№2 (917) 29 ақпан 2016 жыл 1 марта 1995 года в Казахстане была



жүктеу 0.8 Mb.

бет1/8
Дата11.05.2017
өлшемі0.8 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8

№2 (917) 29 ақпан 2016 жыл

1 марта 1995 года в Казахстане была 

учреждена Ассамблея народа Казахстана, 

на праздновании двадцатилетия которой 

Глава государства Нурсултан Назарбаев 

предложил  объявить  этот  день  Днем 

благодарности.  Наше  недавнее - по 

историческом меркам – прошлое хранит 

самые разные события, и трагические в 

том  числе.  Годы  репрессий,  голодомор, 

насильственные  переселения  казахская 

нация  пережила  со  всем  советским 

народом.  Остаться  человеком  в  эти 

тяжелые  годы  испытаний,  делиться 

последним  с  ближним,  сострадание 

стало отправной точкой для отношений, 

сложившихся 

между 


местными 

жителями  и  теми,  кого  судьба  занесла 

в  казахские  степи.  Не  о  собственной 

безопасности  и  не  о  величии  поступков 

думали  казахи,  спасая  насильственных 

переселенцев, 

отмеченных 

печатью 


«врагов  народа».  В  их  числе  корейцы  с 

Дальнего  Востока,  чеченцы  с  Кавказа, 

немцы, 

политзаключенные 



самых 

разных 


национальностей. 

Опасаясь 

быть  причисленными  к  врагам  народа, 

руководствуясь  лишь  порывом  спасти 

голодных 

и 

обездоленных, 



казахи 

спасали  и  возродили  к  жизни  целые 

нации, 

делились 



пищей, 

кровом, 


одеждой,  теплом  души,  не  ожидая 

взамен  ничего.  Прошли  годы,  потомки 

тех переселенцев, для которых казахская 

земля  стала  родиной,  несут  в  сердцах 

благодарность своих предков.

На  пленарном  заседании,  в  которой 

приняли  участие  члены  редакционной 

комиссии  Г.И.Имашев,  д.п.н.,  проректор 

по  НРиМС,  деканы  факультетов  к.э.н 

Г.И.Нестеренко, к.ф.н. З.Ж.Мутиев, к.п.н. 

Г.А.Ергалиева,  магистр  М.И.Исатаев

доцент  кафедры  «История  РК»  к.и.н. 



А.Е.Бижанова,  преподаватели,  были 

определены  основные  вопросы  по 

работе конференции.

С докладами выступили председатель 

филиала 

ЗКО 


МОО 

«Қазақ 


тілі» 

Б.О.Жексенгалиев («Біртұтас  ұлттың 

рухани  негізі – бірегей  мемлекеттік 

тіл»),  к.п.н.,  доцент,  директор  ЦСРК 

О.В.Юров («Цивилизационные 

основы  нации  единого  будущего»), 

к.и.н., 

доцент 


кафедры 

«История 

РК» 

А.С.Байбулсинова («Ұлттық 

тұтастыққа  кепіл  болатын  бүгінгі  күннен 

ең қуатты тетегі»), к.и.н., преподаватель 

кафедры  «История  РК»  М.Д.Калменов 

(«Қазақстанда  алғашқы  мемлекетіліктің 

келіп 


шығу 

тарихы-археологиялық 

деректер  негізінде»),  студентка 1 курса 

ФИЭП  Марина  Китчатова («Студент 

жастарда  этносаралық  қарым-қатынас 

мəдениетін қалыптастыру»).

Работа 

конференции 



будет 

продолжена на секциях: «Общая история 

– основа единой нации», «Межкультурно-

коммуникативная 

парадигма 

современного  языкового  образования», 

«Межкультурный диалог в Казахстане».

Общая история – общая судьба – 

единая нация

29  февраля  в  ЗКГУ  им.  М.Утемисова  состоялось  открытие  областной  научно-

практической  конференции  «Общая  история – общая  судьба – единый  народ», 

посвященный Дню благодарности, организованная университетом по инициативе 

акимата Западно-Казахстанской области.

ЖОО-єа дейінгі дайындыќ орталыєыныѕ 

“Мəѕгілік ел жастары-индустрияєа!” – “Серпін – 2050” жобасы аясындаєы . . .

Осы  орайда,  ЖОО-ға  дейінгі  дайындық 

орталығы 

талапкерлерді 

М.Өтемісов 

атындағы  Батыс  Қазақстан  мемлекеттік 

университетіне  оқуға    шақыруда  белсенді 

үгіт-насихат  жұмыстарын  жүргізуде.ЖОО-

ға  дейінгі  дайындық  орталығының 2015-

2016  оқу  жылындағы  жоспарына  сəйкес, 

университетіміздің 

тəрбие 


ісі  жөніндегі  бөлімі  жəне 

университетішілік 

«Мəңгілік 

ел  жастары – индустрияға!» 

– «Серпін – 2050» жобасы 

аясында 


білім 

алушы 


студенттердің  координаторы 

– 

Жанерке 



Таулбайқызы 

Тапаеваның  көмегімен  кəсіби 

бағдар  беру  жұмысы  жүзеге 

асырылды. 28.12.2015 – 

16.01.2016  ж.  аралығында 

«Серпін – 2050» жобасы 

бойынша  білім  алып  жатқан 

студенттер  қатарынан 183 

студентіміз  қысқы  демалыс 

кездерінде,  өз  өңірлерінде 

білім 

алған 


мектептеріне 

барып,  бітіруші  түлектермен 

кездесіп, 

университетімізге 

тарту  мақсатында  үгіт – 

насихат жұмыстарын жүргізді.

Өңірлеріне 

сағынышпен 

оралған 

студентеріміз 

кеше 

ғана 


түлеп 

ұшқан 


мектептеріне, 

білім 


алып 

жатқан 


өздерінен 

кейінгі 


бауырларымен 

кездесуге 

асықты.  Мектеп  əкімшілігінің 

рұқсаты 


мен 

қолдауы 


арқылы  бітіруші  түлектермен 

кездесті.  Кездесу  барысында 

университетіміз 

туралы 


бар 

көрген-


түйгендерімен бөлісті. Алған əсерлерін айта 

отырып,  оқушылардың  университетімізге 

деген  қызығушылығын  оятты.  Кездесу 

сəтінен  естелікке  суретке  түскен,  тіпті 

кейбір  студенттеріміз  қазір  заман  жастары 

үрдіске  айналдырған  ұялы 

телефондарымен  «селфи» 

жасап


та үлгерген.

Əрі 


қарай 

бөлім 


орталығы 

арқылы 


құрастырылған  жадынама, 

ондағы 


көрсетілген 

тапсырмаларды  орындады. 

Университетіміз 

туралы 


плакат, 

буклет, «Өркен» 

газеттері 

таратылып, 

оқушыларға  сауалнамалар 

жүргізілді. 

Сауалнама 

нəтижесінде 

жасақталған  мəліметтер  базасы  бойынша 

үгіт-насихат 

жұмысына 

барлығы 1420 

оқушы  қатысса,  университетімізге 328 

оқушы  түсуге  ниет  білдірген,  ал, 787 оқушы 

«ойымызда  бар»  деген  жауаппен  тіркеліп 

отыр (диаграмма 1).

Қорытындылай  келе  айтарымыз  алдағы 

уақытта  университетімізге  қызығушылық 

танытып 

отырған 


осы 

оқушылармен 

жұмыстану  мақсатында,  білім  жəне  ғылым 

министрлігінің 

хатына 

сəйкес 


жұмыс 

тобы  жасақталып,  сол  өңірлерге  іссапар 

жоспарлануда.

Студенттерімізге  үгіт-насихат  жұмысын 

ауқымды өткізіп, студенттер қатарын нығайту 

үшін 


қосқан 

үлестеріне 

алғысымызды 

білдіреміз.



Ерғазы Жақсылықов,

ЖОО-ға дейінгі дайындық орталығының 

əдіскері, магистр

Диаграмма 1. Сауалнама қорытындысы

Ќазаќстандыќ 

Ќазаќстандыќ 

арманды жїзеге 

арманды жїзеге 

асыратын ел 

асыратын ел 

патриоттары 

патриоттары 

3-бет


3-бет

Welcome, Martin 

Welcome, Martin 

Arndt!


Arndt!

8-бет


8-бет

Серпілістер алєа 

Серпілістер алєа 

жылжуда


жылжуда

12-бет


12-бет

Когда участие 

Когда участие 

равно победе

равно победе

16-бет


16-бет

Ќош келдіѕ, 

Ќош келдіѕ, 

талапкер 2016!

талапкер 2016!

4-бет


4-бет

«Серпін – 2050» әлеуметтік  жобасы  Мемлекет 

басшысы  Нұрсұлтан  Назарбаевтың  «Қазақстан – 

2050» стратегиясында айқындалған басымдықтарды 

жүзеге  асыруға  бағытталған  іс – шаралардың 

қатарына  кіреді.  Стратегияға  сәйкес  дамыған 30 

елдің  қатарына  қосылу  үшін  білікті  мамандар 

даярлау  мәселесі  өзекті  болмақ.  Осыған  орай 

Қазақстан Республикасы Үкіметі жастар мәселесіне 

арнап  «Мәңгілік  ел  жастары – индустрияға!» 

әлеуметтік  жобасын  ұсынған  болатын.  Жобаның  

мақсаты – Қазақстан 

жастарының 

бәсекеге 

қабілеттігін  арттыру,  аймақтар  бойынша  талап  

етілетін 

мамандықтарға 

кәсіби 


мамандарды 

даярлап  оқыту,  сонымен  қатар  ауыл  жастарын 

және  әлеуметтік  әлсіз  топқа  жататын  жастарды  

қолдау болып табылады.



2

№2 (917) 29 ақпан 2016 жыл

2

26 


февраля 

состоялась 

открытая 

презентация 

инновационных 

проектов  

преподавателей университета.

В  текущем  учебном  году  на  конкурс  было  

заявлено 49 инновационных  проектов.  По 

результатам  первого  этапа  конкурса,  который 

проводился  на  факультетах, 17 работ  было 

рекомендовано на участие во втором туре. 

По 

результатом 



отборочного 

тура 


на  заключительный  этап  конкурса  было 

направлено 9 работ:

«Методика  обучения  основным  элементам 

игры баскетбол» - Джумагалиев А.Х., Шантозтегі 



А.Т.; «Көп тілді топтарда математикадан өзіндік 

жұмыстарды ұйымдастыру» - Жумагалиева А.Е., 



Ашекенова А.; «Intel Education Galaxy білім беру 

ортасын  информатиканы  оқытуда  пайдалануға 

үйрету тəсілдері» - Медешова А.Б., Иксебаева 

Ж.С., Муратова Ж.М.; «Применение причинно-

следственной  диаграммы  при  изучении  курса 

«Экономический  анализ» - Шамакова  Н.Г.; 

«Применение  Кейс  метода  на  лабораторных 

занятиях по анатомии и морфологии растений» 

-  Мамышева  М.В.;  «Сыбайлас  жемқорлыққа 

қарсы  ойын  сабағы» - Самуратова  А.О.; 

«Использование 

технологии 

веб-квест 

в 

образовательном  процессе» - Аймичева  Г.И., 



Пугачева  И.Н.;  «Виртуалдық  тренажердың 

экзерсис»  Ш.  Жиенқұлова  би  мектебінің 

негізінде» - Амреева Т.М.; «Применение слайд-

фильмов в учебном процессе» - Латыпова Р.Х.

Проекты 

оценивались 

конкурсной 

комиссией по критериям:

-актуальность,  оригинальность  и  научная 

новизна проекта;

-реалистичность целей и задач проекта;

-чёткость  и  конкретность  определения 

конечного результата проекта – инновационного 

продукта;

-качество 

методического 

обеспечения 

заявленной 

инновационной 

технологии 

обучения;

-степень 

внедрения 

инновационной 

технологии 

в 

учебный 



процесс 

(виды 


учебных  занятий,  охваченные  инновационной 

технологией);

-повышение  качества  знаний  студентов, 

полученных при использовании инновационной 

технологии.

По итогам конкурса призовые места заняли: 



I  место – Жумагалиева  А.Е.,  к.ф-м.н., 

доцент  кафедры  «Физика  и  математика», 

магистр Ашекенова А.А.

II  место – Латыпова  Р.Х,  к.пед.н.,  доцент 

кафедры «Иностранные языки».



III  место – Аймичева  Г.И.,  Пугачева  И.Н., 

преподаватели кафедры «Информатика».

Конкурс инноваций

В  ЗКГУ  им.  М.Утемисова  уже  в  течение 6 лет  реализуется  образовательный  проект 

«Внедрение  инновационных  технологий  в  учебный  процесс».  Результатом  инновационно-

проектной  деятельности  преподавателей    является  реальный  инновационный  продукт 

(оригинальный  программный  продукт,  учебный  тренажер,  инновационный  тренинг  в 

обучении, мультимедиа и т.д.).  

Батыс Қазақстан облысының əкімі Нұрлан 

Асқарұлы  Ноғаев  өңірдің  экономикасы  мен 

əлеуметтік  дамуына,  тұрғындардың  əл-

ауқатын  жақсарту  жолында  аянбай  еткен 

еңбектері  мен  елді-мекеннің  көркеюіне, 

халқымыздың тұрмыс деңгейінің жақсаруына, 

облысымыздың  қарыштап  дамуына  қосқан 

үлестері  үшін  Батыс  Қазақстан  облыстық 

мəслихаты V шақырылымының депутаттары 

Иманғалиев  Асхат  Сəлімұлы  мен  Рысбеков 

Тұяқбай  Зейітұлына  «Алғыс  хат»  жолдады. 

Облыс басшысы алдағы уақытта да Ұлы дала 

елінің  болашағы  баянды,  келешегі  кемел 

болуы жолында атқарып жүрген еңбектеріне 

толағай табыс тілеген. 



*** 

12  февраля  в  ЗКГУ  им.  М.Утемисова 

прошел круглый стол, посвященный 25-летию 

Независимости  Республики  Казахстан,  на 

тему План Нации «100 конкретных шагов» по 

реализации 5 институциональных  реформ 

«Идентичность и единство».

В  заседании  круглого  стола  приняли 

участие 

преподаватели 

университета, 

представители госорганов и общественности 

ЗКО. В обсуждениях выступили руководитель 

отдела по работе с полотическими партиями 

и  НПО  управления  внутренней  политики 

ЗКО  Ж.С.Ихсанова,  к.и.н.,  доцент  кафедры 

Истории 

Казахстана 

Ж.Ж.Жаксыгалиев, 

исп.  директор  ОЮЛ  «Гражданский  Альянс 

ЗКО» Г.Б.Тузелбаев, к.э.н., ст.преподаватель 

кафедры  «Учет  и  финансы»  О.А.Турченко, 

директор коропративного фонда «Болашақ» 

по 


ЗКО, 

ст.преподаватель 

кафедры 

всемирной истории СПД Т.Т.Шайхиев.



*** 

26  февраля  в  г.  Оренбурге  прошла 

международная 

научно-практическая 

конференция  «Евразийский  экономический 

союз  и  интеграционные  процессы  на 

еразийском 

пространстве», 

в 

котором 


принялиу 

частие 


преподаватели 

ЗКГУ 


им.  М.Утемисова  к.п.н.,  доцент  директор 

Департамента  стратегического  развития 

О.В.Юров, 

к.г.н., 


директор 

Офиса 


коммерциализации  Э.Ж.Имашев,  директор 

ЧУ 


НИИ 

«Когам-Общество-Society», 

руководитель  ОО  «Союз  обществоведов» 

А.Ж.Аменов, 

к.э.н., 

доцент 


кафедры 

«Экономика и менеджмент» С.Ч.Примбетова.



*** 

29  қаңтар 2016 жылы  РФ  Самара 

қаласында 

өткен 


«Гуманитарное 

сотрудничество  в  российско-казахстанском 

приграничье:  роль  Самарской  области» 

халықаралық ғылыми-тəжірбиелік семинарға 

М.Өтемісов  атындағы  БҚМУ  «Экономика 

жəне  менеджмент»  кафедрасынан  э.ғ.к., 

доцент  С.Ч.Примбетова  мен  э.ғ.к.,  доцент 

Тлесова қатысты. 

Жаѕалыќтар-Новости

Серікқали  Ғабдешұлы  Шарабасов 1946 

жылы 7 тамызда Жаңақала ауданы «Большевик»  

колхозының  Балдырған  елді  мекенінде  дүниеге 

келген.  Əуелі  Балдырған  бастауыш,  кейін 

С.М.Киров атындағы (С.Меңдешев атындағы) орта 

мектептерде  оқып,  өзінің  зеректігімен,алғырлығы

мен,білімге  құштарлығымен  көзге  түсіп,  мектепті 

үздік бітірген.

1964  жылы  Орал  педагогика  институтының 

тарих, 

филология 



факультетіне 

оқуға 


түседі. 

Институт 

қабырғасында 

жүргенде 

де    белсенділігімен  танылып,  түрлі  үйірмелер 

мен  іс-шаралардың  бел  ортасында  жүріп, 

ұйымдастырушылық шеберлігін таныта білді.

Институтты  үздік  белгімен  бітірген  соң, 

еңбек  жолын  облыстық  партия  органы  «Орал 

өңірі»  газетінен  бастайды.  Кейін  Кеңес  армиясы 

қатарына шақырылып, өзінің азаматтық борышын 

абыроймен атқарды.

Кеңес  армиясы  қатарынан  босаған  соң, 

С.Ғ.Шарабасов  «Орал  өңірі»  газетіне  оралып, 

журналистік    жұмысын  жалғастырды.  Ол  осы 

жылдары ғылымға бет бұра бастайды.

1972 жылы С.М.Киров атындағы  ҚазМУ - мен 

байланыс  жасап,  ғылыми-зерттеу  тақырыбын 

алады.  Сол  жылы  облыстық  мұғалімдер  білімін  

жетілдіру  институтына  қазақ  тілі  мен  əдебиеті 

кабинетінің меңгерушісі қызметіне шақырылады. 

1975 


жылы 

А.С.Пушкин 

атындағы  

педагогика  институтының  қазақ  тілі  мен  əдебиеті 

кафедрасының    оқытушысы  болып  жұмысқа 

орналасады.

1981  жылы  С.М.Киров  атындағы    ҚазМУ-дың 

аспирантурасын  бітіріп,академик  З.Қабдоловтың 

жетекшілігімен «60–80 жылдардағы 

қазақ 


əңгімелеріндегі  характер  проблемалары»  атты 

кандидаттық диссертациясын қорғайды.

1982  жылдан  бері  А.С.Пушкин  атындағы 

институтта (қазіргі М.Өтемісов атындағы БҚМУ) əр 

түрлі  деңгейдегі  басшылық  қызметтерде  болды: 

сырттай  оқу  бөлімі  проректоры,  филология 

факультетінің деканы.

Осы  қызметтердің  қай-қайсысында  да 

ол  білгір  маман,  өз  ісінің  шебері,  өз  ісіне  аса 

жауапкершілікпен  қарайтын  алғыр  басшы 

ретінде  танылды.Үлкенге  құрмет,  кішіге  ізет 

көрсете білетін, адамгершілігі мол, елгезек жан 

ретінде  ол  көптің  құрметіне,  ұжым  мүшелері 

арасындағы үлкен беделге ие болды.

Осындай  ерен  еңбегінің  арқасында 

С.Ғ.Шарабасов  «Еңбектегі  ерлігі  үшін», «Тіл 

жанашыры», «ҚР Конституциясына –10 жыл» 

медальдарымен, «ҚазССР  оқу  ісінің  үздігі», 

«ҚР  Білім  беру  ісінің  Құрметті  қызметкері» 

төсбелгілерімен  жəне  Елбасы,  ҚР  оқу 

министрлігі, облыс, қала əкімдіктерінің «Алғыс 

хаттарымен», «Құрмет 

грамоталарымен»  

марапатталған.

Ғалым  ұстаз  облыстың,  қаланың  рухани 

өміріне де белсене араласып келді.«Қазақ тілі» 

облыстық қоғамының төрағасы, Қадыр Мырза 

Əлі  қоғамдық  қорының  құрылтайшы-мүшесі, 

Республикалық  ақындар  айтысының,  Абай, 

Мұқағали, Қадыр оқуларының, облыстық қазақ тілі 

мен  əдебиеті  олимпиадаларының  бірнеше  мəрте 

төрағасы  болды.  Осы  жұмыстардың  бəріне  де 

аса ұқыптылықпен əділ шешім айта білетін қоғам 

қайраткері ретінде танылды.

С.Ғ.Шарабасов - студент-шəкірттердің  сүйікті 

ұстазы,  данагөй  ақылшысы.  Оның 100-ден 

астам  республикалық  əдеби  газет-журналдарда 

басылған  ғылыми  педагогикалық,  əдістемелік 

мақалалары осының айғағы.

Əрқашан  да  студенттердің  қалың  ортасында, 

облыстың, 

қаланың 


мəдени, 

əдеби 


іс-

шараларының  басында  жүретін  С.Ғ.Шарабасов 

өзінің  ұстамдылығымен,  азаматтық  парасатымен 

беделден-беделге ие болған ұстаздардың ұстазы.  

М.Ґтемісов атындаєы БЌМУ профессоры ф.є.к 

ќазаќ филологиясы кафедрасыныѕ доценті 

С.Є.Шарабасовтыѕ Ґмірбаяны 

28 февраля 2016 года скончался  Шарабасов 

Сериккали  Габдешевич – один  из  авторитетных 

преподавателей 

Западно-Казахстанского 

государственного университета им.М.Утемисова.

40  лет  жизни  Сериккали  Габдешевич  отдал 

служению  делу  образования  и  науки.  Он  был 

прекрасным 

руководителем, 

талантливым 

и  требовательным,  уважаемым  и  любимым 

коллегами и студентами деканом филологического 

факультета,  проректором  заочного  отделения  и 

проректором по воспитательной работе института 

им. А.С. Пушкина.

С.Г.Шарабасов  многие  годы  руководил 

литературно-творческим 

объединением 

им. 


К.Жумалиева по казахскому языку и литературе, 

организовывал творческое студенчество, собирая 

талантливую молодежь, приобщая её к занятию 

научной работой, поэтическим творчеством.

С.Г.Шарабасов – творчески  работающий 

специалист,  читал  самые  сложные  курсы 

литературоведческого 

цикла. 


Его 

лекции 


отличались 

высоким 


научно-методическим 

уровнем,  новизной и особой, авторской манерой 

преподнесения.

Много  сил  и  энергии  он  отдавал  пропаганде 

творчества великого Абая. 

С.Г.Шарабасов 

выступал 

организатором 

многих  научных конференций и круглых столов. 

Сериккали Габдешевич был широко известен 

как специалист в области современной казахской 

литературы,  его  научные  труды,  начиная  с 

диссертационного  исследования  «Проблема 

характера  в  современном  казахском  рассказе», 

были  связаны  с  глубоким  проникновением 

в  ментальную  суть  художественного  текста. 

Большим 

событием 

в 

литературоведении 



Казахстана    стала  его  монография  «Жанр 

рассказа в казахской литературе».

Будучи  человеком,  глубоко  преданным 

делу 


развития 

казахского 

языка 

и 

литературы,  Сериккали  Габдешевич  всегда 



горячо  интересовался  общими  вопросами 

литературоведения,  принимая  активное  участие 

в  Пушкинских  днях,  литературных  праздниках  и 

дискуссиях, проводимых коллегами-тюркологами 

и русистами.

По  характеру  открытый,  общительный 

человек  с  огромной  эрудицией,  интеллигент, 

умеющий  находить  общий  язык  со  всеми 

коллегами, 

студентами, 

С.Г.Шарабасов 

пользовался уважением в университете и городе.

Коллеги  и  студенты  всегда  ценили  талант, 

энергию,  сердечность,  доброжелательность 

и  жизнерадостность  Сериккали  Габдешевича. 

Таким  человеком,  излучающим  свет,  он  и 

останется в нашей памяти.

Преподаватели  и  сотрудники  кафедры 

русской филологии и многочисленные выпускники 

филологического факультета выражают глубокое 

соболезнование  родным  и  близким  Сериккали 

Габдешевича  и  вместе  с  ними  скорбят  о 

невосполнимой утрате.

Кафедра русской филологии

Памяти Шарабасова Сериккали Габдешевича



Студенты  университета  в  соответствии 

с  ГОСО  РК  проходят  различные  виды 

профессиональных  практик.  Это  учебно-

ознакомительная, 

учебная, 

языковая, 

педагогическая, 

производственная, 

преддипломная,  другие.  Практика  является 

важнейшей  составной  частью  подготовки 

высококвалифицированных  специалистов  и 

проводится  на  предприятиях,  в  учреждениях 

и 

организациях 


  1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал