары және т.б.

Осылайша, сарапшылардың қауіптері 

айтарлықтай негізделмеген. Өңделген тауарларды 

КО елдеріне экспорттау көлемінің ұлғаю беталысы 

сақталуда және ол  өңделген өнімді Қазақстаннан 

әлемге жеткізудің өсу динамикасынан асып түседі. 

2011 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда 

ұлғаю: КО елдеріне — 16,9%, өзге елдерге — 14% 

құрады. Оның үстіне, экспорт қарқынының нақ 

осы көрсеткіші (16,9%) КО елдерінен келетін 

импорт динамикасынан басып озады (11,7%). Осы 

деректерді KAZNEX INVEST-гі экспортты талдау 

департаментінің директоры Қанат Қожамқұлов 

ұсынды. Оның департаментінің есептеулері бой-

ынша, бүгінгі күні Кеден одағы төмендегілер үшін 

негізгі өткізу нарығы болып табылады:

• Елде өндірілген мойынтіректің 99% (көлемнің 3 

есеге артуы);

• Өндірілген аккумулятордың 77% (2,5 есеге 

ұлғаю);


• Еттен жасалған дайын немесе консервіленген 

өнімдердің 66% ($3,6 млн.);

• Қанттан жасалған кондитер өнімдерінің 62% 

(ұлғаю 7 есе дерлік);

• Карбидтің 59% (2 есеге ұлғаю);

• Фосфинаттың 55% (2 есеге дерлік ұлғаю).

Шындығына келгенде, осындай көрсеткіштерге 

дағдарыс жылдары, интеграциялау деңгейі 

анағұрлым үлкен, соның ішінде ортақ валютаны 

есепке ала отырып, тіпті, Еуропа Одағының елдері 

қол жеткізбеді. Оған қоса, Кеден Одағын құру 

уақыты аса терең дағдарыспен, оның нәтижесінде 

тұтынудың төмендеуі және де инвесторларға 

қаражаттарды қайтару қажеттігімен сәйкес 

келгенін де ескеру керек.

КО-ның әсері өңделген өнім экспортының дамуына 

оңтайлы түрде әрекеттеседі: Бүкіләлемдік Сауда 

Ұйымына кіру алдында бизнеске байланыстар-

ды ретке келтіру және кеңейту, ал кейде, жеке 

бәсекелестікке қабілеттілікті күшейту жөнінде 

жаңа мүмкіндіктер ұсынылады. Егер бизнестің 

кейбір бөлшектеріне үш жақын  ел шектерінде 

бәсекеге түсу мүмкін болмаса, онда ары қарайғы 

даму әлеуеттері БСҰ-ның 159 мүшелері арасында 

бизнестің осы бөлігін тығырыққа әкелуі ықтимал. 

Жалпы, Кеден одағын бизнес әлем чемпионаты 

алдындағы жаттығу ретінде қарастыруы керек.

2009 жылмен салыстырғанда, 2012 жылы өңделген 

тауарлар экспортының көлемі екі еселеніп

$25,5 млрд.-ға жетті, бұл Қазақстанның барлық 

тәуелсіздік тарихында ең жоғары көрсеткіш 

болып табылады. Осындай нәтижеге Кеден одағы 

аумағында  сыртқы сауданың жағдайларын жасау 

және ҮИИДМБ-ның Индустриаландыру карта-

сына сәйкес экономикадағы өңдеуші секторлар 

өндірістеріне қолдау көрсету бойынша ықпалды 

шаралары арқасында қол жеткізу мүмкін болды. 



  1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал